ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T18:06:06Z

नवीन पृष्ठ

{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''दमाल कृष्णस्वामी पट्टम्माल''' (१९ मार्च १९१९<ref>{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/News/TamilNadu/2018/03/15013332/1065104/Yearlong-celebrations-to-mark-DK-Pattammals-birth-.vpf|title=Year-long celebrations to mark DK Pattammal’s birth centenary|date=15 March 2018|accessdate=27 March 2018|website=www.dtnext.in|author=Janani Sampath|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180327002006/https://www.dtnext.in/News/TamilNadu/2018/03/15013332/1065104/Yearlong-celebrations-to-mark-DK-Pattammals-birth-.vpf|archivedate=27 March 2018}}</ref> - १६ जुलै २००९)<ref name="HinduJul09">{{cite news|title=Front page: Pattammal passes away|work=[[The Hindu]]|date=17 July 2009|url=http://www.hindu.com/2009/07/17/stories/2009071757880100.htm|accessdate=11 April 2015}}</ref> एक भारतीय [[कर्नाटक संगीत|कर्नाटक संगीतकार]] आणि [[तमिळ भाषा|तामिळ]] चित्रपटातील गायिका होत्या. त्यांच्या समकालीन [[एम.एस. सुब्बुलक्ष्मी|एमएस सुब्बुलक्ष्मी]] आणि एम.एल. वसंतकुमारी यांना एकत्रितपणे अजूनही "''कर्नाटिक संगीताची त्रिमुर्ती "'' म्हणून ओळखले जाते. या त्रिकुटाने कर्नाटक संगीतच्या मुख्य प्रवाहात महिलांच्या प्रवेशास सुरुवात केली. जगभरातल्या कर्नाटक संगीत प्रेमींनी त्यांचे कौतुक केले आहे.<ref>[http://www.chennaionline.com/musicseason99/profile/dkpattammal.html Smt. D.K.Pattammal]. ''Chennai Online''. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061006104014/http://www.chennaionline.com/musicseason99/profile/dkpattammal.html |date=6 October 2006 }}</ref><ref name="HinduAug03">{{cite news|title=Chords and Notes|work=[[The Hindu]]|date=4 August 2003|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/08/04/stories/2003080401540300.htm|accessdate=11 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20090830210646/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/08/04/stories/2003080401540300.htm|archive-date=30 August 2009|url-status=dead}}</ref> त्यांना सरकार तर्फे अनेक पुरस्कार प्रदान करण्यात आले आहेत जसे; [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]] (१९६१), [[पद्मभूषण पुरस्कार]] (१९७१), [[संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]] (१९९२), [[पद्मविभूषण पुरस्कार]] (१९९८) आणि [[कालिदास सन्मान पुरस्कार]] (१९९८-९९).

== जीवन आणि पार्श्वभूमी ==
पट्टम्माल यांचा जन्म भारताच्या [[तमिळनाडू|तामिळनाडूच्या]] [[कांचीपुरम]] येथील ब्राह्मण कुटुंबात झाला होता.<ref name="HinduApr98">{{Citation|title=Music with feeling|author=Lakshmi Ramakrishnan|work=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|publisher=[[The Hindu Group]]|volume=15|issue=8|date=April 1998|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1508/15080770.htm|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090625221350/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1508/15080770.htm|archivedate=25 June 2009}}</ref> त्यांचे नाव अलामेलु असे ठेवले गेले, परंतु प्रेमाने त्यांना “पट्टा” म्हटले जात असे.<ref name="HinduApr98"/><ref name=enoughifiget100>{{cite news|author=D Ram Raj|title=Enough if I get 100 discerning listeners|newspaper=[[Daily News and Analysis]]|date=18 July 2009|url=http://www.dnaindia.com/india/report_enough-if-i-get-100-discerning-listeners_1274996|accessdate=11 April 2015}}</ref> त्यांचे वडील दमाल कृष्णस्वामी दीक्षितर यांना संगीताची आवड होती व कर्नाटक संगीत शिकण्याची प्रेरणा त्यांच्या कडून मिळाली. त्यांची आई कांतीमती (राजम्माल) स्वतः एक गायक असूनही कठोर रूढीवादी परंपरांमुळे मित्रपरिवारा साठी सुद्धा त्यांना गायला परवानगी नव्हती. अशी पार्श्वभूमी असूनही, पट्टम्माल यांनी लहान वयातच गायन सुरू केले आणि संगीतात बऱ्यापैकी प्रतिभा दर्शविली.<ref name="DeccanJul09">{{cite news|title=Pattammal passes away|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|date=16 July 2009|url=http://www.deccanherald.com/content/14098/pattammal-passes-away.html|accessdate=11 April 2015}}</ref>

त्यांना गुरुकुलाचे औपचारिक प्रशिक्षण नव्हते.<ref name="Hindu17July2009">{{cite news|author=Gowri Ramnarayan|title=Elegance, not flamboyance, was her forte |work=[[The Hindu]]|date=17 July 2009|url=http://www.hindu.com/2009/07/17/stories/2009071752580900.htm|accessdate=11 April 2015}}</ref> लहानपणी, पट्टम्माल एखाद्या मैफिलींमध्ये बसत आणि घरी परततांना ऐकलेल्या गाण्याचे व [[संगीतातील राग|रागांचे]] मुख्य भाग लक्षात घेत. त्यांचे भाऊ डीके रंगनाथन, डीके नागराजन आणि डीके जयरामन तिला या कार्यात मदत करत असे. त्यांनी वडिलांनी शिकवलेले साधे भक्तिगीत पण गायली आहेत. नंतर, त्यांला [[तेलुगू भाषा|तेलगू भाषिक]] संगीतकारांकडून शिक्षण मिळाले, ज्यांना त्या "तेलगू वडियार" किंवा "तेलगू शिक्षक" असे म्हणत. त्यांती पट्टम्मालला तेलगू आणि [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]] शिकवले.<ref name="HinduAug2009">{{Citation|title=Matriarch of music|author=Gowri Ramnarayan|work=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|publisher=[[The Hindu Group]]|volume = 26| issue=16|date=August 2009|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2616/stories/20090814261609900.htm}}</ref>

== गायन ==
[[चित्र:DKPattammal-DKJayaraman-young.jpg|इवलेसे| भाऊ डीके जयरामन यांच्या सोबत मैफिलीत पट्टम्माल (उजवीकडे); १९४० च्या दशकाच्या सुरुवातीच्या काळात.]]
वयाच्या आठव्या वर्षी पट्टम्माल यांनी भैरवीतले [[त्यागराज|त्यागराजांचे]] "रक्षा बेट्टरे" गाण्यासाठी एका स्पर्धेत प्रथम पुरस्कार जिंकला.<ref name="enoughifiget100"/>

१९२९ मध्ये, वयाच्या दहाव्या वर्षी, पट्टमाल यांनी मद्रास कॉर्पोरेशन रेडिओसाठी (ज्याला आता [[आकाशवाणी]] म्हणून ओळखले जाते) प्रथम रेडिओवर गीत सादर केले. ३ वर्षांनंतर १९३२ मध्ये मद्रास रसिक रंजनी सभेमध्ये पहिल्यांदा सार्वजनिक मैफिलीत गीत प्रस्तुत केले.<ref name="enoughifiget100"/> एका वर्षा नंतर, त्या मैफिलीत नियमित कलाकार म्हणून [[चेन्नई|चेन्नईला]] स्थायीक झाल्या. १९३९ मध्ये पट्टम्मालने आर. ईश्वरनशी लग्न केले.

संगीताची ही शैली सार्वजनिकपणे सादर करणारी ती पहिली [[ब्राह्मण (वर्ण)|ब्राह्मण]] महिला होती.<ref name="HinduApr98"/>

== मृत्यू ==
१६ जुलै २००९ रोजी दुपारी दीड वाजता पट्टम्मलचे चेन्नई येथे नैसर्गिक कारणांमुळे निधन झाले.<ref name="HinduJul09"/> त्यांचे पती आर. इस्वरन यांचे वयाच्या ९५व्या वर्षी, २ एप्रिल २०१० रोजी, निधन झाले.

== पुरस्कार ==
* [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]] (१९६१)
* संगीत कलानिधी (१९७०; कर्नाटक संगीतातील सर्वोच्च पुरस्कार)
* [[पद्मभूषण पुरस्कार]] (१९७१; [[भारत सरकार|भारत सरकारकडून]])
* [[संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]] (१९९२ मध्ये निवडलेले)
* [[पद्मविभूषण पुरस्कार]] (१९९८, भारताचा दुसरा सर्वोच्च नागरी सन्मान)
* [[कालिदास सन्मान पुरस्कार]] (१९९८-९९, मध्य प्रदेश राज्य शासनातर्फे)

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी|2}}
[[वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:कर्नाटक गायक]]
[[वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म]]
[[वर्ग:Articles with hAudio microformats]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]
[[वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते]]

दमाल कृष्णस्वामी पट्टम्माल - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात