ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T16:16:59Z

नवीन पृष्ठ

'''दत्तजयंती''' ही [[हिंदू पंचांग]]ात असलेल्या [[मार्गशीर्ष पौर्णिमा]] या तिथीला साजरी केली जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=8MYJAAAAIAAJ&q=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4+%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%80&dq=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4+%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%80&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiU2_2fp67fAhUHgI8KHc0DCQMQ6AEIVDAG|title=Sakalamata sampradāya: siddhanta aura sāhitya|last=Dube|first=Narasiṃha Prasāda|date=1996|publisher=Vikāsā Prakāśana|language=हिंदी}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=z_coAAAAYAAJ&q=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4+%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%80&dq=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4+%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%80&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiU2_2fp67fAhUHgI8KHc0DCQMQ6AEIZzAJ|title=Hindū dharmakośa|last=Pandey|first=Rajbali|date=1978|publisher=Uttara Pradeśa Hindī Saṃsthāna, Hindī Samiti Prabhāga|language=हिंदी}}</ref>
[[File:Amalner-Dattajayanti-Utsav.jpg|thumb|अमळनेर येथील दत्त जयंती उत्सव]]
हा दिवस म्हणजे भगवान दतात्रेय यांचा जन्मदिवस म्हणून साजरा केला जातो.

देशभरातील आणि विशेषतः महाराष्ट्रात हिंदू दिनदर्शिकेनुसार (डिसेंबर/जानेवारी) मार्गशीर्ष (अग्रहायण) महिन्याच्या पौर्णिमेच्या दिवशी हा उत्सव साजरा केला जातो.

==दत्त संंप्रदाय==
[[File:दत्तजयंती उत्सव रायपाटण(तालुका राजापूर).jpg|thumb|दत्तजयंती उत्सव रायपाटण(तालुका राजापूर)]]
दत्तात्रेयांनी दीनदलितांची सेवा करण्याचे व समाजातील दुःख व अज्ञान दूर करण्याचे कार्य चालू ठेवले. त्यांच्या पश्चात [[श्रीपाद श्रीवल्लभ]], [[श्रीनृसिंह सरस्वती]] व [[वासुदेव गणेश टेंबे|वासुदेवानंद सरस्वती]] हे त्यांचे अवतार मानण्यात येतात.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.loksatta.com/coverstory-news/special-issue-on-lord-dattatreya-1172082/|title=श्रीदत्त संप्रदायातील परंपरा|last=सय्यद|first=झियाऊद्दीन|date=१८.१२.२०१५|work=|access-date=९.१२.२०१९|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> दत्ताची स्थाने [[अलाहाबाद|प्रयाग]] येथे, आणि महाराष्ट्रात [[औदुंबर (निःसंदिग्धीकरण)|औदुंबर]], [[गाणगापूर]], [[माहूर]], [[नृसिंहवाडी]], कुरवपूर, कर्दळीवन या ठिकाणी आहेत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=WuLUBQAAQBAJ&pg=PT131&dq=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4+%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80+%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80+%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%87&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjS6JHY9afmAhWIbisKHaonB3UQ6AEIKzAA#v=onepage&q=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80%20%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%87&f=false|title=Kardaliwan : Ek Anubhuti|last=Patukale|first=Pro Kshitij|date=2012-10-27|publisher=Kardaliwan Seva Sangh|isbn=978-93-5087-609-1|language=mr}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=hWhjVWBHdfMC&q=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4+%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80+%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80+%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%87&dq=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4+%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80+%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80+%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%87&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjS6JHY9afmAhWIbisKHaonB3UQ6AEINDAB|title=Marāṭhī viśvakośa|date=1973|publisher=Mahārāshṭra Rājya Sāhitya Sāskr̥ti Maṇḍaḷa|language=mr}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.loksatta.com/coverstory-news/special-issue-on-lord-dattatreya-article-6-1172135/|title=अपरिचित दत्तस्थाने|last=सय्यद|first=झियाऊद्दीन|date=१८.१२. २०१५|work=|access-date=९.१२. २०१९|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> श्रीदत्तांच्या कार्यावर लिहिलेला [[गुरुचरित्र]] हा प्रसिद्ध ग्रंथ भक्तिभावाने वाचला जातो.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=IVIowvxU6g4C&pg=PR9&dq=%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81+%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiP5LaogajmAhUhguYKHVuCCu0Q6AEINDAB#v=onepage&q=%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%20%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0&f=false|title=Guru Charitra|last=Samarth|first=Shree Swami|last2=Kendra|first2=Vishwa Kalyan|date=2008-08-01|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=978-81-207-3348-0|language=en}}</ref>

==देवता स्वरूप==
[[दत्तात्रेय]] किंवा दत्त हे [[अत्री ऋषी]] व माता अनसूया यांचे पुत्र होत. तीन तोंडे, सहा हात, दोन पाय, चतुर्वेददर्शक चार श्वान व जवळ [[कामधेनू]] (गोमाता) असलेले दत्तात्रेय हे [[ब्रह्मा]], [[विष्णू]], [[महेश]] यांचे एकस्वरूप आहे<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=PcggAAAAMAAJ&q=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AE+%E0%A4%95%E0%A4%A5%E0%A4%BE&dq=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AE+%E0%A4%95%E0%A4%A5%E0%A4%BE&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwjj57anmZffAhVRU30KHVNxC5sQ6AEISjAH|title=Jivanta vratotsava|last=Kalelkar|first=Dattatraya Balakrishna|date=1972|publisher=Rāshṭrīya Granthamālā|language=मराठी}}</ref>. [[दत्तात्रेय]] हे हिंदू धर्मातील पहिले गुरू समजले जातात. हिंदू धर्माचा प्रसार करण्याच्या उद्देशाने दत्तात्रेयांनी [[भारत]]भम्रण केले. ठिकठिकाणी त्यांची स्थाने (गादी) निर्माण करून आपली परंपरा चालू ठेवली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=ZnVqCwAAQBAJ&pg=PA113&dq=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4+%E0%A4%85%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjR7aLH_afmAhVMX30KHRauALcQ6AEITDAE#v=onepage&q=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%20%E0%A4%85%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0&f=false|title=Kardliban Eak Anubhuti|last=Patukale|first=Kshitij|date=2013-01-01|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=978-93-82901-45-7|language=hi}}</ref>
[[महाभारत|महाभारता]]च्या अनुशासन पर्वात देखील दत्त जन्माचा उल्लेख सापडतो.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=UaUbAAAAIAAJ&q=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AE+%E0%A4%95%E0%A4%A5%E0%A4%BE&dq=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AE+%E0%A4%95%E0%A4%A5%E0%A4%BE&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwiUnvPtmpffAhVHSX0KHSPODHQ4ChDoAQgxMAI|title=Mahārāshṭra ke pramukha sādhanā sampradāya|last=Bivalakara|first=Raghunātha Vāsudeva|date=1990|publisher=Kaustubha Prakāśana|language=हिंदी}}</ref>

==गुरुचरित्र वाचन सप्ताह==
भगवान दत्तात्रेय यांच्याशी संबंधित दत्त संप्रदायाचा महत्त्वाचा ग्रंथ म्हणजे श्री [[गुरुचरित्र]] हा होय. दत्त जयंतीपूर्वी सात दिवस दत्त भक्त पुरुष या गुरुचरित्र ग्रंथाचे काटेकोर नियम पाळून वाचन करतात.<ref name=":0">{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.loksatta.com/coverstory-news/special-issue-on-lord-dattatreya-article-3-2-1172094/|title=उपासना गुरुचरित्राची|last=सय्यद|first=झियाउदीन|date=१६. १२. २०१५|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref><ref name=":0" /> दत्त जयंतीला या वाचनाचे पारणे करतात.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.bhaskar.com/mp/jhabua/news/shree-datta-janmotsav-will-celebrate-22nd-024050-3452184.html|title=22 को मनाएंगे श्री दत्त जन्मोत्सव|last=दैनिक भास्कर|first=|date=१९. १२. २०१८|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref>

==उत्सवाचे स्वरूप==
[[File:दत्तजयंती उत्सव कीर्तन रायपाटण तालुका राजापूर.jpg|thumb|दत्तजयंती उत्सव कीर्तन रायपाटण तालुका राजापूर]]
दत्त जयंतीच्या दिवशी, दत्ताच्या देवळात [[भजन]], [[कीर्तन]] होते. संध्याकाळच्या वेळी दत्ताचा जन्म झाला असे मानतात, त्यामुळे त्या वेळी जन्माचे कीर्तन असते<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=pxcMAQAAIAAJ&q=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AE+%E0%A4%95%E0%A4%A5%E0%A4%BE&dq=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AE+%E0%A4%95%E0%A4%A5%E0%A4%BE&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwiUnvPtmpffAhVHSX0KHSPODHQ4ChDoAQhGMAc|title=Nacu kirtanace rangi : Marathi kirtanasastheca cikitsaka abhyasa|last=Pāṭhaka|first=Yaśavanta|date=1980|publisher=Kontinentala Prakasana|language=मराठी}}</ref>. देवळावर रोषणाई केली जाते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=T0m3AAAAIAAJ&q=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%80+%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B5&dq=%E0%A4%A6%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%80+%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B5&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwiWs-bVm5ffAhUTWX0KHcWTA38Q6AEIOTAE|title=Sakalamata sampradāya: siddhanta aura sāhitya|last=Dube|first=Narasiṃha Prasāda|date=1996|publisher=Vikāsā Prakāśana|language=हिंदी}}</ref>
पालखीतून भगवान दत्तात्रेय यांची मिरवणूक निघते. [[भारत|भारता]]च्या विविध प्रांतात या उत्सवाचे आयोजन एक आठवडाही केले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.bhaskar.com/mp/bhopal/news/datta-jayanti-festival-from-tomorrow-041701-3424695.html|title=दत्त जयंती महोत्सव कल से|last=दैनिक भास्कर|first=|date=१५.१२. २०१८|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> या उत्सवात संगीत तथा नृत्य क्षेत्रातील विविध कलाकार येऊन आपली कला सादर करतात.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.bhaskar.com/mp/indore/news/the-famous-artist-will-come-in-the-form-of-auspiciousness-singing-playing-024640-3385257.html|title=स्वराभिषेक में आएंगे मशहूर कलाकार, होगा गायन-वादन|last=दैनिक भास्कर|first=|date=१०. १२. २०१८|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> अशा कार्यक्रमांचेही विशेष आयोजन केले जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/pune-news/auspicious-concert-of-devotional-songs/articleshow/67130929.cms|title=भक्तिगीतांची सुश्राव्य मैफल|last=म. टा. प्रतिनिधी, पुणे|first=|date=१८. १२. २०१८|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> केवळ शहरातच नव्हे तर लहान लहान गावातही हा उत्सव उत्साहाने संपन्न केला जातो. आलेल्या भक्तांसाठी अन्नदान आणि प्रसादाची व्यवस्था केली जाते.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/kolhapur-western-maharashtra-news/kolhapur/datta-jayanti-celebrations-begin/articleshow/67093465.cms|title=दत्तजयंती उत्सव सुरू|last=|first=|date=१५.१२.२०१८|work=|access-date=९.१२.२०१९|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref>

== हे सुद्धा पहा==
* [[गुरुचरित्र]]
* [[दत्तात्रेय]]

==चित्रदालन==
<gallery>
File:दत्त जयंती उत्सव पूजा तयारी.jpg|thumb|दत्त जयंती उत्सव पूजा तयारी
</gallery>

== संदर्भ ==

[[वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये]]
[[वर्ग:हिंदू धर्म उपासना पद्धती]]
[[वर्ग:हिंदू दैवते]]

दत्तजयंती - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात