ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T17:25:48Z

नवीन पृष्ठ

[[महाराष्ट्र]] हे बौद्ध लेण्यांसाठी प्रसिद्ध असणारे राज्य आहे. महाराष्ट्रातील [[त्रिरश्मी लेणी]]''' ही [[नाशिक]]मधील लेणी आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.lokmat.com/nashik/buddhist-culture-shramanor-camp-trirashmi-leni/|title=बौद्धसंस्कार : त्रिरश्मी लेण्यावर श्रमणोर शिबिर|date=2018-05-05|work=Lokmat|access-date=2018-05-31|language=mr}}</ref>
{{विस्तार}}

== इतिहास ==
त्रिरश्मी बौद्ध लेणी ही सुमारे [[इ.स. पूर्व २००]]च्या दरम्यान खोदलेली [[बौद्ध]] लेणी आहेत. [[भारत सरकार]]ने या लेण्यांना [[महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके|महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक]] म्हणून दिनांक ३ एप्रिल, इ.स. १९१६ रोजी घोषित केले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://www.asiaurangabad.in/pdf/notification/Nasik/Pandav%20Lena%20Caves%20-%20Pathardi.pdf | प्रकाशक=आर्किऑलॉजिकल सर्व्हे ऑफ इंडिया, औरंगाबाद सर्कल | भाषा=इंग्रजी | title=नोटिफिकेशन ऑफ सेंट्रली प्रोटेक्टेड मॉन्युमेन्ट्स इन इंडिया | ॲक्सेसदिनांक=१२ ऑक्टोबर, इ.स. २०१३}}</ref> [[सातवाहन]] राजांनी ही लेणी खोदण्यासाठी वेळोवेळी दान दिले असा उल्लेख येथील शिलालेखांत आढळून येतो.
[[चित्र:त्रिरश्मी बौद्ध लेणी.JPG|left|300px|thumb|त्रिरश्मी बौद्ध लेणी]]

[[सातवाहन]] आणि [[क्षत्रप]] या राजवंशाने त्रिरश्मी लेणी कोरण्यास मदत केली होती. येथील [[शिलालेख]] हे त्रिरश्मी लेण्यांचा इतिहास सांगणारा मोलाचा स्रोत आहे. [[नाशिक]] या भूभागावर [[सातवाहन]] राजांचे अधिराज्य असल्याचे पुरावे पाहायला मिळतात. [[नाशिक]]चा उल्लेख शिलालेखांतून वाचायला मिळतो.

== स्वरूप ==
त्रिरश्मी लेणीसमूहात अनेक लेणी असून काही लेण्यांत स्त्रियांचे अलंकार आणि वस्त्रे अतिशय कलाकुसरीनी कोरलेली आहेत. या गुहांमध्ये संपूर्ण सुस्थितीतले एक प्रमुख चैत्यगृह आहे. त्याचे पूर्व दिशेचे प्रवेशद्वार चांगल्या स्थितीत आहे.[[चित्र:त्रिरश्मी बौद्ध लेणी .JPG|right|300px|thumb|[पूर्व दिशेचे प्रवेशद्वार]]]
[[File:Pandavleni Caves Nashik.jpg|thumb|right|300px|त्रिरश्मी बौद्ध लेण्यांचे पूर्व दिशेचे प्रवेशद्वार - सकाळचे दृश्य]]

पश्चिमेकडील काही लेण्यांचे बांधकाम अर्धवट राहिलेले आहे.

== अधिक माहिती ==
या लेणी पाहण्यास फी आकारली जाते. या टेकडीवर प्राचीन पाण्याची टाकी आहेत, परंतु ही पिण्याच्या पाण्याची सोय '''नसू''' शकते.

या टेकडीवर आता वनखात्याने वृक्षराजी वाढवली आहे.
[[चित्र:नाशिक1.JPG|right|180px|thumb|[नाशिक शहराचे विहंगम दृश्य]]]
त्रिरश्मी लेण्यांवरून [[नाशिक]] शहराचे विहंगम दृश्य दिसते.
टेकडीखाली [[बुद्ध विहार]] व [[दादासाहेब फाळके स्मारक]] आहे. त्रिरश्मी बौद्ध लेण्यांवर जाण्यासाठी पायऱ्यांची बांधलेली वाट आहे. वर चढण्यास सुमारे ३० मिनिटे वेळ लागतो.

== वाहतूक व्यवस्था ==
[[पंचवटी]], [[मध्यवर्ती बसस्थानक]] तसेच [[नाशिकरोड]] येथून बौद्ध लेण्यांसाठी बसेस सुटतात.
अंबडला जाणाऱ्या बसने येथे उतरता येते.
तसेच नाशिक दर्शन ही बसही येथे आपला थांबा घेते.

==हेही पहा ==
*[[त्रिरश्मी बुद्ध लेणी (पुस्तक)]]
*[[महाराष्ट्रातील लेण्यांची सूची]]

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

{{महाराष्ट्रातील लेणी}}
{{भारतीय बौद्ध लेणी}}

[[वर्ग:नाशिक]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके]]
[[वर्ग:बौद्ध लेणी]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील लेणी]]

त्रिरश्मी लेणी - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात