ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T11:06:02Z

नवीन पृष्ठ

[[File:Syayambhuvithoba.jpg|thumb|विठोबा मूर्ती]]
'''काकड आरती''' म्हणजे [[हिंदू]] धर्मात देवाला उठवण्यासाठी पहाटेच्या वेळी केलेली [[आरती]] होय. या वेळी देवाच्या मूर्तींला काकडयाने (एक प्रकारची ज्योत) ओवाळले जाते, म्हणून याला काकडारती असे म्हणतात.<ref name=":0" />[[भारत|भारता]]तील अनेक मंदिरांमध्ये पहाटे काकड आरती केली जाते. [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रा]]मध्ये बहुतांशी मंदिरातून नित्य किंवा काही विशिष्ट काळात, विशेषतः [[कार्तिक]] महिन्यात काकड आरती केली जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=6qcbAAAAIAAJ&q=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%A1%E0%A4%BE+%E0%A4%86%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%80&dq=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%A1%E0%A4%BE+%E0%A4%86%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%80&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjw_um9sbTmAhWOWX0KHRBRA8sQ6AEIUjAE|title=Dasarā-Divāḷī|date=1990|publisher=Mahārāshṭra Śāsana Śikshaṇa Vibhāga, Mahārāshṭra Rājya Lokasāhitya Samitīsāṭhī|language=mr}}</ref>

कार्तिक महिन्याच्या शुक्ल एकादशीपासून त्रिपुरी पौर्णिमेपर्यंत दररोज पहाटे देवाला जागविण्यासाठी मंदिरात काकडारती करण्याची पद्धत प्रचलित आहे.<ref name=":0">{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.esakal.com/vidarbha/150-year-tradition-kakad-aarti-vitthal-temple-231408|title=https://www.esakal.com/vidarbha/150-year-tradition-kakad-aarti-vitthal-temple-231408|last=|first=|date=३.११.२०१९|work=esakal|access-date=१४.१२.२०१९|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> आरतीनंतर विविध भजने, अन्य आरती व स्तोत्रे म्हटली जातात. कृष्णाच्या लीला वर्णन करणारी गीतेही यामध्ये म्हटली जातात.

[[संत तुकाराम]], संत [[रामदास]], [[संत एकनाथ]], इत्यादी संतांनी काकड आरती रचल्या आहेत.<ref name=":1" />

==काकड आरतीचा नमुना==

*भक्तिचिये पोटी बोध काकडा ज्योति |

पंचप्राण जीवे - भावे ओवाळू आरती ||१||

ओवाळू आरती माझ्या पंढरीनाथा |

दोन्ही कर जोडोनि चरणी ठेविला माथा ||२||

काय महिमा वर्णू आता सांगणे ते किती |

कोटी ब्रह्महत्या मुख पाहता जाती ||३||

राही रखुमाबाई दोन्ही उभ्या दो बाही

मयुरपिच्छ चामरे ढाळीती ठाईच्या ठाई ||४||

विटेसहित पाऊले जीवे भावे ओवाळू |

कोटी रवी - शशी जैसे दिव्य उगवले हेळू ||५||

तुका म्हणे दीप घेऊनी उन्मनीत शोभा |

विटेवरी उभा दिसे लावण्यगाभा ||६||<ref name=":1">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=vK0gAAAAMAAJ&q=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%A1+%E0%A4%86%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%80+%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80&dq=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%A1+%E0%A4%86%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%80+%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiIyd2WsLTmAhXDXisKHfS2CC0Q6AEIMTAB|title=Marāṭhī āratī|last=Gokhale|first=Mahādeva Vināyaka|date=1967|publisher=Sāvitrī Prakāśana|language=mr}}</ref>

* सत्त्व-रज-तमात्मक काकडा केला|
भक्ति स्नेहे युक्त ज्ञानाग्नीवर चेतविला||<ref name=":1" />

== संदर्भ ==
[[File:त्रिपुरी पौर्णिमा.jpg|thumb|त्रिपुरी पौर्णिमा]]

[[वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये]]
[[वर्ग:धार्मिक आचार]]
[[वर्ग:हिंदू धर्म]]

काकड आरती - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात