ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T16:45:28Z

नवीन पृष्ठ

[[Image:Chinawal village gate 1.jpg|right|thumb|गाव दरवाजा, चिनावल]]
{{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र
|प्रकार = गाव
|स्थानिक_नाव = चिनावल
|राज्य_नाव = महाराष्ट्र
|आकाशदेखावा = |आकाशदेखावा_शीर्षक = नूतन माध्यमिक विद्यालय, चिनावल
|जिल्हा = जळगाव
|तालुका_नावे = रावेर
|अक्षांश = 21.1964
|रेखांश = 75.9261
|क्षेत्रफळ_एकूण = 1.05
|उंची = 246
|लोकसंख्या_एकूण = 11747
|लोकसंख्या_वर्ष = २०११
|लोकसंख्या_घनता = 11000
|लिंग_गुणोत्तर = 901
|संकेतस्थळ =
|संकेतस्थळ_नाव =
}}

'''चिनावल''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[जळगाव जिल्हा|जळगाव जिल्ह्यामधले]] एक गाव आहे. सुमारे बारा हजार घनदाट लोकसंखेचे चिनावल गाव [[समुद्रसपाटी]]पासून २४६ मीटर उंचीवर [[सातपुडा]] पर्वताच्या पायथ्याशी अंदाजे एक चौरस किलोमीटर (फक्त) सपाट भूक्षेत्रात वसलेले आहे. गारबर्डी धरणाच्या व विहिरीॅंच्या मुबलक पाण्यावर चिनावल गावचे शेतकरी काळ्याशार मातीच्या सुपीक शेतीत [[कपाशी]], [[ज्वारी]], [[मका]], [[हरभरा]] सारखी पिके घेतात; पण चिनावल गाव जास्त करून [[केळी]]च्या उत्पादनासाठी ओळखले जाते.

चिनावल गावात [[बालवाडी]]पासून ते बारावीपर्यॅंतच्या शिक्षणाकरता [[मराठी भाषा|मराठी]], [[उर्दू भाषा|उर्दू]] व [[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]] माध्यामांतून शिकवण्याऱ्या विविध शाळा आहेत; शिवाय औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था व बाहेरगावच्या विद्यार्थ्यासाठी राहण्याकरता वसतीगृहसुद्धा आहे. चिनावल गावचे ८४.२५ टक्के लोक साक्षर आहेत. ही टक्केवारी राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा जास्त आहे. [[लिंग गुणोत्तर]] ९०१ आहे, ते राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा कमी आहे. गावकऱ्यांच्या आरोग्याची काळजी घेण्याकरता गावात सरकारी जिल्हा रुग्णालय व काही खाजगी दवाखाने आहेत. गंभीर आजाराच्या उपचाराकरता गावकरी शेजारच्या [[सावदा]] किंवा [[जळगाव]] येथील मोठ्या रुग्णालयात जातात. महाराष्ट्र सरकारने गरीब लोकांसाठी २०१३ साली ९७५ प्रकारच्या आजारां व शस्त्रक्रियांकरता मोफत 'राजीव गांधी जीवनदायी आरोग्य योजना' सुरू केली. त्याचा लाभ घेण्याकरता गावकरी जळगाव येथील सरकारमान्य रुग्णालयात जातात.

[[खानदेश]]मधे वसलेल्या चिनावल गावाच्या गावकऱ्याची मातृबोली, मराठी भाषेची उपभाषा असलेली [[अहिराणी बोलीभाषा|खानदेशी बोली]] आहे., परंपरागत महाराष्ट्रीय आहाराव्यतिरिक्त चिनावलचे गावकरी [[वांग्याचे भरीत]], उळदाची दाळ व [[शेव]]भाजी पसंत करतात. बदलत्या जगाशी संवाद साधुन चिनावलच्या गावकर्याचे पोषाख व राहणीमान बदलत आहे. आता चिनावल गावचे पुरुष गावकरी [[धोतर]]-बांडीस-[[कुर्ता]]-टोपी ऐवजी [[सदरा]]-पॅंट, टी शर्ट-जीन्स पॅंटला प्राधान्य देतात व स्त्रिया [[नऊवारी साडी]]ऐवजी सहावारी [[साडी]] किॅंवा पंजाबी ड्रेस पसंद करतात. झोपड्या व कच्च्या मातीच्या घरांची जागा आता सिमेंट-कॉंक्रीटच्या पक्क्या घरांनी घेतली आहे. रात्री गावकरी आता प्रकाशाकरता कंदील-चिमणी ऐवजी विजेवर चालणारे बल्ब व ट्यूलाइटस वापरतात. करमणुकीकरता परंपरागत तमाशा बंद होऊन गावकरी त्याऐवजी आता टेलिव्हिजन वरती हिंदी चलचित्र पहाणे पसंद करतात. विद्यार्थ्यॉंमधे [[क्रिकेट]] खेळ लोकप्रिय आहे. सणांमधे गावकरी [[दिवाळी]], [[दसरा]], [[ईद-उल-फित्र]], [[गणेश उत्सव]], [[नवरात्री]] इत्यादी सण उत्साहाने साजरे करतात.

दळणवळणाकरता चिनावल गाव आजुबाजूच्या ८ गावांशी ८ रस्त्यांनी जोडले आहे. गावकरी येण्या-जाण्याकरता [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाच्या]] बसेसचा व खाजगी वाहनाचा किंवा रिक्शाचा उपयोग करतात. बाहेरच्या जगाशी संपर्काकरता गावकरी आधुनिक [[भ्रमणध्वनी]], [[इंटरनेट]] व क्वचितच [[भारतीय टपाल सेवा|टपालाचा]] वापर करतात.

चिनावलच्या आसपासची सर्व जागा शेतीने व्यापली गेली आहे. त्याचा हजारो वर्षापासून चालत आलेल्या वन्यजीवनावर परिणाम होऊन एकेकाळी आढळरणारे [[वाघ]], [[लांडगा]], [[अस्वल]], [[कोल्हा]] सारखे हिंस्त्र वन्यपशू आता आढळत नाही. त्यांची जागा आता [[गाय]], [[बैल]], [[म्हैस]], हेला, [[कुत्रा]], [[मांजर]] या पाळीव प्राण्यांनी घेतली आहे. पक्ष्यांची संख्या कमी झाली आहे पण अजूनही आकाशात [[चिमणी|चिमण्या]], [[कबुतर]], [[कोकीळ]], [[पोपट]], [[कावळा]], [[बदक]], [[बगळा]] इत्यादी पक्षी दिसून येतात. गावामधे व गावाच्या सभोवती जास्त करून [[कडुलिंब|निंबाची]] झाडे दिसतात, क्वचितच [[बाभूळ]], [[साग]], [[चिंच]], [[आंबा]] इत्यादी झाडे आढळतात.

[[रामायण]] व [[महाभारत]] काळात चिनावल व खानदेशचा परिसर 'ऋषिका' नावाने ओळखला जायचा. इतिहासात चिनावल व खानदेश परिसरावर [[सातवाहन]] राजांपासून ते [[इंदूर]]च्या [[होळकर घराणे|होळकर कुळाच्या]] राजांनी राज्य केले. [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश काळात]] चिनावलच्या गावकऱ्यांनी बंद पाळून व प्रभात फेऱ्या काढून [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|इंग्रजांविरुद्धच्या स्वातंत्र्ययुद्धात]] आपले योगदान दिले.
[[File:Banana dispatch from Chinawal 1.jpg|thumb|right|चिनावल गावात केळीच्या शेतात केळीच्या घडांचा ट्रक भरतांना चिनावलचे शेतकरी व मजूर]]

==संदर्भ==
* https://en.wikipedia.org/wiki/Chinawal

{{विस्तार}}

[[वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील गावे]]

.

चिनावल - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात