https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%A4%9D%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9_%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A5%80झमनशाह दुराणी - आवृत्ती इतिहास2026-08-26T16:13:44Zविकिवरील या पानाच्या आवृत्त्यांचा इतिहासMediaWiki 1.43.6https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9_%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A5%80&diff=1967&oldid=prevImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात2022-05-01T18:00:42Z<p>robot: Import pages using <a href="/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4" title="विशेष:आयात">विशेष:आयात</a></p>
<p><b>नवीन पृष्ठ</b></p><div>[[चित्र:Shah-Zaman-Khan.jpg|thumb|right|200px|{{लेखनाव}}]]<br />
'''झमनशाह दुराणी''' ([[पश्तो भाषा|पश्तो]]: شاه زمان خان ;) ([[इ.स. १७७०]] - [[इ.स. १८४४]]) हा [[इ.स. १७९३]] ते [[इ.स. १८००]] सालांदरम्यान राज्यारूढ असलेला [[अफगाणिस्तान|अफगाणिस्तानातील]] [[दुराणी साम्राज्य|दुराणी साम्राज्याचा]] अमीर होता. तो [[अहमदशाह अब्दाली|अहमदशाह दुराण्याचा]] नातू व [[तिमूरशाह दुराणी|तिमूरशाह दुराण्याचा]] पाचवा पुत्र होता. तिमूरशाहाच्या मॄत्यूनंतर त्याने बरकझाई घराण्यातील सरदार पायेंदाखानाच्या मदतीने आपल्या भावांस हरवून दुराणी साम्राज्याच्या तख्तावर कब्जा मिळवला. महमूद या आपल्या अखेरच्या प्रतिस्पर्धी भावाकडून निष्ठेची शपथ मिळवून झमनशाहाने त्यास [[हेरात|हेराताचा]] सुभेदार बनवून [[काबुल|काबुलातून]] दूर पाठवले. काबूल व हेरात यांदरम्यान झालेली ही सत्तेची अप्रत्यक्ष वाटणी पुढे शतकभर टिकली. काबूल अफगाण सत्तेचे मुख्य केंद्र राहिले, तर हेरात बह्वंशी स्वायत्तता राखून होते.<br />
<br />
झमशाहाने त्याच्या वडलांनी भारतीय उपखंडावर केलेल्या आक्रमणांप्रमाणे मोहिमा आखायचा प्रयत्न करून पाहिला. परंतु या वेळेस त्याच्या समोर भारतीय उपखंडात प्रभावी सत्ता बनलेली ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी उभी ठाकली होती. ब्रिटिशांनी [[इराण|इराणाच्या]] शाहास आपल्या बाजूस वळवून त्याच्याकरवी दुराणी साम्राज्यावर प्रतिआक्रमण चढवले. त्यामुळे झमनशाहाला भारतीय उपखंडावरील मोहीम गुंडाळून आपल्या साम्राज्याच्या रक्षणार्थ माघारी फिरणे भाग पडले.<br />
<br />
झमनशाहाने त्यानंतर महमुदास हेरातातून हुसकावून हेराताचा सुभा बळकावला. महमुदास इराणात परागंदा व्हावे लागले. परंतु महमुदाने फतेहखानासोबत संधान बांधून इ.स. १८०० च्या सुमारास झमनशाहावर प्रतिआक्रमण केले. या वेळेस झमशाहाला [[पेशावर|पेशावराच्या]] दिशेने पळ काढावा लागला. मात्र पेशावरास पोचण्याआधी झमनशाह पकडला गेला. त्याचे डोळे काढले गेले व त्याला काबुलातील बाला हिस्सार किल्ल्यात कैदेत ठेवण्यात आले. पुढे सुमारे ४० वर्षे, म्हणजे हयात असेपर्यंत त्याला कैदेत खितपत पडावे लागले.<br />
<br />
== बाह्य दुवे ==<br />
* {{संकेतस्थळ|http://www.britannica.com/eb/article-21397/Afghanistan|एन्सायक्लोपीडिया ब्रिटानिका - झमनशाहाबद्दल माहिती|इंग्लिश}}<br />
<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:दुराणी,झमनशाह}}<br />
[[वर्ग:दुराणी साम्राज्य]]</div>ImportMaster