https://mr.bharatpedia.org/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=2405%3A204%3A30C%3ABCB7%3AD0B1%3A6D35%3A3009%3AA9D6मराठीपिडिया - User contributions [mr]2026-08-25T21:45:40ZUser contributionsMediaWiki 1.43.6https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A5%80&diff=1743जोगेश्वरी लेणी2020-11-08T11:31:28Z<p>2405:204:30C:BCB7:D0B1:6D35:3009:A9D6: robot: Import pages using विशेष:आयात</p>
<hr />
<div>[[चित्र:Jogeshwari_Caves_inside.jpg|thumb|right|250px|{{लेखनाव}}]]<br />
<br />
'''जोगेश्वरी लेणी''' हे भारतातील [[जोगेश्वरी]]च्या [[मुंबई उपनगर]]ात असलेल्या भारतातील सर्वात जुन्या [[हिंदू]] आणि [[बौद्ध]] गुंफांचे मंदिर आहे. येथील लेणी इ.स. ५२० ते ५५० दरम्यानच्या काळात बनली असावीत. या लेणी [[महायान]] [[बौद्ध वास्तुकला|बौद्ध वास्तुकलेतील]] शेवटच्या टप्प्याशी संबंधित आहेत. [[इतिहासकार]] व [[विद्वान]] [[वॉल्टर स्पिंक]] यांच्या मते, जोगेश्वरी ही भारतातील सर्वात जुनी हिंदू लेणी आहेत आणि (एकूण लांबीच्या दृष्टीने) "सर्वात मोठी" आहेत.<ref name="SpinkStudies1967">{{स्रोत पुस्तक|author1=Walter M. Spink|author2=University of Michigan. Center for South and Southeast Asian Studies|title=Ajanta to Ellora|url=https://books.google.com/books?id=PwsNAQAAIAAJ|accessdate=19 April 2012|year=1967|publisher=Marg Publications}}</ref><br />
<br />
ही लेणी वेस्टर्न एक्सप्रेस महामार्गालगत असून अतिक्रमणाने वेढलेली आहेत. लेण्यांच्या जागेत एक अनधिकृत [[मंदिर]]बांधले आहे. गुहेच्या प्रवेशद्वारावर सांडपाणी आहे. <br />
<br />
या गुहांच्या जागेच्या मुख्य सभागृहामध्ये लांबट पायऱ्यांच्या प्रवासाद्वारे प्रवेश होतो. गुहेत बरेच खांब आहेत आणि शेवटी एक लिंगम आहे. दत्तात्रेयाची, हनुमानाची मूर्ती, आणि गणेश रांग आणि द्वारपालाचे अवशेष आहेत. या गुहेत देवी जोगेश्वरी (योगेश्वरी) नावाची एक मूर्ती आहे, तिच्यामुळे या लेण्यांना आणि पर्यायाने उपनगरालाच जोगेश्वरी हे नाव पडले आहे. काही मराठी लोकही या देवीला कुलदेवी मानतात आणि [[गुजरात]]चे काही स्थलांतरित गट देवीची पूजाही करतात.<br />
<br />
==चित्रदालन ==<br />
<gallery><br />
Image:Jogeshwari_Caves_carving.jpg|कोरीव शिल्प <br />
Image:Jogeshwari_Caves_entrance.jpg|प्रवेशद्वार <br />
Image:Ganapati Mandir JogCaves.jpg|गणेश मंदिर <br />
Image:Hanuman Mandir JogCaves.jpg|हनुमान मंदिर <br />
</gallery><br />
{{संदर्भनोंदी}}<br />
<br />
== बाह्य दुवे ==<br />
{{कॉमन्स वर्ग|Jogeshwari Caves|{{लेखनाव}}}}<br />
<br />
[http://www.indtravel.com/mumbai/atour.html Travel destinations around Mumbai]<br />
*[http://www.crit.org.in/projects/caves Suburban caves]<br />
<br />
{{भारतीय बौद्ध लेणी}}<br />
{{महाराष्ट्रातील लेणी}}<br />
{{मुंबईतील प्रेक्षणीय स्थळे}}<br />
<br />
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील लेणी]]<br />
[[वर्ग:बौद्ध लेणी]]<br />
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]]<br />
[[वर्ग:मुंबई जिल्हा]]<br />
[[वर्ग:मुंबईचा इतिहास]]<br />
[[वर्ग:मुंबईतील प्रेक्षणीय स्थळे]]</div>2405:204:30C:BCB7:D0B1:6D35:3009:A9D6