ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T17:10:23Z

नवीन पृष्ठ

{{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र
|प्रकार = शहर
|स्थानिक_नाव = आदिलाबाद
|इतर_नाव = <small>[[तेलुगू भाषा|तेलुगू]] : ఆదిలాబాద్
|राज्य_नाव = तेलंगणा
|आकाशदेखावा =
|आकाशदेखावा_शीर्षक =
|मुळ_नकाशा =
|मुळ_नकाशा_पट्टी= हो
|शोधक_स्थान= right
|आतील_नकाशा_चिन्ह= हो
|नकाशा_शीर्षक= आदिलाबाद
|क्षेत्रफळ_एकूण = 20.76
|क्षेत्रफळ_आकारमान =
|उंची = 264
|हवामान =
|वर्षाव = 1139.9
|तापमान_वार्षिक = 25
|तापमान_हिवाळा = 33
|तापमान_उन्हाळा = 18
|लोकसंख्या_एकूण = 1,17,388
|अधिकृत_भाषा = [[तेलुगू भाषा|तेलुगू]]
|स्थापित_शीर्षक =
|स्थापित_दिनांक =
|प्रांत = [[तेलंगणा]]
|जिल्हा = [[आदिलाबाद जिल्हा]]
|संसदीय_मतदारसंघ = [[आदिलाबाद (लोकसभा मतदारसंघ)|आदिलाबाद]]
|विधानसभा_मतदारसंघ= आदिलाबाद
|न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = स्थानिक प्रशासकीय संस्था
|न्यायक्षेत्र_नाव_१= आदिलाबाद नगरपालिका
|एसटीडी_कोड = 08732
|unlocode = IN-ADB
|आरटीओ_कोड = TS-01
|पिन_कोड= 504001
|संकेतस्थळ = https://adilabadmunicipality.telangana.gov.in/
|संकेतस्थळ_नाव = आदिलाबाद नगरपालिका
|तळटिपा = <small><references/></small>
|गुणक_शीर्षक = हो
|स्वयंवर्गीत = हो
}}
'''आदिलाबाद (Adilabad)''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[तेलंगणा]] राज्याच्या [[आदिलाबाद जिल्हा|आदिलाबाद जिल्ह्याचे]] मुख्यालय आहे. आदिलाबाद शहर तेलंगणाच्या उत्तर भागात [[महाराष्ट्र]]ाच्या सीमेजवळ वसले आहे. तेलुगू ही आदिलाबादची मूळ भाषा आहे. आदिलाबाद कापसाच्या समृद्ध लागवडीसाठी प्रसिद्ध आहे. त्यामुळे आदिलाबादला ‘व्हाइट गोल्ड सिटी’ असेही संबोधले जाते. हे राज्याची राजधानी [[हैद्राबाद|हैदराबाद]]<nowiki/>च्या उत्तरेस सुमारे ३०४ किलोमीटर (१८९ मैल), [[निजामाबाद]]<nowiki/>पासून १५० किलोमीटर (९३ मैल) आणि [[नागपूर]]<nowiki/>पासून १९६ किलोमीटर (१२२ मैल) अंतरावर आहे. आदिलाबादला "दक्षिण भारताचे प्रवेशद्वार" असेही म्हणतात.

== इतिहास ==
[[विजापूर]]चा सुलतान [[युसुफ आदिल शहा]] ह्याचे नाव आदिलाबदला देण्यात आले आहे. १९४८ पूर्वी हा भाग [[हैदराबाद संस्थान|हैदराबाद संस्थाना]]<nowiki/>मध्ये होता त्यानंतर हे भारतामध्ये सामील झाले. [[आंध्र प्रदेश]] राज्याच्या स्थापनेपासून ते २०१४ पर्यंत म्हणजेच तेलंगणा राज्याच्या निर्मिती पर्यंत हे शहर आंध्र प्रदेश राज्यामध्ये होते. २०१६ मध्ये पूर्विच्या आदिलाबाद जिल्ह्याला [[आदिलाबाद जिल्हा|आदिलाबाद]], [[निर्मल जिल्हा|निर्मल]], [[कुमुरम भीम आसिफाबाद जिल्हा|आसिफाबाद]], [[मंचिर्याल जिल्हा|मंचिर्याल]] या ४ जिल्ह्यांमध्ये विभागले गेले.

== लोकसंख्या ==
[[भारताची जनगणना २०११|२०११ च्या जनगणनेनु]]<nowiki/>सार, शहराची लोकसंख्या २६,०४७ कुटुंबांसह १,१७,३८८ होती. एकूण लोकसंख्येमध्ये ५९,२३२ पुरुष आणि ५८,१५६ स्त्रिया आहेत- लिंग गुणोत्तर १,००० पुरुषांमागे ९८१ स्त्रिया. ०-६ वर्षे वयोगटातील १२,९९३ मुले आहेत, त्यापैकी ६,७२५ मुले आणि ६,२६८ मुली आहेत—हे प्रमाण १,००० प्रति ९३२ आहे. ९७,९४१ साक्षरांसह सरासरी साक्षरता दर ७८.९९ % होता. शहराची नागरी एकत्रित लोकसंख्या १,३९,३८३ आहे, त्यात दसनापूरच्‍या लोकसंख्येच्‍या आकड्यांचा समावेश आहे २२,२१६.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2801_PART_B_DCHB_ADILABAD.pdf|title=adilabad 2011 census|url-status=live}}</ref>

५९.३७% लोक [[हिंदू]] आणि (३५.५९%) [[मुस्लिम]] होते. इतर धार्मिक अल्पसंख्याकांमध्ये [[ख्रिश्चन]] (०.८३%), [[शीख]] (०.१५%), [[बौद्ध]] (२.६०%), [[जैन धर्म|जैन]] (०.१३ %) आणि कोणताही धर्म नसलेले (१.३१ %) यांचा समावेश होतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.census2011.co.in/census/city/388-adilabad.html|title=Adilabad City Population Census 2011-2022 {{!}} Andhra Pradesh|website=www.census2011.co.in|access-date=2022-02-05}}</ref>

[[तेलुगू भाषा|तेलुगू]] आदिलाबादमध्ये सर्वाधिक बोलली जाणारी भाषा आहे. [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रा]]<nowiki/>च्या भौगोलिक निकटतेमुळे, [[मराठी भाषा|मराठी]] देखील मोठ्या प्रमाणावर बोलली आणि समजली जाते. आदिलाबादमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या इतर भाषांमध्ये [[हिंदी भाषा|हिंदी]], [[उर्दू भाषा|उर्दू]] आणि [[गोंडी भाषा|गोंडी]] यांचा समावेश होतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/C-16_Town.html|title=मातृभाषेनुसार लोकसंख्या - शहर पातळी|url-status=live}}</ref>

== भुगोल ==
आदिलाबादची सरासरी उंची २६४ मीटर आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://elevation.maplogs.com/|title=Worldwide Elevation Finder|website=elevation.maplogs.com|access-date=2022-02-05}}</ref> कुंतला धबधबा, [[गोदावरी नदी|गोदावरी]], [[पैनगंगा नदी|पैनगंगा]] इत्यादी नद्या जिल्ह्यातून वाहतात.

== पर्यटन ==
कुंतला धबधबा

== संस्कृती ==

== प्रशासन ==
आदिलाबाद [[नगरपालिका]] ही शहराच्या नागरी गरजांवर देखरेख करणारी नागरी संस्था आहे. १९५६ मध्ये नगरपालिकाची स्थापना करण्यात आली होती. सध्या नगरपालिकेचे कार्यक्षेत्र २०.७६ चौ.कि.मी. (६.७५ चौरस मैल) मध्ये पसरलेले असून ३६ प्रभाग आहेत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://adilabadmunicipality.telangana.gov.in/pages/basic-information|title=Basic Information of Municipality, Adilabad Municipality|website=adilabadmunicipality.telangana.gov.in|access-date=2022-02-05}}</ref>

== वाहतुक ==
राष्ट्रीय महामार्ग ४४ आदिलाबादमधून जातो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://morth.nic.in/sites/default/files/Details-of-National-Highways-as-on-31.03_1.pdf|title=राष्ट्रीय महामार्गांचे तपशील|url-status=live}}</ref>

TSRTC ([[तेलंगणा राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ]])चा शहरात बस डेपो आहे आणि सार्वजनिक वाहतूक सुविधा पुरवते.

[[दक्षिण मध्य रेल्वे क्षेत्र|दक्षिण मध्य रेल्वे]]<nowiki/>च्या (SCR) नांदेड रेल्वे विभागाच्या [[मुदखेड]]-माजरी विभागात आदिलाबाद येथे रेल्वे स्थानक आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiarailinfo.com/station/news/news-mudkhed-junction-mue/1677|title=Mudkhed Railway Station News - Railway Enquiry|website=indiarailinfo.com|access-date=2022-02-05}}</ref>

== शिक्षण ==

== हे देखाल पहा ==
[[आदिलाबाद जिल्हा]]

== संदर्भ ==
[[वर्ग:आदिलाबाद जिल्हा]]
[[वर्ग:तेलंगणामधील शहरे]]

आदिलाबाद - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात