ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T16:17:36Z

नवीन पृष्ठ

{{माहितीचौकट गायक
| नाव = डॉ. एन. राजम
| चित्र =
| चित्रशीर्षक =
| उपाख्य =
| टोपणनावे =
| जन्म_दिनांक = रामनवमी १९३८
| जन्म_स्थान = चेन्नई
| घराणे =
| कार्य = [[व्हायोलीन]] वादन
| पेशा = वादक
| कार्य संस्था =
| विशेष कार्य =
| कार्यकाळ =
| विशेष उपाधी =
| गौरव =
| पुरस्कार = [[पद्मश्री]], [[पद्मभूषण]], संगीत नाटक अकादमी
| संकेतस्थळ =
}}
'''डॉ. एन. राजम''' ( [[रामनवमी]], १९३८) ह्या एक भारतीय [[व्हायोलिन|व्हायोलिनवादक]] आहेत. त्या [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत]] वाजवतात.<ref name="last.fm">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.last.fm/music/N+Rajam/+wiki|title=N Rajam biography|संकेतस्थळ=Last.fm|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-30}}</ref> त्या काही वर्षे बनारस हिंदू विश्वविद्यापीठामध्ये संगीताच्या प्राध्यापिका होत्या. त्यांना २०१२ साली [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार|संगीत नाटक अकादमी]]ची फेलोशिप मिळाली आणि संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार मिळाला.

== सुरुवातीचे आयुष्य आणि शिक्षण ==
एन. राजम ह्यांचा जन्म १९३८ साली [[चेन्नई]]तील एका संगीतमय कुटुंबात झाला. त्यांच्या घरी सात पिढ्या [[कर्नाटक संगीत|कर्नाटकी संगीत]] होते. त्यांचे आजोबा आणि पणजोबा राजदरबारात वादक होते. त्यांचे वडील, विद्वान ए.नारायण अय्यर हे कर्नाटकी संगीतातले एक मोठे नाव.<ref name="last.fm"/> ते [[गायक]] आणि [[वीणा]]वादक होते. राजम ह्यांचे बंधू टी.एन. कृष्णन हेसुद्धा एक व्हायोलिनवादक आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.last.fm/music/T.N.+Krishnan/+wiki|title=T.N. Krishnan age, biography|संकेतस्थळ=Last.fm|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-30}}</ref> राजम ह्यांनी वयाच्या तिसऱ्या वर्षापासून त्यांच्या वडीलांकडे व्हायोलिनचे शिक्षण घेतले. त्यांचे वडील काही काळ [[मुंबई]]ला राहत असल्याने त्यांच्यावर हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीताचा प्रभाव पडला होता. त्यांची इच्छा होती की आपल्या मुलांमध्ये एकाने तरी हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत शिकावे. त्यांनी राजम ह्यांना बनारस हिंदू विद्यापीठात पाठवले. तिथे त्यांना हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत हा मुख्य विषय ठेवण्यास सांगितला. पण राजम १२ वर्षे कर्नाटकी संगीत शिकलेल्या असल्यामुळे त्यांना सोपे गेले, असे त्या म्हणतात. मुसिरी सुब्रमणीया अय्यर ह्यांच्याकडे आणि रागांमध्ये सुधारणा होण्यासाठी त्यांनी गायक ओंकारनाथ ठाकूर ह्यांच्याकडे ही शिक्षण घेतले. ओंकारनाथ ठाकूर ह्यांच्याकडे शिक्षण घेतल्यामुळे त्यांच्या वादनावर [[ग्वाल्हेर घराणे|ग्वाल्हेर]] घराण्याचा प्रभाव दिसतो. त्यांनी वयाच्या तेराव्या वर्षापासून एम. सुब्बलक्ष्मी ह्यांच्याबरोबर साथीसाठी भारतभर दौरे केले.त्या गायकी अंगाचे व्हायोलिन वाजवतात. त्या म्हणतात की ह्या प्रकारचे व्हायोलिन वाजवणे सोपे नव्हते. गायकी अंगाचे व्हायोलिन वाजवण्याचे कौशल्य गाठण्यासाठी त्यांना पंधरा वर्षे प्रयत्न करावे लागले. आपल्या वडलांच्या मदतीने राजम ह्यांनी गायकी अंगासाठी रियाज केला.राजम ह्यांना भारत सरकारने [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] आणि [[पद्मभूषण पुरस्कार|पद्मभूषण]] हे पुरस्कार देऊन गौरवले गेले आहे.

==कारकीर्द==
त्यांनी [[बॉस्टन]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]],[[नेदरलँड्स]] [[बेल्जियम]], [[ॲम्स्टरडॅम]], इत्यादी देशात आणि भारतात खूप ठिकाणी आपली कला सादर केली आहे. राजम ह्यांनी बनारस हिंदू विद्यापीठात चाळीस वर्षे ललित कलांच्या शिक्षिका म्हणून काम केले. त्या काही वर्षे ह्याच विभागाच्या डीन होत्या. आणि काही काळातच त्या विभाग प्रमुख झाल्या. त्यांची कन्या डॉ. संगीता शंकर, नाती रागिणी शंकर आणि नंदिनी शंकर ह्यांच्याबरोबर परंपरा नावाचा कार्यक्रम त्यांनी विविध देशांमध्ये सादर केला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2017/sep/17/sound-of-strings-strung-together-1658353.html|title=Sound of strings strung together|संकेतस्थळ=The New Indian Express|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-30}}</ref> उदाहरणार्थ [[नेदरलँड्स]] आणि इतर. त्यांनी [[वसंतोत्सव]], [[सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सव]], आरोही फॉर पंचम निषाद इत्यादी महोत्सवांमध्ये आपली कला सादर केली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://sawaigandharvabhimsenmahotsav.com/n-rajam|title=N. Rajam {{!}} sawai gandharva bhimsen mahotsav|संकेतस्थळ=sawaigandharvabhimsenmahotsav.com|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-30}}</ref>

==विद्यार्थी==
त्यांनी त्यांच्या कन्या [[संगीता शंकर]], त्यांच्या नाती [[रागिणी शंकर]] आणि [[नंदिनी शंकर]], त्यांची भाच्ची कला रामनाथ आणि अशा अनेक लोकांना व्हायोलीन वादन शिकवले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://violinschool.net/|title=:: Rajam School of Violin ::|संकेतस्थळ=violinschool.net|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-30}}</ref>

==पुरस्कार==
* संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार, १९९०<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://sangeetnatak.gov.in/sna/Awardees.php?section=all&awtype=&page=7|title=SNA {{!}}{{!}} List of Awardees|संकेतस्थळ=sangeetnatak.gov.in|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-30}}</ref>
* पद्मश्री, १९८४<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://web.archive.org/web/20180209002842/http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Year_Wise_main_25042017.pdf|title=Wayback Machine|दिनांक=2018-02-09|संकेतस्थळ=web.archive.org|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-30}}</ref>
* पद्मभूषण, २००४<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.outlookindia.com/website/story/padma-awards-2004/222717|title=Padma Awards 2004|संकेतस्थळ=https://www.outlookindia.com/|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-30}}</ref>
* पुत्तराज सन्मान, २००४
* द आर्ट & म्युझिक फाउंडेशन, [[पुणे]] ह्यांचा पुणे पंडित पुरस्कार
* संगीत नाटक अकादमी फेलोशीप (अकादमी रत्न), २०१२<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://currentaffairs.gktoday.in/sangeet-natak-akademi-fellowship-for-the-year-2012-0120134164.html|title=Sangeet Natak Akademi Fellowship for the Year 2012|दिनांक=2013-01-01|संकेतस्थळ=Current Affairs Today|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-30}}</ref>

==प्रकाशित ध्वनी मुद्रिका==
* व्हायोलिन डाय्नेस्टी ([[राग बागेश्री]])<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.discogs.com/search/?q=n.rajam&type=all|title=n.rajam music {{!}} Discogs|संकेतस्थळ=www.discogs.com|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-30}}</ref>
* डॉ.(सौ.) एन. राजम (व्हायोलिन वादन)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.discogs.com/N-Rajam-Dr-Smt-N-Rajam/release/3691527|title=N. Rajam - Dr. Smt. N. Rajam|संकेतस्थळ=Discogs|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-30}}</ref>
*माईस्ट्रोज चॉईस<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.discogs.com/N-Rajam-Maestros-Choice/release/9294366|title=N. Rajam - Maestro's Choice|संकेतस्थळ=Discogs|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-30}}</ref>

{{संदर्भनोंदी}}

[[वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म]]
[[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]

एन. राजम - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात