ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T16:32:12Z

नवीन पृष्ठ

'''चिरंजीवी''' (संस्कृत: चिरञ्जीवि, IAST: ciranjīvi) हे हिंदू धर्मानुसार, [[कलि युग|कलियुगाच्या]] अखेरपर्यंत पृथ्वीवर जिवंत राहणारे आठ [[अमर]] आहेत. चिरंजीवी या [[संस्कृत]] शब्दाचा अर्थ “अमर” आहे, पण तो “शाश्वत” या अर्थी नाही. हा शब्द "चिरम" (दीर्घ) आणि जीवी (जिवंत) यांचे एकत्रिकरण आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newsgram.com/chiranjeevis-8-immortals-journey-through-hindu-mythology|title=Chiranjeevis: 8 Immortals of Hindu Mythology|date=2016-07-20|website=NewsGram - Lens to India from Abroad|language=en|access-date=2022-01-21}}</ref>

== व्युत्पत्ती आणि शास्त्राचा संदर्भ ==
"चिरंजीवी" शब्द चिरम, किंवा 'कायम', आणि जीव, किंवा 'जिवंत' यांच्यापासून तयार झाला आहे. हे [[अमरत्व|अमरत्वासारखेच]] आहे, जे खऱ्या अमरत्वाला सूचित करते. मन्वंतराच्या शेवटी, एका [[राक्षस|राक्षसाने]] [[वेद|वेदांची]] पवित्र पाने गिळंकृत करून अमर होण्याचा प्रयत्न केला, कारण ती पाने [[ब्रह्मदेव|ब्रह्मदेवाच्या]] मुखातून निसटली होती. [[विष्णू|भगवान विष्णूच्या]] पहिल्या अवताराद्वारे ([[मत्स्य अवतार|मत्स्य]]) हे वेदशास्त्र प्राप्त झाले. विष्णूच्या अवतारांनी ([[नृसिंह|नरसिंह]] आणि [[राम]]) देखील नंतर अनुक्रमे भगवान ब्रह्मा आणि [[शिव|भगवान शिव]] यांना नमन करून अमर होण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या [[हिरण्यकश्यपू]] आणि [[रावण]] या दोन असुरांशी युद्ध करून त्यांना ठार मारले. एका अर्थाने अमर याचा अर्थ "विश्वाचा नाश होईपर्यंत अनंतकाळ जगणे" असा होऊ शकतो, म्हणजे, सर्व भौतिक शरीरे, ब्रह्मासह, ब्रह्मांडाचा नाश होईपर्यंत कालांतराने अभौतिक होण्याचे भाकीत केले आहे.<ref>''Bhāgavata Purāṇa'' 3.32.8–10</ref><ref>{{जर्नल स्रोत|date=2022-01-11|title=Bhagavata Purana|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bhagavata_Purana&oldid=1065068914|journal=Wikipedia|language=en}}</ref>

== सात चिरंजीवी<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://vishwakosh.marathi.gov.in/33697/ |title=सप्तचिरंजीव |लेखक= |दिनांक= |प्रकाशक= | संकेतस्थळ=vishwakosh.marathi.gov.in |अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० जानेवारी २०२२ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref>==
{{मुख्य लेख|सप्त चिरंजीव}}
# [[वेद व्यास]]:- महाभारताची रचना करणारे ऋषी.
# [[हनुमान]]:- महान ब्रह्मचाऱ्यांपैकी एक, त्याने [[राम|रामा]]<nowiki/>ची सेवा केली.
# [[परशुराम]]:- [[विष्णू|विष्णू]]<nowiki/>चा सहावा अवतार. तो सर्व अस्त्र, शास्त्र आणि दैवी शस्त्रांचा जाणकार आहे.
# [[विभीषण]]:- [[रावणवाडी (भंडारा)|रावणा]]<nowiki/>चा भाऊ. रावणाशी युद्ध करण्यापूर्वी विभीषण रामाला शरण गेला.
# [[अश्वत्थामा]]:- द्रोणाचा पुत्र.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=zdkswFlJtjQC|title=Indian Mythology: Tales, Symbols, and Rituals from the Heart of the Subcontinent|last=Pattanaik|first=Devdutt|date=2003-04-24|publisher=Inner Traditions / Bear & Co|isbn=978-0-89281-870-9|language=en}}</ref>
# [[महाबली]]:- सध्याच्या [[केरळ]]<nowiki/>च्या आसपास कुठेतरी अस्तित्वात असलेला राक्षसांचा किंवा असुरांचा शासक. त्याचा मुलगा बाणासुर होता.
# [[कृपा]]:- महाभारतातील राजपुत्रांचे गुरू. त्याला राजा [[शंतनू]]<nowiki/>ने दत्तक घेतले होते. त्यांची बहीण कृपी होती, जिने द्रोणाचार्यांशी लग्न केले.

== हिंदू धर्मग्रंथातील चिरंजीवींचा उल्लेख ==
हिंदू धर्मग्रंथात सात अमरांबद्दल एक मंत्र आहे, ज्यामध्ये नशीब आणि दीर्घायुष्यासाठी त्यांचे नाम स्मरण केले जाते:<blockquote>अश्वत्थामाबलिर्व्यासोहनुमांश्च विभीषण:कृपश्चपरशुरामश्च सप्तैतेचिरंजीविन:।<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mathrubhumi.com/spirituality/specials/ramayanam-2019/ramayanam-rama-and-hanuman-1.4008555|title=ആഞ്ജനേയത്വം അമരത്വം|last=നായര്‍|first=എസ് രമേശന്‍|website=Mathrubhumi|language=en|access-date=2022-01-21}}</ref></blockquote>

काही ठिकाणी अनावधानाने [[मार्कंडेय]] ऋषींना चिरंजीव संबोधले जाते परंतु ते चिरंजीव नसून त्यांनी अकाली येणाऱ्या मृत्यू वर विजय मिळवला आणि दीर्घायुष्य प्राप्त केले.

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

{{सप्तचिरंजीव}}

[[वर्ग:हिंदू पौराणिक व्यक्ती]]
[[वर्ग:धार्मिक संकल्पना]]
[[वर्ग:चिरंजीवी]]

चिरंजीवी - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात