ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T16:12:49Z

नवीन पृष्ठ

[[हिंदू धर्म|हिंदू धर्मातील]] आख्यायिकेनुसार [[देव]]-[[दानव|दानवांनी]] [[अमृत]] मिळवण्यासाठी [[समुद्रमंथन]] केले त्यावेळी एका नंतर एक अशी चौदा अमूल्य अशा रत्नसमान वस्तू मिळाल्या.

# [[लक्ष्मी]]- विष्णूपत्नी
# कौस्तुभ मणी- श्रीविष्णूने गळ्यात धारण केलेले मणी वदंतेनुसार हाच [[कोहिनूर]] होय.
# कल्पवृक्ष पारिजात वृक्ष (कल्पद्रुम) [[पारिजातक|प्राजक्ताचे]] झाड.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://hi.krishnakosh.org/कृष्ण/%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AE%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%A8|title=समुद्र मंथन|संकेतस्थळ=hi.krishnakosh.org|भाषा=hi|ॲक्सेसदिनांक=2019-09-09}}</ref>[[इंद्र|इंद्राला]] प्राप्त झालेले स्वर्गवृक्ष (स्वर्गाचा बागेत लावलेला वृक्ष).
# सुरा वारुणी- दैत्यांचे मादक पेय<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.bookganga.com/eBooks/Books/Details/4722781668657710982|title=हिंदू सण व उत्सव-Hindu San Va Utsav by Ganesh L. Kelkar - Vasant Book Stall Prakashan - BookGanga.com|संकेतस्थळ=www.bookganga.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-09-15}}</ref> ,दारू, [[मद्य]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://hi.krishnakosh.org/कृष्ण/%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AE%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%A8|title=समुद्र मंथन|संकेतस्थळ=hi.krishnakosh.org|भाषा=hi|ॲक्सेसदिनांक=2019-09-09}}</ref>
# [[धन्वंतरी]] (देवांचे वैद्यराज)
# [[चंद्रदेव]](चंद्रमा)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.bookganga.com/eBooks/Books/Details/4722781668657710982|title=हिंदू सण व उत्सव-Hindu San Va Utsav by Ganesh L. Kelkar - Vasant Book Stall Prakashan - BookGanga.com|संकेतस्थळ=www.bookganga.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-09-15}}</ref> शिवाने मस्तकात धारण केले.
# [[कामधेनू]]-इच्छापूर्ती करणारी गाय.
# [[ऐरावत]] - [[इंद्र|इंद्राचे]] वाहन असलेला [[हत्ती]].
# [[रंभा]]- [[मेनका]], इत्यादी अप्सरागण.
# [[उच्चैःश्रवा|उच्चैःश्रवा]]- सात तोंडे असलेला [[घोडा]].सुर्यदेवाचे वाहन.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.bookganga.com/eBooks/Books/Details/4722781668657710982|title=हिंदू सण व उत्सव-Hindu San Va Utsav by Ganesh L. Kelkar - Vasant Book Stall Prakashan - BookGanga.com|संकेतस्थळ=www.bookganga.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-09-15}}</ref>
# [[हलाहल]] [[विष]]- कालकूट [[विष]]<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2015-08-22|title=कालकूट|url=https://hi.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A5%82%E0%A4%9F&oldid=2870256|journal=विकिपीडिया|language=hi}}</ref>वा शिवाने प्राशन केले .
# [[हरिधनु]] वा [[शारंग धनुष्य]] - भगवान विष्णूचा धनुष्य आहे.
# [[शंख]] - श्रीविष्णूचा [[पांचजन्य]] शंख आहे.
# [[अमृत]]-देवांचे पेय.

== श्लोक ==
लक्ष्मीः कौस्तुभपारिजातकसुरा धन्वन्तरिश्चन्द्रमाः ।

गावः कामदुधाः सुरेश्वरगजो रम्भादिदेवाङ्गनाः ॥

अश्वः सप्तमुखो विषं हरिधनुः शङ्खोऽमृतं चाम्बुधे ।

रत्‍नानीह चतुर्दशं प्रतिदिनं कुर्यात्‌ सदा मङ्गलम् ॥<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2015-06-07|title=कौस्तुभ|url=https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%AD&oldid=1336963|journal=विकिपीडिया|language=mr}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://mr.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A8:%E0%A4%9B%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%A8%E0%A4%BE.djvu/35|title=पान:छन्दोरचना.djvu/35 - विकिस्रोत|संकेतस्थळ=mr.wikisource.org|ॲक्सेसदिनांक=2019-09-09}}</ref>

== रामायण आणि महाभारत पुराणानुसार इतर रत्न ==
पुराण पासून पुराण पर्यंत भिन्न आहे आणि रामायण आणि महाभारत या महाकाव्यांमधेही किंचित वेगळी आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.astropeep.com/hindu-practices/samudra-manthan-churning-of-the-ocean-and-its-gifts/|title=Samudra Manthan-churning of the ocean and its gifts- milky way|last=Astrologer|दिनांक=2011-07-18|संकेतस्थळ=AstroPeep.com|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2019-09-09}}</ref><ref>{{जर्नल स्रोत|date=2019-08-27|title=Samudra manthan|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Samudra_manthan&oldid=912732718|journal=Wikipedia|language=en}}</ref>

* कल्पवृक्ष ,
* [[पांचजन्य]] [[शंख]] ,
* ज्येष्ठा देवी([[अलक्ष्मी]]) (१) लक्ष्मी, (२) कौस्तुभ मणी, (३) पारिजातक वृक्ष, (४) सुरा, (५) धन्वंतरी (एकदिव्यपुरूष. तो हातात अमृतकुंभ घेऊन वर आला), (६) चंद्र, (७) कामधेनू-गाय, (८) ऐरावत-हत्ती, (९) रंभा व इतर अप्सरा, (१०) उच्चे:श्रवा हा सात मुखे असलेला शुभ घोडा, (११) हलाहल-विष, (१२) शार्ङ्ग-धनुष्य, (१३) पांचजन्य शंख आणि (१४) अमृत ही ह्या श्र्लोकात निर्देशिलेली चौदा रत्ने. ह्या श्र्लोकाचा कर्ता अज्ञात आहे. समुद्रमंथनातून चौदा रत्ने वर आली असे सामान्यतः मानले जात असले, तरी रत्नांची संख्या व नावे निरनिराळ्या गंथांत निरनिराळी दिल्याचे आढळते. उदा., रामायणात सहाच रत्नांचा (धन्वंतरी, अप्सरा, सुरा, उच्चे:श्रवा, कौस्तुभ व अमृत) निर्देश आहे, तर महाभारतात सात रत्नांचा (चंद्र, श्री, सुरा, उच्चे:श्रवा, कौस्तुभ, धन्वंतरी, अमृत) उल्लेख आढळतो. [→ [[चौदा रत्ने]]].

== हे पण पहा ==
'''[[समुद्रमंथन]]'''

== संदर्भ यादी ==
<references />
[[वर्ग:हिंदू धर्म उपासना पद्धती]]

चौदा रत्ने - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात