ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T20:42:41Z

नवीन पृष्ठ

{{अर्धसुरक्षीत}}
[[File:Rajagriha, Bombay, February 1934. (L to R) Yashwant, BR Ambedkar, Ramabai, Laxmibai, Mukundrao, and Tobby.jpg|thumb|right|300px|फेब्रुवारी १९३४, [[राजगृह]] (मुंबई) मध्ये आंबेडकर कुटुंब. (डावीकडून) [[यशवंत आंबेडकर|यशवंत]], [[बाबासाहेब आंबेडकर]], [[रमाबाई आंबेडकर|रमाबाई]], लक्ष्मीबाई (बाबासाहेबांचे भाऊ, आनंदराव यांची पत्नी), मुकुंदराव व टॉबी (कुत्रा)]]
[[File:Dr. Babasaheb Ambedkar married Dr. Sharada Kabir at his residence, Hardings Avenue, New Delhi on 15th April, 1948. Prior to the marriage she was the doctor attending Dr. Ambedkar during him illness in Bombay.jpg|thumb|right|300px|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर व डॉ. [[सविता आंबेडकर]], १५ एप्रिल १९४८, दिल्ली]]
[[File:Dr Babasaheb Ambedkar with his son Yashwant (left) and Nephew Mukund (right).jpg|thumb|right|300px|मुलगा [[यशवंत आंबेडकर|यशवंत]] (डावीकडे) व पुतण्या मुकुंद (उजवीकडे) यांच्यासोबत डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]]

'''आंबेडकर कुटुंब''' हे [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] यांचे कुटुंब आहे. '''सकपाळ''' हे आंबेडकर कुटुंबियांचे मूळ कुटुंबनाव किंवा [[आडनाव]] होते. सध्या आंबेडकरांचे वंशज हे राजकीय, सामाजिक व इतर क्षेत्रात कार्यरत आहेत.

==कौटुंबिक पार्श्वभूमी==
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे (सकपाळ) कुटुंब हे मूळचे [[कोकण]]ातील "[[आंबडवे]]" गावचे रहिवासी होते. मालोजी सकपाळ हे भारतीय ब्रिटिश सैन्यात सैनिक म्हणून कार्यरत होते. त्यांचा मुलगा रामजी हे सुद्धा भारतीय ब्रिटिश सैन्यात सुभेदार पदावर कार्यरत होते. रामजी व त्यांच्या पत्नी भीमाबाई यांचा सर्वात लहान पुत्र भीमराव (बाबासाहेब आंबेडकर) होता. [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] यांचा जन्म १४ एप्रिल १८९१ रोजी मध्य प्रांतातील (सध्या [[मध्य प्रदेश]]) [[महू]] (आता [[डॉ. आंबेडकर नगर]]) नावाच्या ब्रिटिश छावणीत झाला, कारण त्यावेळी डॉ. आंबेडकरांचे वडील [[रामजी मालोजी सकपाळ]] हे महू मध्ये कार्यरत होते. रामजींच्या सेवानिवृत्तीनंतर त्यांचे कुटुंब परत [[महाराष्ट्र]]ामध्ये आले.<ref>{{Cite book|title=Mahamanav Dr. Bhimrao Ramji Ambedkar|last=Gaikwad|first=Dr. Dnyanraj Kashinath|publisher=Riya Publication|year=2016|isbn=|location=|pages=29|language=Marathi}}</ref>

==पिढ्या==

<div style="background-color:LemonChiffon;">'''सकपाळ कुटुंब'''
</div>
===पहिली पिढी===
* '''''मालोजी सकपाळ''''' — डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे आजोबा होते. हे भारतीय ब्रिटिश सैन्यात शिपाई होते.

===दुसरी पिढी===
''आजोबा मालोजींना ४ मुले व १ मुलगी होती''
* '''''मिराबाई मालोजी सकपाळ''''' — डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची आत्या, ती अपंग होती व माहेरी राहत. बाळ भिवाचा मिराबाईने सांभाळ केलेला आहे.
* '''''[[रामजी मालोजी सकपाळ]]''''' (१८३८—१९१३) — भारतीय ब्रिटिश सैन्यात सुभेदार पदावर व नंतर सैनिक शिक्षक म्हणून कार्य, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे वडील होते.
* '''''[[भीमाबाई रामजी सकपाळ]]''''' ( —१८९६) — रामजींची पत्नी व डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची आई. बाळ भिवा ६ वर्षाचा असताना निधन.
* '''''जीजाबाई रामजी सकपाळ''''' — रामजींची दुसरी पत्नी, व डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची सावत्र आई
----
----
<div style="background-color:LemonChiffon;">'''आंबेडकर कुटुंब'''
</div>

===तिसरी पिढी ===
''रामजी व भिमाबाईंच्या १४ अपत्यांपैकी केवळ ३ मुले व ४ मुली बगळता बाकी सर्वांचे (७) १-२ वर्षाचे असताना बालपणीच निधन झाले होते.''

* '''''बाळाराम रामजी आंबेडकर''''' (भाऊ)
* '''''गंगाबाई लाखावडेकर''''' (बहिण)
* '''''रमाबाई माळवणकर''''' (बहिण)
* '''''आनंदराव रामजी आंबेडकर''''' (भाऊ)
* '''''मंजुळाबाई येसू पंदिरकर''''' (बहिण)
* '''''तुळसाबाई धर्मा कांतेकर''''' (बहिण)
* '''''[[बाबासाहेब आंबेडकर|भीमराव रामजी आंबेडकर]]''' उर्फ '''[[बाबासाहेब आंबेडकर|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]]''''' (१८९१—१९५६) — समाजसुधारक, बहुआयामी विद्वान, भारतीय संविधानाचे जनक, भारताचे प्रथम कायदा व न्याय मंत्री (१९४७-५१), राज्यसभेचे सदस्य
* '''''लक्ष्मीबाई आनंदराव आंबेडकर''''' (वहिणी) (निधन: २१ एप्रिल, १९४०) - बाबासाहेब आंबेडकर यांचे मोठे भाऊ आनंदराव आंबेडकर यांची पत्नी लक्ष्मीबाई आंबेडकर यांची समाधी महाड तालुक्यात तेलंगे गावात आहे.<ref>https://www.lokmat.com/raigad/samadhi-lakshmibai-ambedkar-telangana-village-brother-law-dr-babasaheb-ambedkar-a629/</ref>
* '''''[[रमाबाई आंबेडकर]]''''' (१८९८—१९३५) — डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची प्रथम पत्नी
* '''''[[सविता आंबेडकर]]'''' (१९०९—२००३) — डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची द्वितीय पत्नी, डॉक्टर, लेखक व सामाजिक कार्यकर्त्या.

===चौथी पिढी===
बाबासाहेबांच्या ५ पैकी ४ अपत्यांचे (३ मुले - रमेश, राजरत्न, गंगाधर व १ मुलगी - इंदू) ती दोन वर्षांची होण्यापूर्वीच निधन झाले होते.

* [[यशवंत भीमराव आंबेडकर]] (मुलगा) (१९१२–१९७७) — भैय्यासाहेब आंबेडकर नावाने प्रसिद्ध, सामाजिक कार्यकर्ते, राजकारणी व बौद्ध चळवळीचे कार्यकर्ते, महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य
* [[मीराबाई यशवंत आंबेडकर]] (सून), भारतीय बौद्ध महासभेच्या माजी अध्यक्षा
----
* मुंकूदराव आनंदराव आंबेडकर (पुतण्या) (१९१३–१९५८)
* शैलेजाबाई मुंकूदराव आंबेडकर (चुलत सून)

===पाचवी पिढी===
* [[प्रकाश यशवंत आंबेडकर]] (नातू) (जन्मः १९५४) — राजकारणी, सामाजिक कार्यकर्ते, लेखक, वकील. [[भारिप बहुजन महासंघ]] या राजकीय पक्षाचे अध्यक्ष, लोकसभा व राज्यसभेचे सदस्य, [[वंचित बहुजन आघाडी]]चे अध्यक्ष
* [[अंजली प्रकाश आंबेडकर]] (नातसून)
* रमाबाई आनंदराव तेलतुंबडे (नात)
* [[आनंद तेलतुंबडे]] (नात जावाई) — शिक्षणतज्ज्ञ, प्राध्यापक, विचारवंत, मानवी हक्क कार्यकर्ता
* [[भीमराव यशवंत आंबेडकर]] (नातू) — अभियंता, बौद्ध कार्यकर्ता
* दर्शना भीमराव आंबेडकर (नातसून)
* [[आनंदराज यशवंत आंबेडकर]] (नातू) — [[रिपब्लिकन सेना|रिपब्लिकन सेनेचे]] अध्यक्ष, सामाजिक व बौद्ध कार्यकर्ता
* मनिषा आनंदराज आंबेडकर (नातसून)
----
* [[अशोक मुकूंदराव आंबेडकर]] (चुलत नातू) (१९५० - २०१७) — [[भारतीय बौद्ध महासभा|भारतीय बौद्ध महासभेचे]] माजी विश्वस्त व अध्यक्ष<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/MAH-MUM-dr-5764706-NOR.html|title=डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांचे नातू अशोक आंबेडकर यांचे निधन|date=8 डिसें, 2017|website=divyamarathi|accessdate=13 मार्च, 2019}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/india-news/br-ambedkars-grand-nephew-ashok-m-ambedkar-dead-1785475|title=BR Ambedkar's Grand-Nephew Ashok M Ambedkar Dead|website=NDTV.com|accessdate=13 मार्च, 2019}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.saamana.com/ashok-aambedkar-passes-away/|title=अशोक आंबेडकर यांचे निधन | Saamana (सामना)|accessdate=13 मार्च, 2019}}</ref>
* अश्विनी अशोक आंबेडकर (चुलत नातसून)
* दिलीप मुकूंदराव आंबेडकर (चुलत नातू)
* अल्का दिलीप आंबेडकर (चुलत नातसून)
* विद्या काशीनाथ मोहिते (चुलत नात)
* सुजाता रमेश कदम (चुलत नात)

=== सहावी पिढी ===
* [[सुजात आंबेडकर|सुजात प्रकाश आंबेडकर]] (पणतू); जन्म १९९५
* प्राची आनंद तेलतुंबडे (पणती)
* रश्मी आनंद तेलतुंबडे (पणती)
* ऋतिका भीमराव आंबेडकर (पणती)
* साहिल आनंदराज आंबेडकर (पणतू)
* अमन आनंदराज आंबेडकर (पणतू); जन्म २००२
----
* संदेश अशोक आंबेडकर (चुलत पणतू)
* चारुशीला संदेश आंबेडकर (चुलत पणतूसून)
* [[राजरत्न आंबेडकर|राजरत्न अशोक आंबेडकर]] (चुलत पणतू)
* अमिता राजरत्न आंबेडकर (चुलत पणतूसून)
* अक्षय दिलीप आंबेडकर (चुलत पणतू)
* अक्षता दिलीप आंबेडकर (चुलत पणती)

=== सातवी पिढी ===
* यश संदेश आंबेडकर (चुलत खापरपणतू)
* मयंक संदेश आंबेडकर (चुलत खापरपणतू)
* प्रिशा राजरत्न आंबेडकर (चुलत खापरपणती)

==वंशावली ==
 
{{वंशावली/प्रारंभ}}
{{वंशावली |||MlS|y| Mrs.S | |MlS='''मालोजी सकपाळ'''|Mrs.S='''सौ. सकपाळ'''}}
{{वंशावली |,|v|v|-|-|+|-|-|-|-|-|-|-|.|}}
{{वंशावली |3Ch||Mrb||Bhmb|y|RjS|~|Jjb|3Ch=३ मुले|Mrb=मीराबाई|||Bhmb='''[[भीमाबाई रामजी सकपाळ|भीमाबाई]] (? - १८९६)'''||RjS='''[[रामजी सकपाळ]] (१८३८ - १९१३)'''|Jjb=जीजाबाई}}
{{वंशावली| |,|-|-|-|v|-|-|-|v|-|^|-|v|-|-|-|v|-|-|-|-|-|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|-|-|-|-|.|}}
{{वंशावली |7Chdr||Blrm||GLkh||RbM||AaR|y|Lxb||MYP||TDK||Ramab|y|BhrAmb|~|Swta| 7Chdr=७ अपत्ये (सर्वांचे बालपणीच निधन)|Blrm=बाळाराम | GLkh=गंगाबाई लाखावडेकर |RbM=रमाबाई माळवणकर |AaR=आनंदराव|Lxb=लक्ष्मीबाई|MYP=मंगळा येसू पंदिरकर |TDK=तुळसा धर्मा कांतेकर |Ramab='''[[रमाबाई भीमराव आंबेडकर|रमाबाई (रमाई)]] (१८९८ - १९३५)''' |BhrAmb='''[[बाबासाहेब आंबेडकर|डॉ. भीमराव आंबेडकर (बाबासाहेब)]] (१८९१ - १९५६)'''|Swta='''[[सविता भीमराव आंबेडकर|सविता (माई)]] (१९०९ - २००३)'''}}
{{वंशावली ||||||||||||||,|-|-|-|-|-|'|||,|-|-|-|-|-|-|-|v|-|-|-|v|^|-|-|v|-|-|-|.}}
{{वंशावली |||||||||||||MkdR|y|Shj|||YswB|y|Mrbi||Ggd||Rmh||Inu||Rjt|MkdR=मुकुंदराव आंबेडकर (१९१३ - १९५८)|Shj=शैलेजा |YswB=[[यशवंत आंबेडकर|यशवंत (भैय्यासाहेब)]] (१९१२ - १९७७)|Mrbi=[[मीराबाई आंबेडकर|मीराबाई]]|Ggd=गंगाधर (बालपणी निधन)|Rmh=रमेश (बालपणी निधन)|Inu=इंदू (बालपणी निधन)|Rjt=राजरत्न (बालपणी निधन)}}
{{वंशावली ||,|-|-|-|-|-|-|-|v|-|-|-|-|-|^|-|v|-|-|-|.|||`|v|-|-|-|-|-|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|-|-|-|-|.|}}
{{वंशावली |Ashk|y|Ashw||Dil|y|Alk||VKM||SRK||PrB|y|Anj||RAT||BrTh|y|Drs||AaR|y|MaN|Ashk=[[अशोक आंबेडकर]] (१९५०—२०१७)|Ashw=अश्विनी|Dil=दिलीप|Alk=अलका|VKM=विद्या काशीनाथ मोहिते|SRK=सुजाता रमेश कदम|PrB=[[प्रकाश यशवंत आंबेडकर|प्रकाश (बाळासाहेब)]] (ज. १९५४) |Anj=अंजली|RAT=रमा [[आनंद तेलतुंबडे]] (ज. १९५६) |BrTh=[[भीमराव यशवंत आंबेडकर|भीमराव]]|Drs=दर्शना|AaR=[[आनंदराज आंबेडकर|आनंदराज]] (ज. १९६७)|MaN=मनीषा}}
{{वंशावली ||,|-|^|-|-|-|-|-|.||`|-|-|-|-|-|-|v|-|-|-|.|||||!||||,|-|^|-|.||||!|||||,|-|-|^||.}}
{{वंशावली |San|y|Chr||Rrt|y|Ami|||Aks||Ata|||Suj||Prc||Rsh||Hru|||Sah|||Amn|San=संदेश|Chr=चारुलता|Rrt=राजरत्न (ज. १९८२)|Ami=अमिता|Aks=अक्षय|Ata=अक्षता|Suj=[[सुजात आंबेडकर|सुजात]] ( १९९५)|Prc=प्राची|Rsh=रश्मी|Hru=ऋतिका|Sah=साहिल|Amn=अमन}}
{{वंशावली ||,|-|^|-|.||||||!||||||||||}}
{{वंशावली |Ysh||Mtk||||Psh|Ysh=यश|Mtk=मयंक|Psh=प्रिशा|}}
{{वंशावली/अंत}}

==चित्रे==
<gallery mode="packed" heights="100">
File:Subhedar Ramji Maloji Sakpal (1838 - 1913) was the father of Dr. Babasaheb Ambedkar who was a Subedar – Major in army.png|[[रामजी मालोजी सकपाळ]]
File:Bhimabai Ramji Sakpal (Ambedkar).jpg|[[भीमाबाई रामजी सकपाळ]]
File:Balaram Ramji Ambedkar - Elder brother of Dr. Babasaheb Ambedkar.jpg|बाळाराम रामजी आंबेडकर
Dr. Babasaheb Ambedkar and his signature.jpg|[[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]]
File:Ramabai Ambedkar - wife of Dr. Babasaheb Ambedkar.jpg|[[रमाबाई आंबेडकर]]
File:Dr. Savita Ambedkar.jpg|[[सविता आंबेडकर]]
|मुकुंदराव आंबेडकर
File:Yashawant Bhimrao Ambedkar.jpg|[[यशवंत आंबेडकर]]
|[[मीराबाई आंबेडकर]]
|[[प्रकाश आंबेडकर]]
|भीमराव यशवंत आंबेडकर
|[[आनंदराज आंबेडकर]]
</gallery>

== संलग्न कुटुंबे ==
===मुरबाडकर कुटुंब===
बाबासाहेबांच्या आई भीमाबाई यांचे हे माहेरचे कुटुंब
* लक्ष्मण/धर्माजी मुरबाडकर (आजोबा)

=== धुत्रे कुटुंब ===
समाबाई आंबेडकरांचे माहरचे कुटुंब, या धुत्रे कुटुंबीयांचे आधीचे आडनाव '''वलंगकर''' होते.
* भिकू धुत्रे (सासरे)
* रुक्मिणी भिकू धुत्रे (सासू)

===कबीर कुटुंब===
सविता आंबेडकरांचे माहेरचे कुटुंब

* कृष्णराव कबीर (सासरे)
* बाळू कृष्णराव कबीर (मेहुणे)

==हे सुद्धा पहा ==
* [[आंबेडकरवाद]]
* [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे विचार]]
* [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी]]
* [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संबंधित लेखांची सूची]]

== बाह्य दुवे ==
{{कॉमन्स वर्ग|B. R. Ambedkar's family|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे कुटुंब}}

* [https://brambedkar.in/dr-ambedkar-family-tree/ डॉ. बाबासाहेबांचा कुळ परिचय]
* [https://raattai.wordpress.com/2016/05/29/ambedkars-family/ Ambedkar's family]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

{{डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर}}

[[वर्ग:आंबेडकर कुटुंब| ]]
[[वर्ग:भारतीय कुटुंब]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील राजकारण]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील व्यक्ती]]
[[वर्ग:मराठी व्यक्ती]]
[[वर्ग:दलित चळवळ]]

आंबेडकर कुटुंब - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात