ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T16:54:16Z

नवीन पृष्ठ

{{भारताची राष्ट्रीय दिनदर्शिका दिवस|कार्तिक|शुद्ध|एकादशी|अकरावी}}
[[चित्र:Hindu calendar 1871-72.jpg|इवलेसे|१८७१-७२ची हिंदू दिनदर्शिका]]

कार्तिक शुद्ध एकादशीला प्रबोधिनी एकादशी असेही म्हणतात. देवशयनी आषाढ एकादशीला निद्रिस्त झालेला भगवान विष्णू प्रबोधिनी एकादशीला जागा होतो अशी कल्पना यामागे आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.kalnirnay.com/blog/festivals/prabodhini-ekadashi/|title=प्रबोधिनी एकादशी|last=साळगावकर|पहिले नाव=जयंत|दिनांक=३०. १०. २०१७|संकेतस्थळ=कालनिर्णय|archive-url=|archive-date=२९. १०. २०१९|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> कार्तिक शुद्ध एकादशीपासून ते कार्तिक पौर्णिमेपर्यंतच्या काळात कोणत्याही एखाद्या दिवशी घरच्या घरी तुळशीचे लग्न करण्याची प्रथा आहे. तुलसी विवाहात तुळशीचा विवाह कृष्णाशी (विष्णूशी) लावतात.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=hvSuPMkkzaoC&pg=PA189&dq=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B8%E0%A5%80+%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B9&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjTzfSNusPlAhXFXCsKHWLrC9YQ6AEIMTAB#v=onepage&q=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B8%E0%A5%80%20%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B9&f=false|title=Manglik Dosh Karan Va Nivaran|publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd.|isbn=9788128809934|language=hi}}</ref>
[[File:Tulsi Vivah.jpg|thumb|तुळशीचे लग्न]]

प्रबोधिनी एकादशीला देव प्रबोधिनी असेही म्हणतात, हिंदीत देवउठनी एकादशी किंवा देवोत्थनी एकादशी.

==वारकरी संप्रदाय==
कार्तिकी एकादशीला वारकरी संप्रदायात विशेष महत्त्व आहे.आषाढी एकादशीसाठी ज्याप्रमाणे वारकरी पायी पंढरपूर येथे पायी चालत जातात, त्याप्रमाणे कार्तिकी एकादशी वारीही केली जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=HoMRAQAAIAAJ&q=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80+%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%B6%E0%A5%80&dq=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80+%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%B6%E0%A5%80&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwih2fOvuMPlAhUXT30KHewVBgIQ6AEINTAC|title=Bhāratīya sãskrṭikośa: Sampādaka Mahādevaśāstrī Jośī. Sahasampādaka Padmajā Hodạ̄rakara,[Prathamāvrṭti]|date=1962|publisher=Bhāratīya S̃āskr̥tikośa Maṇḍaḷa|language=mr}}</ref> वैष्णव संप्रदायात आणि भागवत संप्रदायात या एकादशीला उपवास केला जातो. साधारणपणे सर्वच मराठी माणसे आषाढी आणि कार्तिकी एकादशांना उपवास करतात.

==आवळी भोजन==
आवळी भोजन म्हणजे कार्तिक शुद्ध एकादशीला कुटुंबाची आवळीच्या बागेत काढलेली एक दिवसाची सहल.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=2Cy6DQAAQBAJ&pg=PA161&dq=%E0%A4%86%E0%A4%B5%E0%A4%B3%E0%A5%80+%E0%A4%AD%E0%A5%8B%E0%A4%9C%E0%A4%A8&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiCw_youcPlAhXYbCsKHdAWBdwQ6AEIKDAA#v=onepage&q=%E0%A4%86%E0%A4%B5%E0%A4%B3%E0%A5%80%20%E0%A4%AD%E0%A5%8B%E0%A4%9C%E0%A4%A8&f=false|title=Lok Aur Shastra: Anwaya Aur Samanwaya|last=Miśra|first=Dayānidhi|date=2015|publisher=Vani Prakashan|isbn=9789350729960|language=hi}}</ref> या दिवशी सकाळी आवळीच्या झाडाची पूजा करतात, व दुपारी तिथेच केलेल्या स्वयंपाकाचा सहकुटुंब आस्वाद घेतात. मुले झाडावर बांधलेल्या दोरखंडाच्या झोपाळ्यावर झोके घेतात, चिंचा, पेरू, आवळे पाडतात, खातात आणि खेळतात. मुली सागरगोटेही खेळतात. संध्याकाळी सर्व कुटुंबे आपआपल्या घरी परततात.

==हे ही पहा==
*[[कार्तिक महिना]]
*[[वारी]]

== संदर्भ ==
[[वर्ग:व्रतवैकल्ये]]
[[वर्ग:हिंदू कालमापन]]

कार्तिक शुद्ध एकादशी - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात