ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T17:03:02Z

नवीन पृष्ठ

{{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |
स्थानिक_नाव = खुलताबाद |
प्रकार = शहर |
अक्षांश = 20.05 | रेखांश = 75.18|
शोधक_स्थान= right |
राज्य_नाव = महाराष्ट्र |
जिल्हा = [[औरंगाबाद जिल्हा|औरंगाबाद]] |
नेता_पद = |
नेता_नाव = |
उंची = ८५७|
लोकसंख्या_वर्ष = २००१ |
लोकसंख्या_एकूण = १२,७९४|
लोकसंख्या_घनता = |
क्षेत्रफळ_आकारमान= sq. km |
क्षेत्रफळ_एकूण = |
एसटीडी_कोड = ०२४३७|
पिन_कोड = ४३११०१|
आरटीओ_कोड = MH-20 |
लिंग_गुणोत्तर = |
unlocode = |
संकेतस्थळ = |
तळटिपा = |
}}

'''खुलताबाद/खुलदाबाद''' (मूळ नाव भद्रावती नगरी) हे [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक धार्मिक आणि ऐतिहासिक परंपरा असलेले गाव आहे. [[भद्र मारुती]] या धार्मिक स्थळासोबतच या गावात सूफी संत आणि इतर काही इतिहासकालीन राजघराण्यांतील आणि सरदार घराण्यांतील व्यक्तींच्या कबरी आहेत. हे गाव [[औरंगाबाद जिल्हा|औरंगाबाद]] जिल्ह्याच्या [[खुलताबाद तालुका|खुलताबाद तालुक्याचे]] मुख्य ठिकाण आहे. या गावाला 'रत्‍नापूर'नावाने देखील ओळखले जाते.खुलताबाद येथे दरवर्षी ऊरूस भरतो. खुलताबाद येथे जर्जरीबक्ष दर्गा आहे.

==भद्रा मारूती==
{{मुख्यलेख|हनुमान मंदिरे}}
[[खुलदाबाद]] हे ठिकाण हिंदू दैवत '''भद्रा मारूती''' संस्थान ह्यासाठी देखील विशेष परिचित आहे.<ref>[http://www.dainikekmat.com/detailnews?id=71194&cat=Aurangabad&start=241 दैनिक एकमत हे संकेतस्थळ पान]{{मृत दुवा}}, भाप्रवे दिनांक २० जून २०१३ प्रात: ९.३० वाजता जसे दिसले (संदर्भित दुव्यात त्रुटी जाणवल्याने [https://archive.is/EwPuT विदागारातील आवृत्ती] २१ जून २०१३ रोजी मिळवली)</ref>'''भद्रा मारूती''' ह्या ठिकाणी [[हनुमान]]ाची निद्रिस्त अवस्थेतील भव्य मूर्ती आहे. अशा प्रकारची निद्रिस्त मारुतीची मूर्ती भारतात केवळ तीन ठिकाणी आहे. त्यातील एक ठिकाण [[उत्तर प्रदेश |उत्तर प्रदेशातील]] [[अलाहाबाद]] हे असून दुसरे खुलताबाद आहे व तिसरे ठिकाण [[मध्य प्रदेश |मध्य प्रदेशातील]] जामसावळी येथे आहे. खुलताबाद येथे दरवर्षी [[हनुमान जयंती]] निमित्त भव्य यात्रा भरते. त्या दिवशी खुलताबाद येथे हजारो लोक [[औरंगाबाद]] व आसपासच्या गावातून पायी चालत येतात.

==इतिहास==
{{इतिहासलेखन}}

=== भद्रसेन ===
इस्लामी आक्रमणाच्या आधी हे स्थळ भद्रावती नगरी म्हणून प्रसिद्ध होते. येथील राजा भद्रसेन होता. हा राजा रामभक्त होता. त्याच्या राम [[भक्ती]]<nowiki/>मुळे येथे भद्र मारुती आला आणि राहिला अशी कथा आहे. त्यानंतर मुस्लिम आक्रमणात हे गाव उध्वस्त केले गेले. मंदिरांचा विनाश झाला आणि हिंदूंचा छळ केला गेला. तरी भद्र मारुती आणि त्याची भक्त मंडळी यांनी शूर प्रतिकार केला आणि आक्रमकांना परतवले.

===सूफी संत===
ह्या गावाचे नाव '''रौझा''' असेही होते; त्याचा अर्थ स्वर्गातील नंदनवन असा होतो.{{संदर्भ हवा}}. तसेच ह्या गावास संतांची दरी/भूमी किंवा शाश्वत निवासस्थान असेही संबोधले जायचे. ह्याचे कारण १४ व्या शतकात अनेक सूफी संत ह्या ठिकाणी वास्तव्यास होते व तदनंतर त्यांच्या मृत्युपश्चात त्यांचे खुलदाबाद येथेच दफन करण्यात आले.

===खुलताबाद येथील महत्त्वाच्या ऐतिहासिक वास्तू ===
[[चित्र:Tomb of Aurangzeb at Khuldabad, Aurangabad, 1850s.jpg|right|250px|thumb|मुघल सम्राट [[औरंगजेब]]ची कबर]]
[[चित्र:Tomb of Asif Jah 20180501 104859.jpg|thumb|right|250px|निज़ाम-उल-मुल्क आसफजाह Iची कबर]]
===खुलताबादमध्ये दफन करण्या आलेले सूफी संत आणि मोगल राजे===
* मोगल सम्राट [[औरंगजेब]]ची कबर
* [[आझम शाह]] आणि त्याच्या पत्‍नीची कबर
* [[झैन उद दिन]]चा दर्गा
* [[बुरहान उद दिन]]ची मशीद
* [[निझाम-उल-मुल्क असफ जाह]]ची कबर
* [[बानू बेगम]]चा मकबरा
* [[खान जहान]]ची लाल बाग
* [[मलिक अंबर]]ची कबर
* [[झर झरी झर बक्ष]] आणि [[गंज रवन गंज बक्ष]] दर्गे

{{विस्तार}}
खुलताबाद येथे औरंगाबाद सारखी अनेक गेट बनविण्यात आली आहेत त्यावर उर्दू फारशी या भाषेतील अनेक शिलालेख कोरण्यात आले आहेत

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:औरंगाबाद जिल्हा]]
[[वर्ग:औरंगाबाद जिल्ह्यातील गावे]]

खुलताबाद - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात