ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T16:55:46Z

नवीन पृष्ठ

{{विस्तार}}
{{माहितीचौकट गायक
| नाव = किशोरी आमोणकर
| चित्र = Kishoriamonkar.jpg
| चित्रशीर्षक = किशोरी आमोणकर
| उपाख्य = संगीत सम्राज्ञी
| टोपणनावे =
| जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक|1931|4|10}}
| जन्म_स्थान = [[मुंबई]]
| मृत्यू_दिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|2017|4|3|1931|4|10}}
| मृत्यू_स्थान = [[मुंबई]]
| मृत्यू_कारण =
| धर्म = [[हिंदू]]
| वांशिकत्व =
| नागरिकत्व = [[भारतीय]]
| मूळ_गाव =
| देश = {{ध्वज|भारत}}
| भाषा = [[मराठी]]
| आई = [[मोगूबाई कुर्डीकर]]
| वडील = [[माधवदास भाटिया]]
| जोडीदार = [[रवी आमोणकर]]
| अपत्ये =
| नातेवाईक =
| शिक्षण =
| प्रशिक्षण संस्था = एलफिन्स्टन कॉलेज
| गुरू = [[मोगूबाई कुर्डीकर]]
| संगीत प्रकार = [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत]]
| घराणे = [[जयपूर घराणे]]
| कार्य =
| पेशा =
| कार्य संस्था =
| विशेष कार्य =
| कार्यकाळ =
| विशेष उपाधी =
| गौरव = [[संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]], [[इ.स. २००९]]
| पुरस्कार = [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]], [[इ.स. १९८५]], [[पद्मभूषण पुरस्कार]], [[इ.स. १९८७]], संगीत सम्राज्ञी पुरस्कार, [[इ.स. १९९७]], [[पद्मविभूषण पुरस्कार]], [[इ.स. २००२]], [[संगीत संशोधन अकादमी पुरस्कार]], [[इ.स. २००२]]
| संकीर्ण =
| तळटिप =
| स्वाक्षरी =
| संकेतस्थळ =
}}

'''किशोरी आमोणकर''' या ([[एप्रिल १०]], [[इ.स. १९३१]] - [[एप्रिल ३]], [[इ.स. २०१७]]) ह्या [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत]] गायिका होत्या. त्या [[जयपूर घराणे|जयपूर घराण्याच्या]] शैलीत गायन करत असत. त्या एक श्रेष्ठ गायिका होत्या व आदराने त्यांना 'गानसरस्वती' असे संबोधले जात असे.

==पूर्वायुष्य==

किशोरीताईंचा जन्म [[मुंबई]] येथे [[इ.स. १९३१]] मध्ये झाला. त्यांच्या आई म्हणजे प्रख्यात गायिका [[मोगूबाई कुर्डीकर]] व वडील माधवदास भाटिया. किशोरीताईंनी आपल्या आईकडून संगीताचे ज्ञान तर घेतलेच, शिवाय विविध संगीत घराण्यांच्या गुरूंकडूनही मार्गदर्शन घेतले. त्या मुंबईच्या एलफिन्स्टन कॉलेजमध्ये शिकल्या. त्यांचे पती [[रवी आमोणकर]] हे अध्यापन क्षेत्रात होते. [[इ.स. १९९२]] मध्ये त्यांचे निधन झाले. किशोरीताईंना दोन मुले आहेत. त्या श्री राघवेंद्र स्वामींच्या भक्त होत्या.

==सांगितिक कारकीर्द==

किशोरीताईंनी [[इ.स. १९५०]]चे दरम्यान आपल्या व्यावसायिक कारकिर्दीस प्रारंभ केला. हिंदी चित्रपट '[[गीत गाया पत्थरोंने]]' (इ.स. १९६४) साठी त्यांनी पार्श्वगायन केले आहे. [[इ.स. १९९१]] मध्ये प्रसारित झालेल्या 'दृष्टी' ह्या हिंदी चित्रपटाचे संगीत दिग्दर्शनही त्यांनी केले आहे. किशोरीताई त्यांच्या शास्त्रीय तसेच उपशास्त्रीय गायनासाठी प्रसिद्ध आहेत. [[ख्याल]] गायकी बरोबरच त्या [[ठुमरी]], [[भजन]] इत्यादी गायन प्रकारांना प्रभावीपणे सादर करतात. कंठसंगीतावर वर्षानुवर्षे कठोर परिश्रम, सराव आणि अंगभूत प्रतिभेमुळे किशोरीताईंचे गाणे कसदार होते व रसिकांच्या हृदयाचा ठाव घेते. त्यांनी आजवर देशोदेशी आपले संगीत कार्यक्रम केले असून भारतातील प्रमुख संगीत महोत्सवांत त्यांना आपली कला सादर करण्यासाठी सन्मानपूर्वक बोलावले जाते. त्यांनी 'स्वरार्थरमणी - रागरससिद्धान्त' हा संगीतशास्त्रावरील ग्रंथ लिहिला आहे. शास्त्रीय संगीतातील भावप्रधान गायकीचा प्रकार त्यांनी पुनरुज्जीवित केला असे मानले जाते.

किशोरीताईंच्या सांगीतिक कारकिर्दीवर [[अमोल पालेकर]] आणि संध्या गोखले यांनी भिन्न षड्ज हा माहितीपट दिग्दर्शित केला आहे.

किशोरी अमोणकर यांना ’गानसरस्वती” या उपाधीने ओळखले जाते.

==शिष्य==

[[देवकी पंडित]], [[माणिक भिडे]], [[पद्मा तळवलकर]], [[अरुण द्रविड]], [[सुहासिनी मुळगांवकर]], [[रघुनंदन पणशीकर]], [[मीरा पणशीकर]], [[मीना जोशी]], [[नंदिनी बेडेकर]], [[विद्या भागवत]], [[माया उपाध्याय]], किशोरीताईंची नात [[तेजश्री आमोणकर]], व्हायोलिन वादक [[मिलिंद रायकर]] यांसह अनेक कलावंत किशोरीताईंच्या शिष्यवर्गांत मोडतात.

==पुरस्कार व सन्मान==

* किशोरी अमोणकर यांच्या स्मरणार्थ दरवर्षी ’गानसरस्वती महोत्सव’ नावाचा गायन-वादन-नृत्य असा ३ दिवसांचा संगीताचा कार्यक्रम होतो.
* [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]], इ.स. १९८५
* [[पद्मभूषण पुरस्कार]], इ.स. १९८७
* [[संगीत सम्राज्ञी पुरस्कार]], इ.स. १९९७
* [[पद्मविभूषण पुरस्कार]], इ.स. २००२
* [[संगीत संशोधन अकादमी पुरस्कार]], इ.स. २००२
* [[संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]], इ.स. २००९

==गानसरस्वती किशोरी अमोणकर यांच्या नावाचे पुरस्कार==

दरवर्षी नाट्यसंपदा प्रतिष्ठानतर्फे किशोरी अमोणकर यांच्या नावाचे पुरस्कार दिले जातात. हा पुरस्कार मिळालेले कलावंत :-
* भीमसेन जोशी यांना अनेक वर्षे टाळवादनाची साथ करणारे माऊली टाकळकर यांना (२०१८)

==ध्वनिमुद्रिकांची यादी==

* राग
* मल्हार मालिका
* म्हारो प्रणाम
* घट घट में पंछी बोलता
* प्रभात
* समर्पण
* संप्रदाय
* बॉर्न टु सिंग
* लाइव्ह इन लंडन

==बाह्य दुवे==
* [http://www.itcsra.org/sra_news_views/sra_news_views_links/awards_archives.html आयटीसी संगीत संशोधन अकादमी संस्थळ (इंग्लिश मजकूर)]
* [http://www.indianetzone.com/14/kishori_amonkar.htm इंडिया नेट झोन संस्थळ (इंग्लिश मजकूर)]
* [http://www.youtube.com/watch?v=GJnjyN-n_zE&feature=player_embedded#at=92 तराणा]
{{संगीतातील अपूर्ण लेख}}
{{हिंदुस्तानी संगीत}}

{{DEFAULTSORT:आमोणकर, किशोरी}}
[[वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक]]
[[वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:मराठी गायक]]
[[वर्ग:हिंदुस्तानी गायक]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]

किशोरी आमोणकर - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात