ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T19:12:51Z

नवीन पृष्ठ

'''दलित संगीत''' किंवा '''बहुजन संगीत''' हे [[बहुजन समाज पक्ष|बहुजन]] आणि [[अनुसूचित जाती]]च्या ([[दलित]]) लोकांनी प्रामुख्याने [[भारतातील जातिव्यवस्था|जातीय]] भेदभाव संपुष्टात आणण्यासाठी निर्माण केलेले [[संगीत]] आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hyperallergic.com/528733/dalit-musicians-are-playing-a-new-tune/|title=Dalit Musicians Are Playing A New Tune|date=2019-12-12|website=Hyperallergic|language=en-US|access-date=2020-02-05}}</ref> यामध्ये ''दलित रॉक''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/magazine/844792/from-dnyaneshwari-to-dalit-rock-the-evolution-of-maharashtras-revolutionary-music|title=From Dnyaneshwari to Dalit rock: The evolution of Maharashtra's revolutionary music|last=Chanda-Vaz|first=Urmi|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2020-02-05}}</ref> ''भीम रॅप''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/bhim-rap-to-dalit-pop/articleshow/67211247.cms|title=Bhim rap to Dalit pop: How the music of protest is thriving|website=The Times of India|access-date=2020-02-05}}</ref> आणि ''दलित पॉप'' <ref>{{स्रोत बातमी|last=Gaikwad|first=Rahi|url=https://www.thehindu.com/features/magazine/An-equal-music/article14580390.ece|title=An equal music|date=2016-08-20|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2020-02-05}}</ref> तसेच ''[[चमार]] पॉप'',<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dailyo.in/variety/ginni-mahi-dalit-chamar-rap-ambedkar-ravidass-punjab/story/1/12902.html|title=Ginni Mahi, queen of Chamar pop, is more than a Dalit icon|website=Dailyo.in|access-date=2020-02-05}}</ref> ''भीम पाळणा'',<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newsclick.in/dalit-women-active-participants-ambedkarite-movement|title=Dalit Women as Active Participants in Ambedkarite Movement|date=2020-01-09|website=NewsClick|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref> ''[[भीमगीत]]''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/these-arrows-dont-miss-their-mark/296965|title=These Arrows Don't Miss Their Mark|website=Outlook India Magazine|access-date=2020-02-05}}</ref> आणि [[पंजाबी भाषा|पंजाबी]] [[बाबासाहेब आंबेडकर|आंबेडकरी]] संगीतासह रविदासियांच्या संगीत शैली यांचा समावेश होतो.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Sahai|first=Shrinkhla|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/ginni-mahis-fresh-take-on-punjabi-music/article30692064.ece|title=Ginni Mahi's fresh take on Punjabi music|date=2020-01-30|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2020-02-05}}</ref>

== पार्श्वभूमी ==
[[संगीत]] हा [[दलित|दलितांचा]] एक अविभाज्य भाग आहे कारण यामाध्यमातून ते त्यांचा निषेध, लोककथा आणि ठाम मत व्यक्त करतात. [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रात]] ''दलित'' असलेले गायक आणि लेखक हे मुख्यतः आंबेडकरी विचारधारा आणि जातीय अत्याचाराविरूद्ध सामग्री तयार करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newsclick.in/why-songs-are-sabotaged-dalits-and-their-music|title=Why Songs Are Sabotaged: Dalits and their Music|date=2019-10-30|website=NewsClick|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.firstpost.com/long-reads/dalit-shahirs-of-maharashtra-bhimrao-kardaks-jalsa-against-caste-4479325.html|title=Dalit shahirs of Maharashtra: Bhimrao Kardak's jalsa against caste|website=Firstpost|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/magazine/878456/in-the-verses-of-dalit-shahirs-you-can-hear-the-history-of-indias-anti-caste-movement|title=In the verses of Dalit shahirs, you can hear the history of India's anti-caste movement|last=Maitreya|first=Yogesh|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2020-02-05}}</ref>

[[नेपाळ|नेपाळमध्ये]] दलित संगीतकारांना ''नौमती बाजा संगीतकार'' म्हणून ओळखले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thewire.in/caste/nepali-dalits-gorkha-casteism-culture|title='They Like Our Music, Not Us': Nepali Dalits Unite to Fight Prejudice|website=The Wire|access-date=2020-02-05}}</ref> [[कांशीराम]] यांनी १९७८ मध्ये [[बामसेफ]] सुरू केल्यानंतर [[पंजाब]]मध्ये, ''चमार पॉप'' चळवळ सुरू करण्यात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/know/chartbustin-chamars/article9246140.ece|title=Chartbustin' Chamars|last=Andre|first=Abhimanyu Kumar & amp & Aletta|website=The Hindi Business Line|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref> [[तमिळनाडू|तामिळनाडूमध्ये]] दलित लोक संगीताद्वारे व्यक्त होण्यासाठी "पॅरिस" संगीताचा वापर करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nationalheraldindia.com/music/resistance-and-identity-through-music-parai-dalit|title=Resistance and identity through music|website=National Herald|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref>

== कलाकार ==
* [[हंसराज हंस]], पंजाबी व सूफी गायक, उत्तर पश्चिम दिल्लीचे खासदार<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/lok-sabha/india/hans-raj-hans-bjps-new-dalit-face-is-versatile-in-music-as-well-as-politics/articleshow/69029908.cms?from=mdr|title=Hans Raj Hans: BJP's new Dalit face is versatile in music as well as politics|work=The Economic Times|access-date=2020-09-21}}</ref>
* युवराज हंस, पंजाबी गायक आणि अभिनेता
* नवराज हंस, पंजाबी गायक, अभिनेता, उद्योजक आणि कलाकार<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/Daler-Mehndis-daughter-gets-engaged-to-Hans-Raj-Hans-son/articleshow/20171869.cms|title=Daler Mehndi's daughter gets engaged to Hans Raj Hans' son - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-09-21}}</ref>
* अमरसिंह चामकीला, पंजाबी गायक, गीतकार, संगीतकार, परफॉर्मर आणि संगीतकार<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://roundtableindia.co.in/index.php?option=com_content&view=article&id=8686:did-caste-kill-elvis-of-punjab-amar-singh-chamkila&catid=119:feature&Itemid=132|title=Did caste kill 'Elvis of Punjab' - Amar Singh Chamkila?|last=Attri|first=Pardeep|website=Round Table India|language=en-gb|access-date=2020-09-21}}</ref>
* कंठ कलेर, पंजाबी लोक गायक<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.indianexpress.com/news/fighter-chamars-in-beghampura/1088680/|title=Fighter Chamars in Beghampura - Indian Express|website=archive.indianexpress.com|access-date=2020-09-21}}</ref>
* मिस पूजा, पंजाबी भांगडा कलाकार आणि गायिका<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/punjab/punjabi-singer-miss-pooja-joins-bjp/story-gLXWrdy8YRS0azC1Q67BbO.html|title=Punjabi singer Miss Pooja joins BJP|date=2013-12-16|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-09-21}}</ref>
* [[शीतल साठे]], लोक गायिका, कवी आणि दलित हक्क कार्यकर्ती<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.arre.co.in/music/jai-bhim-dr-babasaheb-ambedkar-dalits-india-sheetal-sathe-sachin-mali-naxalites-songs-resistance-music/|title=Jai Bhim - The Beats of Dalit Resistance|website=Arré|language=en|access-date=2020-09-21}}</ref>
* मुकुंद नायक, लोक गायक, गीतकार आणि झुमैर नर्तक.
* नंदलाल नायक, लोक कलाकार, संगीतकार आणि नागपुरी चित्रपट दिग्दर्शक.
* [[गिन्नी माही]], पंजाबी लोक गायक, रॅपर आणि रंगमंच कलाकार<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dw.com/en/indian-chamar-pop-singer-challenges-caste-with-music/a-35947703|title=Indian 'Chamar pop' singer challenges caste with music {{!}} DW {{!}} 03.10.2016|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|website=DW.COM|language=en-GB|access-date=2020-09-21}}</ref>
* सुमित सामोस, रेपर आणि गायक<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.scmp.com/lifestyle/arts-culture/article/3021171/untouchable-caste-dalits-india-stand-their-rights-through|title='A world without sorrow': Dalit musicians in India fight bias|date=2019-08-05|website=South China Morning Post|language=en|access-date=2020-09-21}}</ref>
* अमृता विर्क, पंजाबी लोक गायिका<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://twocircles.net/2018nov14/427038.html|title=How Dalit music in Punjab transformed from a religious to a political soundtrack|last=Fatima|first=Nikhat|date=2018-11-14|website=TwoCircles.net|language=en-US|access-date=2020-09-21}}</ref>
* मनजित रूपोवालिया, पंजाबी गायक
* जितेंद्र हरिपाल, संबलपुरी लोक गायक<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://cms.newindianexpress.com/states/odisha/2019/jun/21/paschim-odisha-dalit-surakshya-parishad-seeks-rajya-sabha-berth-for-padma-shri-jitendra-haripal-1993040.html|title=Paschim Odisha Dalit Surakshya Parishad seeks Rajya Sabha berth for Padma Shri Jitendra Haripal- The New Indian Express|website=cms.newindianexpress.com|access-date=2020-09-21}}</ref>
* मुरल्लाला मारवाडा, सूफी लोक गायिका<ref>{{स्रोत बातमी|last=Srinivasan|first=Meera|url=https://www.thehindu.com/features/magazine/the-poet-of-equality/article4512166.ece|title=The poet of equality|date=2013-03-16|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2020-09-21}}</ref>
* राही गायकवाड, आंबेडकरी मराठी गायिका<ref>{{स्रोत बातमी|last=Gaikwad|first=Rahi|url=https://www.thehindu.com/features/magazine/An-equal-music/article14580390.ece|title=An equal music|date=2016-08-20|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2020-09-21}}</ref>
* सुदेश कुमारी, पंजाबी लोक गायक
* [[संभाजी भगत]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.freepressjournal.in/featured-blog/songs-of-resistance|title=Songs of resistance: Revolutionary music and poetry has brought together protesters across India|website=Free Press Journal|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref>
* तरन्नुम बौद्ध<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newsclick.in/Ambedkarite-Protest-Music-Dalit-Panthers-Cultural-Protest|title=Ambedkarite Protest Music and the Making of a 'Counter Public'|date=2019-10-13|website=NewsClick|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref>
* हेमंत कुमार बौद्ध<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theweek.in/theweek/cover/2018/04/07/unapologetically-yours.html|title=Unapologetically yours|website=The Week|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref>
* किशोर कुमार 'पगला'<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Maya-plays-Dalit-identity-card/articleshow/3761330.cms|title=Maya plays Dalit identity card|last=Dash|first=Dipak Kumar|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref>
* कास्टलेस सामुहिक<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanherald.com/metrolife/metrolife-your-bond-with-bengaluru/not-all-musicians-shun-politics-751072.html|title=Not all musicians shun politics|date=2019-07-31|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref>
* एस.एस.जाद,
* रूप लाल धीर <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/punjab-s-protest-pop-how-the-state-s-dalits-are-telling-the-world-they-have-arrived/story-8UxGda8YwWcf0PDT6dc1RJ.html|title=Punjab's protest pop: How the Dalits are telling the world they've arrived|date=2016-10-22|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-02-05}}</ref>
* रजनी ठक्करवाल <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/article/840812/what-links-bhim-armys-dalit-activism-to-punjab|title=What links the Dalit activism of western UP's Bhim Army to Punjab?|last=Nagpal|first=Akshita|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2020-02-05}}</ref>
* अरिरावसु कलैनेसन <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/gq-spoke-to-the-millennials-who-are-determined-to-change-the-way-we-think-about-caste|title=GQ spoke to the millennials who are determined to change the way we think about caste|website=GQ India|language=en-IN|access-date=2020-02-05}}</ref> (अरिवू) <ref>{{स्रोत बातमी|last=Krishna|first=T. m|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/our-music-is-about-raw-primal-instinct/article26028183.ece|title=Our music is about raw primal instinct: The Casteless Collective|date=2019-01-19|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2020-02-05}}</ref>

== हे सुद्धा पहा ==

* मिरासी
* [[दलित वाङ्मय|दलित साहित्य]]
* [[चमार]]
* काळा संगीत
* [[दलित]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== पुढील वाचन ==

* शेरिनियन, झो सी. ''तमिळ लोक संगीत म्हणून दलित लिबरेशन ब्रह्मज्ञान'' (२०१))

[[वर्ग:दलित समुदाय]]
[[वर्ग:दलित कलाकार]]
[[वर्ग:संगीत]]
[[वर्ग:भारतीय संगीत]]
[[वर्ग:आंबेडकरवादी]]

दलित संगीत - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात