https://mr.bharatpedia.org/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=2405%3A201%3A1%3A481D%3ADB8%3AC24B%3AEDCA%3AD37A 2026-09-02T08:08:51Z User contributions MediaWiki 1.43.6 https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%A8%E0%A4%BE&diff=1611 2022-05-01T08:59:20Z

<p>2405:201:1:481D:DB8:C24B:EDCA:D37A: robot: Import pages using विशेष:आयात</p> <hr /> <div>{{संदर्भहीन लेख}}<br /> {{इतिहासलेखन}}<br /> {{वर्ग}}<br /> {{विस्तार}}<br /> '''शिवाजी महाराजांची सैन्य रचना''' साधारणपणे खालील प्रकारची होती.<br /> ==गुप्तहेर==<br /> ==अंगरक्षक==<br /> ==पायदळ==<br /> * ९ शिपायांवर (पावलोक) -१ हवालदार<br /> * ३ हवालदारांवर - १ जुमलेदार<br /> * ३ जुमलेदारांवर - १ नाईक/फौजदार<br /> *१० फौजदार/नाईकांवर - १ हजारी मनसबदार<br /> *७ एक हजारी मनसबदारांवर - सप्त हजारी मनसबदार<br /> वरील सर्वांचा अधिकारी- सरनोबत/सरसेनापती<br /> <br /> ==घोडदळ==<br /> यात दोन प्रकार असत. एक 'बारगीर' आणि 'शिलेदार'. बारगीर म्हणजे सरकारी घोडेस्वार. यास सर्व सामान शिवाजी महाराजांतर्फे दिले जाई. शिलेदार म्हणजे ज्याच्याकडे स्वतःचा घोडा व आवश्यक सामान आहे तो.<br /> <br /> त्यात तैनाती फौज व राखीव फौज असे दोन प्रकार होते. तैनाती फौजेत बारगीर तर राखीव फौजेत शिलेदार असत. घोड्यांची निगा राखणारे-मोतद्दार. दर २ माणसांमागे तीन घोडे ठेवले जात.<br /> * २५ घोडेस्वारांवर - १ नियंत्रक (हवालदार)<br /> * ५ हवालदारांवर - १ जमादार<br /> * १० जमादारांवर - १ अधिकारी (एक हजारी मनसबदार) <br /> * ५ एक हजारी मनसबदारांवर - १ पंच हजारी मनसबदार<br /> * सर्व पंच हजारी मनसबदारांचा अधिकारी - १ सरनोबत(सर्वोच्च अधिकारी)<br /> <br /> ==किल्ल्यावरचे अधिकारी==<br /> * सबनीस<br /> * कारखानीस<br /> * हवालदार<br /> * सर्वांचा नियंत्रक - किल्लेदार<br /> * आरमार<br /> <br /> <br /> '''वरील लेखनास {{संदर्भ हवा}}<br /> <br /> ==संदर्भ व नोंदी==<br /> {{संदर्भयादी}}<br /> <br /> [[वर्ग: शिवाजी महाराज|सैन्य]]</div>

2405:201:1:481D:DB8:C24B:EDCA:D37A