ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T03:25:40Z

नवीन पृष्ठ

[[File:खंडोबा नवरात्र घट.jpg|thumb|खंडोबा नवरात्र व्रत]]
'''चंपाषष्ठी''' म्हणजे [[मार्गशीर्ष शुद्ध षष्ठी]] ही तिथी. मार्गशीर्ष महिन्यातल्या पहिल्या दिवशी [[जेजुरी]]चा [[खंडोबा]] अर्थात मल्हारी देवाचे [[नवरात्र]] सुरू होते.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.loksatta.com/manoranjan-news/champa-shasthi-1045287/|title=आज चंपाषष्ठी!|last=|first=|date=२७.११.२०१४|work=दैनिक लोकसत्ता|access-date=१५.१२.२०१९|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> मणी-मल्ल या दोन दैत्यांचा पराभव करून खंडोबाने लोकांना संकट मुक्त केले. या घटनेचे स्मरण म्हणून हा उत्सव करतात.<ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=भारतीय संस्कृती कोश खंड तिसरा|last=जोशी|first=महादेवशास्त्री|publisher=भारतीय संस्कृती कोश मंडळ प्रकाशन|year=२००० (पुनर्मुद्रण)|isbn=|location=पुणे|pages=३०४-३०५}}</ref>
==स्वरूप==
[[File:Khandoba Mhalsa Banai.jpg|thumb|खंडोबा- म्हाळसा -बाणाई]]
मार्गशीर्ष शुद्ध प्रतिपदेपासून शुद्ध षष्ठीपर्यंत हे चंपाषष्ठीचे सहा दिवसांचे नवरात्र असते. जेजुरीला हा उत्सव खूप मोठ्या प्रमाणात व भक्तिभावाने साजरा होतो.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.esakal.com/pune/jejuri-news-champashasti-utsav-83941|title=https://www.esakal.com/pune/jejuri-news-champashasti-utsav-83941|last=|first=|date=२४.११.२०१७|work=e sakal|access-date=१६.१२.२०१९|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref>
[[File:Khandoba temple Pune.jpg|thumb|खंडोबा मंदिर जेजुरी पुणे]]

==नवरात्री पूजा==
कुलाचाराप्रमाणे ज्यांच्या पूजेत सुघट व टाक असतात ते त्यांची पूजा करतात. नवरात्राप्रमाणेच रोज फुलांच्या माळा वाढवत घाटावर लावायच्या असतात. सहा दिवस नंदादीप लावतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://marathivishwakosh.org/18160/|title=चंपाषष्ठी|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=मराठी विश्कोश|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=१६.१२.२०१९}}</ref> [[जेजुरी]]प्रमाणेच [[खंडोबा]]च्या अन्य देवळांतही |[[खंडोबा]]चा उत्सव असतो.
घटाची स्थापना,नंदादीप,मल्हारी महात्म्य वाचणे व त्याचा पाठ करणे, एकाच वेळी जेवणे(एकभुक्त),शिवलिंगाचे दर्शन घेणे,ब्राह्मण-सुवासिनी तसेच वाघ्या आणी मुरळी यांना भोजन देणे असे शा दिवस केले जाते. चंपाषष्ठी या दिवशी [[वांगे|वांग्याचे भरीत]] आणि [[भाकरी]] यांचा [[नैवेद्य]] करून देवाला दाखवितात. तसेच या नैवेद्याचा काही भाग खंडोबाचे वाहन असलेल्या [[कुत्रा|कुत्र्यांना]] त्यांची पूजा करून वाढतात.खंडोबाची तळी भरून आरती करतात.

==अन्य==
मार्गशीर्ष महिन्याचा पहिलाचा दिवस म्हणजे [[देवदीपावली]] किंवा मोठी दिवाळी.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.thinkmaharashtra.com/node/2327|title=देव दीपावली (देवदिवाळी)|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=https://www.thinkmaharashtra.com|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=१६.१२.२०१९}}</ref> मुख्यत: चित्तपावनांमध्ये कुलदैवत, ग्रामदैवत यांना भजण्याचा तो दिवस. चित्तपावनांमध्ये त्या दिवशी प्रामुख्याने वडे-घारग्यांचा किंवा आंबोळीचा नैवेद्य असतो. प्रत्येक कुटुंबानुसार नैवेद्यांची संख्या वेगळी असते. गावातील मुख्य देवता, इतर उपदेव-देवता महापुरुष, वेतोबा, ग्रामदेवता इत्यादींना हे नैवेद्य दाखवले जातात. त्याचबरोबर काही कुटुंबांत पितरांसाठीही वेगळा नैवेद्य बाजूला काढून ठेवतात. त्यामुळे नैवेद्याच्या पानांची संख्या सतरा, चोवीस, नऊ अशी कोणतीही असते.

या दिवशी [[सूर्योदय|सूर्योदया]]च्या वेळेला [[सूर्य|सूर्या]]ला अर्घ्य देण्याची पद्धती आहे.<ref name=":0" />

==हे सुद्धा पहा==
[[देव दिवाळी]]

==बाह्यदुवे==
{{भारतीय सण आणि उत्सव}}

== संदर्भ ==

[[वर्ग:विस्तार विनंती]]
[[वर्ग:धार्मिक आचार]]
[[वर्ग:मार्गशीर्ष महिना]]
[[वर्ग:हिंदू दैवते]]
[[वर्ग:परंपरा]]
[[वर्ग:खंडोबा]]

चंपाषष्ठी - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात