https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0कीर्तनकार - आवृत्ती इतिहास2026-08-24T15:40:01Zविकिवरील या पानाच्या आवृत्त्यांचा इतिहासMediaWiki 1.43.6https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0&diff=3386&oldid=prev१३:०९, १ मे २०२२ वर 43.242.226.612022-05-01T13:09:59Z<p></p>
<p><b>नवीन पृष्ठ</b></p><div>{{गल्लत|प्रवचनकार}}<br />
[[कीर्तन]] करणाऱ्या व्यक्तीला [[कीर्तनकार]] असे म्हणतात. [[महाराष्ट्र]]ात सुमारे साडेतीन हजार प्रमुख कीर्तनकार आहेत. खानदेशात ही संख्या तीनशेच्या आसपास आहे. कीर्तनकारांना सोबत म्हणून गायनाचार्य, [[पखवाज]] वादक, [[हार्मोनियम]] मास्टर गावोगावी आहेत. [[कीर्तन|कीर्तनात]] [[हिंदू]] कीर्तनकारच नव्हे, तर [[जैन]], [[मुस्लिम]], [[शीख]], [[मारवाडी]]ही आढळून येतात. विसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापर्यंत हाताच्या बोटावर मोजण्याइतके कीर्तनकार होते. आता २०१६ साली ३० ते ३५ वर्षे वयोगटातही कीर्तनकार आहेत. महिला, बाल कीर्तनकारांची संख्या सहाशेच्या आसपास आहे.<br />
<br />
प्रकाश महाराज बोधले हे सध्या (२०१४ साली) अखिल भारतीय वारकरी मंडळाचे राष्ट्रीय अध्यक्ष व [[पैठण]]च्या संतपीठाचे पीठाचार्य आहेत.{{संदर्भ हवा}}<br />
<br />
==पर्यावरण आणि कीर्तनकार==<br />
’संत वाङ्मयातील पर्यावरण’ या नावाचे एक पुस्तक आळंदीतील कीर्तनकार संतोष महाराज सुंबे यांनी संपादित केले आहे. ह्या पुस्तकात संत वाङ्मयात आलेल्या पर्यावरणविषयक संदेशांबद्दल विविध कीर्तनकारांनी लिहिलेले लेख आहेत. <br />
<br />
==वंशपरंपरा, गुरुपरंपरा आणि घराणी==<br />
जुन्या काळात [[कीर्तन|कीर्तनाची]] कला वंशपरंपरेने आणि गुरुपरंपरेने चालत आली आहेत. त्यामुळे कीर्तनकारांची अनेक घराणी तयार झाली. त्या घराण्यांत अनेक प्रशिक्षकही तयार झाले. अशांपैकी काही :- <br />
<br />
==कीर्तन/प्रवचनाचे प्रशिक्षण देणाऱ्या संस्था==<br />
* जोग महाराज वारकरी शिक्षण संस्था आळंदी देवाची : स्थापना इ.स. १९१७<br />
* [[अखिल भारतीय कीर्तन संस्था]], विठ्ठल रखुमाई मंदिर, द.ल. वैद्य मार्ग, दादर (मुंबई)<br />
* नारदीय कीर्तनाचे नियमित प्रशिक्षण वर्ग मराठी माध्यमातून घेणाऱ्या दादर (मुंबई) तसेच पुणे व नागपूर येथील पाठशाळा<br />
* श्रीसंत भगवानबाबा वारकरी शिक्षण संस्था, होळ (तालुका केज, जिल्हा बीड)<br />
* ॐ तत्त्वमसि प्रतिष्ठानद्वारा संचालित हरिकीर्तन प्रबोधिनी संस्था, ठाणे (संगणकाद्वारे ऑनलाईन शिक्षणाचीसुद्धा सोय)<br />
* श्री हरिकीर्तनोत्तेजक संस्था, नारद मंदिर, सदाशिव पेठ, पुणे<br />
<br />
==महाराष्ट्रातील काही कीर्तनकार==<br />
*[[अक्षय महाराज भोसले]]<br />
*[[काणे बुवा]]<br />
*[[गोविंद आफळे]] <br />
*[[चारुदत्त आफळे]]<br />
*[[चंद्रशेखर महाराज देगलूरकर]]<br />
*[[चैतन्य महाराज देगलूरकर]]<br />
*[[जगन्नाथ महाराज]] <br />
*[[नामदेवशास्त्री सानप]]<br />
*[[इंदुरीकर महाराज]]<br />
*[[पूजाताई देशमुख]]<br />
*[[बाबामहाराज सातारकर]]<br />
*[[योगिराज महाराज पैठणकर]]<br />
*[[ओतुरकरबुवा (प्र.दा. राजर्षि)]]<br />
*[[उद्धवबुवा जावडेकर]]<br />
*[[विष्णू दिगंबर पलुस्कर]]<br />
*[[विश्वासबुवा कुलकर्णी]]<br />
*[[हरिहर महाराज दिवेगावकर]]<br />
<br />
== हेही पहा ==<br />
* [[कीर्तन]]<br />
* [[प्रवचनकार]]<br />
<br />
{{महाराष्ट्रातील लोककला}}<br />
[[वर्ग:कीर्तनकार]]<br />
[[वर्ग:मराठी लोककलाकार]]<br />
[[वर्ग:लोककला]]</div>43.242.226.61