०५:३२, १ मे २०२२ वर ImportMaster

2022-05-01T05:32:43Z

नवीन पृष्ठ

{{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा
|जिल्ह्याचे_नाव = नागपूर जिल्हा
|स्थानिक_नाव = नागपूर
|चित्र_नकाशा = Nagpur_in_Maharashtra_(India).svg
|अक्षांश-रेखांश =
|राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र
|विभागाचे_नाव = [[नागपूर विभाग]]
|मुख्यालयाचे_नाव = [[नागपूर]]
|तालुक्यांची_नावे = १.[[नागपूर शहर तालुका|नागपूर शहर]], २.[[नागपूर ग्रामीण तालुका|नागपूर ग्रामीण]], ३.[[सावनेर]], ४.[[कळमेश्वर]], ५.[[नरखेड]], ६.[[काटोल]], ७.[[पारशिवनी]], ८.[[रामटेक]], ९.[[हिंगणा]], १०.[[मौदा]], ११.[[कामठी]], १२.[[उमरेड]], १३.[[भिवापूर]] १४.[[कुही]]
|क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = ९,८९७
|लोकसंख्या_एकूण = ४६,५३,१७१
|जनगणना_वर्ष = २०११
|लोकसंख्या_घनता = ४७०
|शहरी_लोकसंख्या = ६४.२६%
|साक्षरता_दर = ८९.२५%
|लिंग_गुणोत्तर = १.०५
|प्रमुख_शहरे =
|जिल्हाधिकार्यांचे_नाव = श्री. सचिन कुर्वे
|लोकसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[नागपूर (लोकसभा मतदारसंघ)|नागपूर]], [[रामटेक (लोकसभा मतदारसंघ)|रामटेक]]
|विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = १.[[नागपूर उत्तर विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर उत्तर ]], २.[[नागपूर दक्षिण पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर दक्षिण पश्चिम]], ३. [[नागपूर दक्षिण विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर दक्षिण]], ४. [[नागपूर पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर पश्चिम]], ५.[[नागपूर पूर्व विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर पूर्व]], ६.[[नागपूर मध्य विधानसभा मतदारसंघ|नागपूर मध्य]], ७.[[उमरेड विधानसभा मतदारसंघ|उमरेड]], ८.[[काटोल विधानसभा मतदारसंघ|काटोल]], ९.[[कामठी विधानसभा मतदारसंघ|कामठी]], १०.[[रामटेक विधानसभा मतदारसंघ|रामटेक]], ११.[[सावनेर विधानसभा मतदारसंघ|सावनेर]], १२.[[हिंगणा विधानसभा मतदारसंघ|हिंगणा]]
|खासदारांची_नावे = [[नागपूर (लोकसभा मतदारसंघ)|नागपूर]] : [[नितीन गडकरी]] <br> [[रामटेक (लोकसभा मतदारसंघ)|रामटेक]] : [[कृपाल तुमाने]]
|पर्जन्यमान_मिमी = १,२०५
|संकेतस्थळ = http://nagpur.nic.in/
}}
[[चित्र:Vidarbha Map.jpg|250px|thumb|विदर्भाच्या नकाशात जिल्ह्याचे स्थान]]
'''नागपूर जिल्हा''' हा [[महाराष्ट्र]] राज्याच्या विदर्भ विभागात मोडतो. हा नागपूर जिल्हा हा भारताच्या जवळजवळ मध्यभागी असून, भारताचा शून्य (0) मैलाचा दगड नागपूर शहरात आहे. देशच्या मध्यभागात असल्याने देशातील महत्त्वाचे लोहमार्ग व महामार्ग नागपूर जिल्ह्यातून जातात. [[नागपूर शहर]] हे महाराष्ट्र राज्याची उपराजधानी आहे.

==पर्जन्यमान==
जिल्ह्यातील सरासरी पर्जन्यमान १,२०५ मी.मी. इतके आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पीके- [[ऊस]], [[गहू]], [[संत्रे|संत्री]], [[ज्वारी]], [[तूर]], [[मूग]], [[सोयबीन|सोयाबीन]], [[सूर्यमुखी|सुर्यफूल]], [[कापूस]] इ.

==नद्या==
नागपूर जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर वर्धा आणि पूर्व सीमेवर वैनगंगा नदी आहे.

[[कन्हान नदी|कन्हान]] ही नागपूर जिल्ह्यातील प्रमुख नदी असून ती जिल्ह्याच्या मध्य भागातून वाहते. ती उत्तरेकडून वाहत येउन पूर्वेकडे जाते आणि जिल्ह्याच्या सीमेवर वैनगंगा नदीला भेटते. तिला लागूनच [[मौदा ]] हे अतिशय महत्त्वाचा तालुका आहे, तसेच [[माथणी]] हे महत्त्वाचे गाव आहे.

==सिंचनक्षमता==
या जिल्ह्यात लघु सिंचन क्षमता खालील प्रकारे आहेत :<ref>{{स्रोत बातमी | दुवा =http://epaper.lokmat.com/epapermain.aspx?queryed=21 लोकमत नागपूर,-ई-पेपर,दि.०४/०१/२०१४,हॅलो नागपूर पुरवणी, | title =''' बातमी मथळा:२५० तलावांची दुरुस्ती रखडली''' | भाषा = मराठी | लेखक = लोकमत प्रतिनिधी, | लेखकदुवा = | आडनाव = | पहिलेनाव = | सहलेखक = | दिनांक = | फॉरमॅट = | आर्काइव्हदुवा = | आर्काइव्हदिनांक = | कृती = | पृष्ठे = | प्रकाशक = लोकमत प्रकाशन | अ‍ॅक्सेसदिनांक = ०४/०१/२०१४ | अवतरण = 'सिंचन घटले' या अंतर्गत असलेली माहिती | आयडी = | तिरपे = }}</ref>

* लघु सिंचन तलाव : १२३
* पाझर तलाव : ५६
* गाव तलाव : ३९
* मालगुजारी तलाव : २१४
* कोल्हापुरी बंधारे : ७२८
* साठवण बंधारे : ८८८
[[चित्र:Nagpur.png|right|thumb|180px|नागपूर जिल्हा]]
==पर्यटनस्थळे==
जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे- [[दीक्षाभूमी]], [[ड्रॅगन पॅलेस, कामठी]], जादू महल, गंगावतरण पुतळा, [[शून्य मैलाचा दगड, नागपूर|भारताचा शून्य मैलाचा दगड]], [[मध्यवर्ती संग्रहालय, नागपूर]]<ref>[http://nagpur.nic.in/ नागपूर एन.आय.सी]</ref>

पेंच प्रकल्प आणि राष्ट्रीय उद्यान

अंबाझरी तलाव

रामटेक येथील राममंदिर

परमात्मा एक सेवक मानवधर्म आश्रम

महाकवी कालिदास स्मारक

मनसर येथील रामधाम

अदासा

आंभोरा

भिवगड किल्ला

सीताबर्डीचा किल्ला

रमण विज्ञान केंद्र

देवलापार येथील गोशाळा

पेंच येथील कुवांरा भिवसन

पारशिवनी येथील घोघरा महादेव

== जिल्ह्यातील तालुके ==
{| class="wikitable" border="1"
| [[नागपूर शहर तालुका|नागपूर शहर]]
| [[नागपूर ग्रामीण तालुका|नागपूर ग्रामीण]]
|
|-
| [[कळमेश्वर]]
| [[नरखेड]]
| [[काटोल]]
|-
| [[पारशिवनी]]
| [[रामटेक]]
| [[हिंगणा]]
|-
| [[मौदा]]
| [[कामठी]]
| [[उमरेड]]
|-
| [[भिवापूर]]
| [[कुही]]
| [[सावनेर]]
|}
==नागपूर जिल्ह्यातील नेहमी पूरग्रस्त राहणाऱ्या गावांची तालुकानिहाय यादी==
ही नागपूर जिल्ह्यातील, पावसाळ्यात नेहमी पूरग्रस्त होणाऱ्या गावांची यादी आहे<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत
| दुवा = http://www.readwhere.com/read/1235458/Nagpur/Nagpur-City#page/8/1 तरुण भारत, नागपूर - ई-पेपर- दि. ७ जून २०१७, आपलं नागपूर पुरवणी, पान क्र. २०
| title = आपत्ती व्यवस्थापन विभाग बेवारस
| भाषा = मराठी
| लेखक =
| फॉरमॅट =
}}</ref>:
{| class="wikitable" border="2"
!तालुका
!गावे
|-
| [[नागपूर ग्रामीण तालुका|नागपूर ग्रामीण]]
| कोलार, जुनापाणी, सोनुर्ली, किन्हाळ, माकडी, घोटी, मंगरूळ, व्याहाळ
|-
| [[कळमेश्वर]]
|
|-
| [[नरखेड]]
| खैरगाव, थुगावदेव , बेलोना , मदना, जलालखेडा, खराशी, जाटलापूर,
|-
| [[काटोल]]
| सावळी, कोल्हू
|-
|-
| [[पारशिवनी]]
| डोरली, साहोली, सिंगोरी, वाघोडा, गौना, नेहंगी,नयाकूळ बखारी, जुनी कामठी, गुंडेगाव, पिपरी, खंडाळा, निलज, करंभाड, कोलितमारा, कुवांरा भिवसेन, नेऊरवाडा, सालई, पाली, माहुली, उमरी.
|-
| [[रामटेक]]
|
|-
| [[हिंगणा]]
| रायपूर, गुमगाव, कोतेवाडा, सुकळी, देवळी, पेंढरी, [[हिंगणा]], किन्ही, धानोली (रायपूर), खैरी, पन्नासेटाकळी, कान्होलीबारा, खापरी गांधी, सावळी, टाकळघाट, पिपरी, गणेशपूर, शिरूळ, कोतेवाडा गुमगाव, धानोली (टाकळघाट), अडेगाव, गिदमगड, डिगडोह पांडे
|-
| [[मौदा]]
| मौदा, माथनी, कोटेगाव, सुकळा, झुल्लर, वढणा, माहखेडी, बार्शी, आष्टी, किरणापूर, वाकेश्वर सिरसोली.
|-
| [[कामठी]]
| खापा, सोनेगाव, खेडी, आडका, नेरी.
|-
| [[उमरेड]]
| सालई खुर्द, पोही, कळमना, सिंगारी, बोरी माझरा, सावंगी खुर्द, सावंगी बुद्रुक, आष्टा, पवनी, दहेली, पिपरा, हिवरा.
|-
| [[भिवापूर]]
| नांद, चिखलपारा, मांडवा, धामणगाव, सालेशहरी, सालेभट्टी, थुटानबोरी, खली, मांगली (जगताप), नक्षी, पांजरेपार
|-
| [[कुही]]
| पितूर, भामेवाडा, चिचघाट, मोहगाव, तापेझरी, लाजोर, अवरमारा, सावंगी, पोहरा, गोठणगाव, राजोरी, गोंडपिंपरी, धामणी, पवनी, उमरी, नवेगाव चिचघाट, हरदोली, कोच्छी, पिपरी, माळोदा, जीवनपूर, खराडा, सर्सी, तुडका.
|-
| [[सावनेर]]
|
|-
|}

== हे सुद्धा पहा ==
* [[नागपूर शहर]]
* [[विदर्भ]]
* [[नागपूरी संत्री]]

== संदर्भ ==
<div class="references-small"><references/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmat.com/bhandara/mouda-ashram-will-get-status-tourist-destination-a707/|title=मौदा आश्रमाला पर्यटनस्थळाचा दर्जा मिळणार|last=author/lokmat-news-network|date=2021-01-22|website=Lokmat|language=mr-IN|access-date=2021-01-23}}</ref>{{महाराष्ट्रातील जिल्हे}}
{{नागपूर}}
----

[[वर्ग:नागपूर जिल्हा|*,जिल्हा]]
[[वर्ग:नागपूर विभागातील जिल्हे]]

नागपूर जिल्हा - आवृत्ती इतिहास

०५:३२, १ मे २०२२ वर ImportMaster