https://mr.bharatpedia.org/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=112.133.244.24मराठीपिडिया - User contributions [mr]2026-08-27T03:24:55ZUser contributionsMediaWiki 1.43.6https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B3&diff=1044पांचाळ2020-09-24T17:48:38Z<p>112.133.244.24: </p>
<hr />
<div>[[चित्र:mahajanapade.svg|right|thumb|300px|प्राचीन भारतातील सोळा महाजनपदे]]<br />
'''{{लेखनाव}}''' हे प्राचीन [[भारत|भारतातील]] सोळा [[भारतीय इतिहास#महाजनपदे|महाजनपदांपैकी]] एक होते.<br />
==प्रदेश==<br />
[[उत्तर प्रदेश|उत्तरप्रदेशातील]] [[बुंदेलखंड|बुंदेलखंडाच्या]] प्रदेशात पांचाळ नावाचे राज्य होते. [[महाभारत]] काळात प्रभावी असलेले हे राज्य [[यमुना नदी]]च्या खोऱ्यात आणि [[कुरू|कुरू राज्याच्या]] शेजारी होते. [[अहिच्छत्र]] व [[कांपिल्य]] या उत्तर-दक्षिण या दोन पांचाळ राज्यांच्या राजधान्या होत्या.<br />
<br />
==संकीर्ण==<br />
[[पांडव|पांडवांची]] पत्नी [[द्रौपदी]] ही पांचाळ नरेश [[द्रुपद|द्रुपद राजा]]ची कन्या होती या राज्याच्या नावावरूनच तिला पांचाली असेही म्हटले जात होते.<br />
<br />
==अस्त==<br />
कुरू व पांचाळ या दोन्ही राज्यांत कायमचे वैर होते, पण शेवटी [[मगध|मगधाने]] ही राज्ये जिंकून घेतली. <br />
<br />
{{महाजनपदे}}<br />
[[वर्ग:महाजनपदे]]</div>112.133.244.24https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A4%A7_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF&diff=1033मगध साम्राज्य2020-09-24T17:44:37Z<p>112.133.244.24: </p>
<hr />
<div>'''मगध साम्राज्य''' हे प्राचीन [[भारत]]ातील एक बलाढ्य राज्य व सोळा [[महाजनपदे|महाजनपदांपैकी]] एक राज्य होते. याच्या सीमा आधुनिक भारतातील [[बिहार]], [[झारखंड]], [[उत्तर प्रदेश]] व [[नेपाळ]]च्या काही भागापर्यंत होत्या. [[सम्राट बिंबिसार]] या साम्राज्याचा संस्थापक होता.<br />
<br />
[[हर्यक वंश]] (इ.स.पू. ५४५ ते इ.स.पू. ४१२) या वंशाचा सर्वात प्रराक्रमी राजा [[बिंबिसार]] होता. बिंबिसारचे उपनाव श्रेनिक होते. या राजाने गिरिव्रजला आपली [[राजधानी]] बनवले. [[हर्यक वंश]] हे [[नागवंश]] कुळाची एक उपशाखा होती. याने [[कोसल]] व [[वैशाली]] या राजघराण्यासोबत/राजपरिवारासोबत वैवाहिक संबध कायम ठेवले. त्याची पहिली पत्नी [[कोशल देवी]] कोसलचा [[राजा प्रसेनजीत]]ची बहिण होती. ज्यामुळे त्याला [[काशी]] नगराचे राजस्व मिळाले. त्याची दुसरी पत्नी [[चेल्लना]] ही [[चेटक]]ची बहीण होती. त्या नंतर त्याने [[मद्र]] देशाची राजकुमारी [[क्षेमा]] सोबत विवाह केल्यांमुळे त्याला मद्र देशाचे सहयोग व समर्थन मिळाले. [[माहबग]] [[जातक]] मध्ये बिंबिसाराच्या ५०० पत्नींचा उल्लेख आढळतो.<br />
<br />
==प्रशासन==<br />
कुशल प्रशासनावर सर्वप्रथम बिंबिसारने जोर दिला. बिंबिसार स्वतः शासनाच्या समस्यांमध्ये रूची घेत होता. त्याच्या राजसभेमधे ८० हजार गावाचे प्रतिनिधी भाग घेत असत असे माहबग जातक मध्ये सांगितले आढळले. पुराणांनुसार बिंबिसाराने जवळपास २८ वर्षे मगधावर राज्य केलेले आहे.<br />
<br />
[[वर्ग:महाजनपदे]]<br />
[[वर्ग:भारतातील प्राचीन राज्ये]]<br />
[[वर्ग:भारतीय साम्राज्ये]]<br />
[[वर्ग:मगध साम्राज्य| ]]</div>112.133.244.24