ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T17:59:23Z

नवीन पृष्ठ

'''जीवधन''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक किल्ला आहे.
{{किल्ला
|नाव=जीवधन
|चित्र =jivdhan01.JPG
|चित्रशीर्षक =जीवधन
|चित्ररुंदी = 200px
|नकाशा = महाराष्ट्र
| lat_d = 19
| lat_m = 16
| lat_s = 39
| lat_NS = N
| long_d = 73
| long_m = 41
| long_s = 12
| long_EW = E
|उंची= ३७५४मी.
|प्रकार=गिरिदुर्ग
|श्रेणी=मध्यम
|ठिकाण=[[पुणे जिल्हा]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]
|डोंगररांग= [[नाणेघाट]]
|अवस्था= बरी
|गाव=घाटघर
|स्थापना=अज्ञात
|अक्षांश=19.2774432
|रेखांश=73.6867189
}}
घाटघरच्या परिसरात असलेला हा पूर्वमुखी किल्ला प्राचीन [[नाणेघाट|नाणेघाटाच्या]] व्यापारी मार्गाच्या संरक्षणासाठी उभारण्यात आला होता. नाणेघाटापासून जीवधन किल्ला अगदी हाकेच्या अंतरावर आहे. जीवधनच्या पायथ्याचे गांव म्हणजे घाटघर. बांबूची बने हे या गावचे वैशिष्टय !

==इतिहास==
शिवजन्माच्या वेळी अस्ताला जाणाऱ्या निजामशाहीच्या देणारा किल्ला म्हणजे जीवधन होय.{{अपूर्ण वाक्य}} १७ जून १६६३ रोजी [[निजामशहा (अहमदनगर)|निजामशाही]] बुडाली.{{संदर्भ हवा}} शहाजीराजांनी निजामशाहीचा शेवटचा वंशज [[निजामशहा (अहमदनगर)|मुर्तिजा निजाम]] याला जीवधनच्या कैदेतून सोडवून संगमनेरजवळील [[पेमगिरी]] किल्ल्यावर त्याला निजामशहा म्हणून घोषित केले व स्वतः वजीर बनले.

गडाचा दरवाजा हा कातळकड्यामध्ये कोरलेला आहे.

==छायाचित्रे==

<gallery>
Image:jivdhan01.JPG|जीवधन
Image:jivdhan02.jpg|धान्य कोठार
Image:jivdhan03.jpg|कोठारामधील कमलपुष्पांचे कोरीव नक्षीकाम
Image:jivdhan04.jpg|"वानरलिंगी" सुळका
</gallery>

==गडावरील ठिकाणे==

पश्चिम दरवाजाने गडावर पोहोचल्यानंतर समोरच गजलक्ष्मीचे शिल्प आहे. स्थानिक लोक याला "कोठी" म्हणतात. दक्षिण दिशेस जीवाई देवीचे पडझड झालेले मंदिर आहे. आसपास पाण्याची टाकी आहेत. गडाच्या अंतर्भागात एकात-एक अशी पाच धान्य कोठारे आहेत. कोठारामधील कमलपुष्पांचे कोरीव नक्षीकाम आहे. १८१८ च्या शेवटच्या मराठे-इंग्रज युद्धात या कोठारांना आग लागली होती, त्यांची राख आजही या कोठारांमध्ये पहायला मिळते.

आयताकार असणाऱ्या या गडाच्या टोकाला सुमारे ३५० फूट उंचीचा "वानरलिंगी" ऊर्फ [[खडा पारशी]] नावाचा एक सुळका लक्षवेधी आहे. समोरच [[नानाचा अंगठा]], [[हरिश्चंद्रगड]], [[हडसर]], [[चावंड]] आणि [[कुकडेश्वर|कुकडेश्वराचे]] प्राचीन मंदिर आहे.

==गडावर जाण्याच्या वाटा==
१. [[कल्याण]]-[[अहमदनगर]] मार्गे [[नाणेघाट]] चढून गेल्यानंतर एक पठार लागते. या पठाराच्या उजव्या बाजूला जाणारी वाट व वानरलिंगी नजरेसमोर ठेवून चालत रहावे. वाटेत दोन ओढे लागतात व त्यानंतर उभी कातळभिंत. या भिंतीला चिटकून उजव्या हाताला असणारी वाट गडाच्या पश्चिम दरवाजाकडे जाते. [[इ.स. १८१८]]च्या युद्धात इंग्रजांनी ही वाट चिणून काढली व पश्चिम दरवाजाची वाट बंद केली. वानरलिंगीची ही वाट नावाप्रमाणे वानरयुक्त्या करूनच पार करावी लागते. ही वाट अवघड आहे, त्यामुळे जरा जपूनच चढावे.

२. [[जुन्नर]] - [[घाटघर]] मार्गे असणारी ही वाट म्हणजे राजमार्ग आहे. सोपी व सोयिस्कर वाट असली तरी, एक-दोन ठिकाणी उभ्या खोदलेल्या पायऱ्या पार कराव्या लागतात, त्यामुळे सोबत एखादा दोर जरुर ठेवावा.

राहण्याची सोयः नाही.

जेवणाची - पाण्याची सोयः जेवणाची स्वतःच करावी, पाण्याची बारमाही टाकी आहेत.

गडावर चढण्यासाठी लागणारा वेळः जुन्नर - घाटघर मार्गे - अंदाजे २ तास.

==बाह्य दुवे==
{{महाराष्ट्रातील किल्ले}}

[[वर्ग:पुणे जिल्हा]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले]]

[[en:Sinhgad]]

जीवधन - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात