ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2020-04-26T10:57:32Z

नवीन पृष्ठ

[[चित्र:Ravi Varma-Ravana Sita Jathayu.jpg|right|thumb|200px|रावण जटायूचे पंख कापताना - [[राजा रविवर्मा|राजा रविवर्म्याने]] चितारलेले चित्र (चित्रनिर्मिती: इ.स. १८९५)]]
[[रामायण|रामायणानुसार]], '''जटायू''' ([[संस्कृत भाषा|संस्कृत]]: ''जटायु'') हा [[गिधाड|गृध]] जातीचा एक [[पक्षी]] होता. [[गरुड|गरुडाचा]] भाऊ अरुण व त्याची पत्‍नी [[अरुण|अरुणा]] यांच्या दोन पुत्रांपैकी एक पुत्र होता. (दुसरा पुत्र संपाती). हा [[अयोध्या|अयोध्येचा]] [[इक्ष्वाकु]]कुलीन राजा [[दशरथ]] याचा जुना मित्र होता. [[रावण]] हा [[सीता|सीतेस]] [[पुष्पक विमान|पुष्पक विमानातून]] पळवून नेत असताना त्यास रोखण्याचा प्रयत्‍न त्याने केला; पण रावणाने [[तलवार|तलवारीने]] त्याचे [[पंख]] छाटून टाकले.

[[बीड]] शहरातील जटाशंकर मंदिराचा संबंध थेट रामायणाशी जोडणाऱ्या दंतकथा प्रचलित आहेत. रामायणानुसार, [[रावण]] हा रामपत्नी सीतेस पुष्पक विमानातून पळवून नेत असताना त्यास रोखण्याचा प्रयत्‍न जटायू नावाच्या गिधाडाने केला, पण रावणाने तलवारीने त्याचे पंख छाटून टाकले. मृत्यूला कवटाळताना त्याने रामाला ही हकीकत सांगितली. जटायूची आठवण म्हणून बीडमधल्या त्या जागी, देवगिरीच्या यादवांच्या काळात जटाशंकर मंदिर बांधले आहे, असे म्हणतात.

== मतभेद ==
जटायू हा पक्षी नसून [[गिधाड|गिधाडांसारखा]] दिसणाऱ्या पिसांचा मुखवटा व पंख लावणारा गृध्र टोळीतील एक मनुष्यच होता, असे काही अभ्यासकांनी मांडले आहे <ref>{{स्रोत पुस्तक | title = वास्तव रामायण | लेखक = वर्तक,प.वि. | भाषा = मराठी}}</ref>.

== संदर्भ व नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

{{विस्तार}}
{{रामायण}}

[[वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा]]

जटायू (रामायण) - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात