ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T11:01:39Z

नवीन पृष्ठ

{{माहितीचौकट राज्याधिकारी
| नाव = अल्लाउद्दीन खिलजी
| पदवी = [[सुलतान]]
| चित्र =Portrait of Sultan 'Ala-ud-Din, Padshah of Delhi.jpg
| चित्र_शीर्षक = सुलतान अल्लाउद्दीन खिलजी
| राज्य_काळ = [[इ.स. १२९०|१२९०]] ते [[इ.स. १३१६|१३१६]]
| राज्यारोहण =
| राज्याभिषेक = [[इ.स. १२९६|१२९६]]
| राज्यव्याप्ती =
| राजधानी = [[दिल्ली]]
| पूर्ण_नाव = अल्लाउद्दीन जलालुद्दीन खिलजी
| जन्म_दिनांक =
| जन्म_स्थान = लख्नौती (बंगाल)<ref>http://www.muhammadhassan.org/home/allauddin-khilji</ref>
| मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १३१६|१३१६]]
| मृत्यू_स्थान = [[दिल्ली]]
| पूर्वाधिकारी = जलालुद्दीन फिरोझ खिलजी
| राजपद_वारस =
| राजपद_वारस_प्रकार =
| उत्तराधिकारी = कुतुबुद्दीन मुबारक शाह
| वडील =
| आई =
| पत्नी =
| संतति =
| राजवंश = [[खिल्जी घराणे|खिलजी]]
| राजगीत =
| राजब्रीदवाक्य =
| राजचलन =
|}}
'''अल्लाउद्दीन खिलजी''' (मृत्यू: इ.स. १३१६) [[इ.स.चे १३ वे शतक|इ.स.च्या तेराव्या शतकातील]] [[खिल्जी घराणे|खिलजी]] घराण्यातील [[दिल्ली]]चा सुलतान होता. त्याने इ.स. १२९६ ते इ.स. १३१६ या कालावधीत राज्य केले. तो खिलजी घराण्यातील सर्वात कर्तबगार सुलतान समजला जातो. त्याच्या राजवटीच्या शेवटच्या वर्षांमध्ये त्याचा वजीर मलिक काफूर ह्याने कारभार चालवला अलाउद्दीन खिलजीची कारकीर्दही मध्ययुगीन भारताचा इतिहास व विशेष सल्तनत काळाच्या संदर्भात विशेष मानली जाते. केंद्रीय आणि प्रांतीय प्रशासनात महत्त्वपूर्ण बदल घडवून आणले

अल्लाउद्दीन खिलजी हा दिल्लीवर राज्य करणाऱ्या खिलजी घराण्यातला दुसरा सुलतान होता. पहिला सुलतान त्याचा काका जलालुद्दीन खिलजी. अल्लाउद्दीनने गादीवर येण्यापूर्वी जलालुद्दीनची २२ ऑक्टोबर १२९६ला हत्या केली होती. गुलाम घराणे नंतर दिल्लीवर राज्य करणारे घराणे म्हणजे खीलजी होय खीलजी हे मूळचे अफगाणिस्तानमधील खल्ज प्रांतातील होते मोहम्मद घोरीच्या स्वारीबरोबर मोहम्मद बखतियार खिलजी भारतात आलेला होता त्याने बंगाल व बिहारवर वर्चस्व प्रस्थापित केले ते पुढे अल्तमश व बलबन या सुलतानाच्या काळातही त्यांनी आपले प्रस्थ तिकुन ठेवले सुलतान शाहीचे सेवक म्हणून ते बंगाल बिहार वर कारभार करत राहिले पण तेराव्या शतकाच्या शेवटी मात्र योग्य नेतृत्व करणारे तुर्की सुलतान नव्हते या काळात दिल्लीतील तुर्कांची जागा त्यांनी घेतली अशासत्तांतराबद्दल इतिहासकार बरणी याने नमूद केले आहे की, "खीलजी यांच्या उदयानंतर सर्व सत्ता तुर्कांच्या हातातून निसटून गेली आणि दिल्लीच्या ज्या लोकांनी गेली ऐंशी वर्षं जन्माने तुर्की असलेल्या सुलतानांची राजवट पाहिली होती त्यांना त्यांच्या जागी खीलजी आलेले पाहून आश्चर्य व आनंद वाटला." यावरून तुर्की सत्तेला उतरती कळा लागली होती अर्थात त्याला तुर्की सुलताना जबाबदार होते हे यावरून दिसून येते. अलाउद्दीन खिलजी हा सल्तनत काळातील पहिला सुलतान ठरला की ज्या सुलताने दक्षिणेचा प्रदेश जिंकून घेण्यासाठी मोहीम आखली आणि ती यशस्वी केली अल्लाउद्दीन खिलजीच्या अगोदर कुठल्याही सल्तनत शासकाने दक्षिणेवर स्वारी केली नाही मात्र अल्लाउद्दीन खिलजीने स्वतंत्र मोहीम आखून व आपल्या सेनापतींना पाठवून मोठा भूप्रदेश दक्षिणेतील आपल्या वर्चस्वाखाली आणला देवगिरीच्या रामदेवराय यादवांचे राज्य हा या मोहिमेचाच एक भाग ठरला

== संदर्भ ==

<references />
{{DEFAULTSORT:खिलजी,अल्लाउद्दीन}}
[[वर्ग:दिल्ली सल्तनत]]
[[वर्ग:खिल्जी घराणे]]

अल्लाउद्दीन खिलजी - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात