ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T17:41:03Z

नवीन पृष्ठ

{{विस्तार}}
{{माहितीचौकट गायक
| नाव = '''{{लेखनाव}}'''
| चित्र =
| चित्रशीर्षक =
| उपाख्य =
| टोपणनावे =
| जन्म_दिनांक = [[जानेवारी १४]], [[इ.स. १९५५]]
| जन्म_स्थान = [[पांढरकवडा]], [[नागपूर]], [[भारत]]
| मृत्यू_दिनांक =
| मृत्यू_स्थान =
| मृत्यू_कारण =
| धर्म =
| वांशिकत्व =
| नागरिकत्व = [[भारत|भारतीय]]
| मूळ_गाव =
| देश = {{ध्वज|भारत}}
| भाषा = [[मराठी]]
| आई =
| वडील =
| जोडीदार =
| अपत्ये =
| नातेवाईक =
| शिक्षण =
| प्रशिक्षण संस्था =
| गुरू = [[राजाभाऊ कोगजे]] [[पी. एन. खर्डेनवीस]] [[राम मराठे]] [[गजाननबुवा जोशी]] 
| संगीत प्रकार = [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत]], [[भजन]], [[अभंग]],
| घराणे = [[ग्वाल्हेर घराणे|ग्वाल्हेर]] [[आग्रा घराणे|आग्रा]] [[जयपूर घराणे|जयपूर]]
| कार्य =
| पेशा = गायकी
| कार्य संस्था =
| विशेष कार्य =
| कार्यकाळ =
| विशेष उपाधी =
| गौरव =
| पुरस्कार = [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]], इ.स. २००८ भारत सरकार कडून [[पद्मश्री पुरस्कार]], इ.स. २०१०.
| संकीर्ण =
| तळटिप =
| स्वाक्षरी =
| संकेतस्थळ =
}}

'''उल्हास कशाळकर''' ([[जानेवारी १४]], [[इ.स. १९५५]] - हयात) हे नामवंत [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत]] गायक असून ते [[ग्वाल्हेर घराणे|ग्वाल्हेर]], [[आग्रा घराणे|आग्रा]] आणि [[जयपूर घराणे|जयपूर]] या घराण्यांच्या गायनपद्धतींवर हुकुमत असणारे गवई आहेत.

==पूर्वजीवन==
उल्हास कशाळकरांचा जन्म [[नागपूर]] जवळील यवतमाळ जिल्ह्यातील [[पांढरकवडा]] गावी झाला. त्यांना संगीताचे सुरुवातीचे शिक्षण व्यवसायाने वकील असलेल्या व ग्वाल्हेर घराण्याच्या गायकीचा वारसा लाभलेल्या आपल्या वडिलांकडून, नागेश दत्तात्रेय कशाळकर यांचेकडून मिळाले. कशाळकरांनी [[नागपूर विद्यापीठ|नागपूर विद्यापीठातून]] सर्वोच्च गुण मिळवून संगीताच्या पदव्युत्तर अभ्यासक्रमात सुवर्णपदक मिळवले. त्याच दरम्यान त्यांनी [[राजाभाऊ कोगजे]] आणि [[पी. एन. खर्डेनवीस]] यांचेकडे संगीताभ्यासास सुरुवात केली. पुढील काळात त्यांना [[राम मराठे|राम मराठ्यांकडून]] [[आग्रा घराणे|आग्रा घराण्याची]] आणि [[गजाननबुवा जोशी| गजाननबुवा जोशींकडून]] [[ग्वाल्हेर घराणे|ग्वाल्हेर घराण्याची]] तालीम मिळाली. [[जयपूर घराणे|जयपूर गायकीतील]] निष्णात गवई [[निवृत्तीबुवा सरनाईक]], [[दत्तात्रेय विष्णू पलुसकर]], [[कृष्णराव फुलंब्रीकर|मास्तर कृष्णराव]], [[कुमार गंधर्व]] या मंडळींचा उल्हास कशाळकरांच्या गायकीवर प्रभाव आहे.

==सांगीतिक कारकीर्द==

उल्हास कशाळकरांनी [[दूरदर्शन]] व [[आकाशवाणी]]वर अनेक कार्यक्रम केले असून आकाशवाणीच्या [[ठाणे]] येथील केंद्रात त्यांनी इ.स. १९८३ ते १९९० चे दरम्यान काम केले. इ.स. १९९३ मध्ये त्यांनी [[कोलकाता]] येथील आय टी सी संगीत संशोधन अकादमीत आचार्य पद स्वीकारले व आजवर ते तिथे [[ग्वाल्हेर घराणे|ग्वाल्हेर घराण्याच्या]] गुरुपदावर कार्यरत आहेत. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली अनेक शिष्य झाले आहेत व तयार होत आहेत.

त्यांनी आजपर्यंत भारतात व परदेशांतील अनेक मोठ्या संगीत महोत्सवांत भाग घेतला असून [[ऑस्ट्रेलिया]]मधील बहुसांस्कृतिक महोत्सवात इ.स. २००६ मध्ये, तर अ‍ॅमस्टरडॅम - भारत महोत्सवात इ.स. २००८ मध्ये ते सहभागी झाले होते. त्यांच्या गायनाच्या अनेक ध्वनिमुद्रिका प्रकाशित झाल्या आहेत.

==सन्मान व पुरस्कार==
* वि.वि.द. (विष्णू दिगंबर पलुसकर, विनायकराव पटवर्धन आणि द.वि. पलुसकर) संगीत समारोहात पं विष्णू दिगंबर पलुसकर स्मृती पुरस्कार (१९-१२-२०१७)
* [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]], इ.स. २००८
* भारत सरकार कडून [[पद्मश्री पुरस्कार]], इ.स. २०१०
* मध्य प्रदेश सरकारचा तानसेन सन्मान. इ.स. २०१७

==बाह्य दुवे==

[http://www.itcsra.org/sra_story/sra_story_guru/sra_story_guru_links/sra_story_guru_shiyshyaguru/popup/ulhas_kashalkar.htm आय टी सी संगीत संशोधन अकादमी संस्थळ ](इंग्रजी मजकूर)

{{हिंदुस्तानी संगीत}}
{{संगीतातील अपूर्ण लेख}}

{{DEFAULTSORT:कशाळकर,उल्हास}}
[[वर्ग:मराठी गायक]]
[[वर्ग:हिंदुस्तानी गायक]]
[[वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक]]
[[वर्ग:आग्रा घराण्यातील गायक]]
[[वर्ग:ग्वाल्हेर घराण्यातील गायक]]
[[वर्ग:जयपूर घराण्यातील गायक]]
[[वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म]]
[[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]

उल्हास नागेश कशाळकर - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात