https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B0ज्योती लांजेवार - आवृत्ती इतिहास2026-08-28T07:37:47Zविकिवरील या पानाच्या आवृत्त्यांचा इतिहासMediaWiki 1.43.6https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%A4%E0%A5%80_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B0&diff=5182&oldid=prevImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात2022-05-01T17:18:33Z<p>robot: Import pages using <a href="/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4" title="विशेष:आयात">विशेष:आयात</a></p>
<p><b>नवीन पृष्ठ</b></p><div>'''ज्योती बाबुराव लांजेवार''' ([[इ.स. १९५०|१९५०]] - [[९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २०१३|२०१३]]) या [[मराठी भाषा|मराठी]] साहित्यिक, [[कवी|कवयित्री]], प्राध्यापिका, समीक्षक आणि विचारवंत होत्या. त्या [[भारतीय रिपब्लिकन पक्ष (आठवले)]]च्या राष्ट्रीय महिला अध्यक्षा होत्या.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.loksatta.com/vruthanta-news/veteran-writer-poet-dr-jyoti-lanjewar-passes-away-253240/|title=ज्येष्ठ साहित्यिक, कवयित्री डॉ. ज्योती लांजेवार यांचे निधन|date=9 नोव्हें, 2013}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web|url=https://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/manasa/joyti-lanjewar/articleshow/25469381.cms|title=डॉ. ज्योती लांजेवार|website=Maharashtra Times}}</ref><br />
<br />
[[नागपूर]]च्या बिंझाणी महाविद्यालयात मराठी विभाग प्रमुख म्हणून पाच वर्षांपूर्वी सेवानिवृत्त झाल्यानंतर डॉ. लांजेवार यांनी आठवले गटाच्या भारतीय रिपब्लिकन पक्षाच्या महिला आघाडीच्या अध्यक्षा म्हणून काम केले.<ref name="auto"/><ref name="auto1"/> लांजेवार ह्या [[बहुभाषी]] होत्या, त्यांचे [[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]], [[रशियन भाषा|रशियन]], [[जर्मन भाषा|जर्मन]] आणि [[स्वीडिश भाषा|स्वीडिश]] भाषांवर प्रभुत्व असल्यामुळे त्यांनी अनेक कवितांचे भाषांतर केले आहे. [[जर्मनी]], [[ऑस्ट्रिया]], [[व्हियेना|व्हिएन्ना]], [[झ्युरिक]] आदी देशांमधील [[विद्यापीठ|विद्यापीठांमध्ये]] त्यांना आमंत्रित करण्यात आले होते.<ref name="auto"/> <br />
<br />
लांजेवार कॉलेजमध्ये असताना कथाकथन, [[कविता|कवितांच्या]] स्पर्धेतही भाग घेत. नागपूरच्या [[आकाशवाणी]] केंद्रावरून त्यांच्या अनेक नाट्यछटा सादर झाल्या होत्या. त्यांनी ४० वर्षे लेखन केले होते.<ref name="auto1"/> '''पुरुष लेखकांनी त्यांच्या साहित्यातून स्त्रीला न्याय दिला नाही''’, असा आक्षेप नोंदवत आयुष्यभर आपल्या लेखणीतून स्त्रियांचे, विशेषतः [[दलित स्त्रीवाद|दलित स्त्रियांचे]] विविध पैलू, समस्या ज्योती लांजेवार यांनी अधोरेखित केल्या. लांजेवार पुरोगामी चळवळीतील कार्यकर्त्या होत्या. [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या]] विचार प्रेरणांमधूनच त्या [[भारतीय रिपब्लिकन पक्ष|रिपब्लिकन पक्षाचे]] कार्य करु लागल्या. चळवळीत काम करताना रिपब्लिकन ऐक्यासाठीही त्यांनी योगदान दिले.<ref name="auto1"/><br />
<br />
९ नोव्हेंबर, २०१३ रोजी [[मूत्रपिंड|किडनीच्या]] आजारामुळे वयाच्या ६३ वर्षी त्यांचे निधन झाले. त्यांना एक [[मुलगा]] आणि दोन मुली आहेत.<ref name="auto"/><br />
<br />
== लेखन साहित्य ==<br />
डॉ. लांजेवार यांची विविध साहित्य संपदा प्रकाशित झाली आहे, त्यापैकी काही खालीलप्रमाणे. त्यांनी लिहिलेली अनेक पुस्तके इंग्रजी, जर्मन, स्वीडीश, ऑस्टियन, [[सिंहला भाषा|सिंहली]], [[नेपाळी भाषा|नेपाळी]] अशा भाषांमध्ये भाषांतरित झाली आहेत.<ref name="auto"/><ref name="auto1"/><br />
<br />
* दीशा (कवितासंग्रह)<br />
* शब्द निळे आभाळ (कवितासंग्रह)<br />
* अजून वादळ उठले नाही (कविता संग्रह)<br />
* एका झाडाचे आक्रंदन (कवितासंग्रह)<br />
* फुले-आंबेडकर स्त्रीमुक्ती चळवळ<br />
* दलित साहित्य समीक्षा<br />
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे राष्ट्रीय कार्य आणि शौरींचा गोंधळ<br />
* समकालिन साहित्य प्रवृत्ती आणि प्रवाह (वैचारिक लेखन)<br />
* भारतीय समाज आणि स्त्री (वैचारिक लेखन) <br />
* आजची सावित्री (दीर्घ कथा/कथासंग्रह)<br />
* पक्षीण आणि चक्रव्यूह (कथासंग्रह)<br />
* माझा जर्मनीचा प्रवास (प्रवास वर्णन)<br />
* दलित साहित्य चळवळ व दिशा<br />
* साहित्यातील स्त्रीवाद<br />
* मराठी दलित कादंबरीतील स्त्री - चित्रण<br />
<br />
==पुरस्कार== <br />
अनेक संस्थांनी ज्योती लांजेवार यांचा सन्मान केला आहे. लांजेवार यांना अनेक पुरस्कार मिळाले, त्यापैकी काही खालीलप्रमाणे.<ref name="auto1"/> <br />
<br />
* प्रा. ज्योती लांजेवार यांनी विदर्भ साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षा<br />
* बा.सी. मर्ढेकर काव्य पुरस्कार<br />
* १९९८ : [[मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार]] (सातारा प्रतिष्ठान)<br />
* महात्मा फुले राष्ट्रीय अस्मितादर्शी पुरस्कार (उज्जैन)<br />
* पद्मश्री दया पवार पुरस्कार (दलित साहित्य अकादमी भुसावळ)<br />
* चुनि कोटीयाल बांगला दलित साहित्य पुरस्कार (कोलकता)<br />
* पुण्याश्लोक अहिल्यादेवी होळकर पुरस्कार (इंदौर)<br />
* अस्मिता दर्शक पुरस्कार<br />
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पुरस्कार<br />
* लोकमित्र पुरस्कार, समाज प्रबोधन प्रतिष्ठान<br />
* अण्णाभाऊ साठे साहित्य पुरस्कार<br />
* दलित मित्र पुरस्कार, महाराष्ट्र सरकार<br />
* डॉ. आंबेडकर इंटरनॅशनल फाऊंडेशन<br />
* डॉ. आंबेडकर फेलोशिप<br />
* राष्ट्रीय हिंदी साहित्य अकादमी पुरस्कार सरकारचा दलित मित्र पुरस्कार<br />
<br />
==संदर्भ==<br />
{{संदर्भयादी}}<br />
<br />
==बाह्य दुवे==<br />
* [https://sameerbapu.blogspot.com/2016/10/blog-post_28.html?m=1 विद्रोही कवयित्री - ज्योती लांजेकर]<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:लांजेवार, ज्योती}}<br />
[[वर्ग:मराठी लेखिका]]<br />
[[वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म]]<br />
[[वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू]]<br />
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]<br />
[[वर्ग:मराठी साहित्यिक]] <br />
[[वर्ग:मराठी कवयित्री]] <br />
[[वर्ग:दलित लेखिका]] <br />
[[वर्ग:दलित कार्यकर्ते]] <br />
[[वर्ग:आंबेडकरवादी]] <br />
[[वर्ग:भारतीय रिपब्लिकन पक्षातील राजकारणी]]<br />
[[वर्ग:भारतीय बौद्ध]]<br />
[[वर्ग:मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार विजेत्या]]</div>ImportMaster