ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T17:33:06Z

नवीन पृष्ठ

{{माहितीचौकट साहित्यिक
| नाव = ना.धों. महानोर
| चित्र =
| चित्र_रुंदी =
| चित्र_title =
| पूर्ण_नाव =
| टोपण_नाव =
| जन्म_दिनांक = १६ सप्टेंबर १९४२
| जन्म_स्थान = पळसखेड (औरंगाबाद जिल्हा)
| मृत्यू_दिनांक =
| मृत्यू_स्थान =
| शिक्षण =
| कार्यक्षेत्र =
| राष्ट्रीयत्व =
| धर्म =
| भाषा =
| कार्यकाळ =
| साहित्य_प्रकार =
| विषय =
| चळवळ =
| संघटना =
| प्रसिद्ध_साहित्यकृती =
| प्रभाव =
| प्रभावित =
| पुरस्कार =
| वडील_नाव =
| आई_नाव =
| पती_नाव =
| पत्नी_नाव =
| अपत्ये =
| स्वाक्षरी_चित्र =
| संकेतस्थळ_दुवा =
| तळटिपा =
}}
'''नामदेव धोंडो महानोर''' (जन्म : पळसखेड-कन्नड तालुका-औरंगाबाद जिल्हा, १६ सप्टेंबर १९४२) हे मराठी कवी, गीतकार, शेतकरी व माजी आमदार आहेत.

महानोर यांनी आपल्या साहित्यात काहीवेळा मराठीच्या बोलीभाषांचा वापर केला आहे.

ना. धों. महानोर यांच्या कवितांनी [[बालकवी]] व [[बहिणाबाई|बहिणाबाईंचा]] वारसा समृद्ध केला. ना.धों. महानोरांचे ‘पानझड’, ‘तिची कहाणी' 'पळसखेडची गाणी म्हणजे मराठवाडी लोकगीतांचा खजिना. त्यांच्या ‘रानातल्या कवितां'ना खरा मातीचा गंध येतो.

* झी मराठी या दूरचित्रवाणी वाहिनीवरील नक्षत्रांचे देणे या प्रसिद्ध कार्यक्रमासाठी [[विंदा करंदीकर]] आणि ना.धों. महानोर यांच्या गीतरचना गायल्या गेल्या त्या [[शशांक पोवार]] याने संगीतबद्ध केल्या होत्या.
* [[देवकी पंडित]] यांनी महानोरांनी लिहिलेली काही चित्रपट गीते गायली आहेत, ती अशी :-<br/>
* जाळीमधी झोंबतोया गारवा (कवी -ना.धों. महानोर, संगीत - [[आनंद मोडक]], चित्रपट - एक होता विदूषक, सहगायक - [[रवींद्र साठे]])
* तुम्ही जाऊ नका हो रामा (कवी - ना.धों. महानोर, संगीत - [[आनंद मोडक]], चित्रपट - एक होता विदूषक, सहगायक - [[आशा भोसले]])
* सूर्यनारायणा नित्‌ नेमाने उगवा (कवी - ना.धों. महानोर, संगीत - [[आनंद मोडक]], चित्रपट - एक होता विदूषक)
* श्रावणातल्या उन्हाचा कोवळेपणा आणि स्त्रीचा नाजूकपणा एकत्रितपणे दर्शवणारी कवी ना.धों. महानोर यांची लावणी 'श्रावणाचं ऊन्ह मला झेपेना' ही आशा भोसले यांनी 'एक होता विदूषक' या चित्रपटासाठी गायली आहे.
* डाॅ. [[शुभा साठे]] यांनी ना.धों. महानोरांच्या समग्र साहित्यावर व जीवनावर आधारित लेख अभिवाचनाचे अनेक कार्यक्रम सादर केले आहेत.
* संगीत दिगदर्शक [[हर्षित अभिराज]] यांनी ना.धों. महानोर यांच्या 'दूरच्या रानात केळीच्या बनात' या चित्रपटातील गीतांना संगीतबद्ध करून आपल्या सांगीतिक कारकिर्दीची सुरुवात केली कोती..

== जीवन ==
महानोरांचा जन्म [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातल्या]] वर्तमान [[औरंगाबाद जिल्हा|औरंगाबाद जिल्ह्यातील]] ''पळसखेड'' या गावी झाला. त्यांचे शालेय शिक्षण [[पळसखेड]], पिंपळगाव, [[शेंदुर्णी]] येथे झाले. त्यानंतर [[जळगाव|जळगावातील]] महाविद्यालयात त्यांनी प्रवेश घेतला; मात्र त्यांचे महाविद्यालयीन शिक्षण पहिल्या वर्षापर्यंतच झाले{{संदर्भ हवा}}. महाविद्यालयीन शिक्षण सोडून शेती करायला ते आपल्या गावी परतले{{संदर्भ हवा}}. मराठी साहित्यविश्वात ते 'रानकवी' म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यांच्या कवितांवर [[बाकलवी|बालकवींचा]] प्रभाव जाणवतो.

== प्रकाशित साहित्य ==
{| class="wikitable sortable"
|-
! width="30%"| नाव
! width="30%"| साहित्यप्रकार
! width="20%"| प्रकाशन
! width="20%"| प्रकाशन वर्ष (इ.स.)
|-
| [[अजिंठा (कवितासंग्रह)]] || दीर्घ कविता || पॉप्युलर प्रकाशन || १९८४
|-
| [[कापूस]] खोडवा) || शेतीविषयक || ||
|-
| [[गंगा वाहू दे निर्मळ]] || कविता संग्रह || पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
| गपसप || कथासंग्रह ||समकालीन प्रकाशन ||
|-
| गावातल्या गोष्टी || कथासंग्रह ||समकालीन प्रकाशन ||
|-
| [[जगाला प्रेम अर्पावे]] || कविता संग्रह || पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
| [[त्या आठवणींचा झोका]] || || साकेत प्रकाशन||
|-
| [[दिवेलागणीची वेळ]] || कविता संग्रह|| साकेत प्रकाशन ||
|-
| [[पळसखेडची गाणी]] || लोकगीते|| पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
| [[पक्षांचे लक्ष थवे]] || || पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
| [[पानझड]] || || पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
| [[पावसाळी कविता]] || कविता संग्रह|| पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
| पु. ल. देशपांडे आणि मी]] || || समकालीन प्रकाशन ||
|-
| [[यशवंतराव चव्हाण]] || || साकेत प्रकाशन ||
|-
| यशवंतराव चव्हाण आणि मी ||व्यक्तिचित्रणपर || समकालीन प्रकाशन ||
|-
| या शेताने लळा लाविला || || समकालीन प्रकाशन ||
|-
| [[रानातल्या कविता]] || कविता संग्रह|| पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
| [[शरद पवार आणि मी]] || || साकेत प्रकाशन||
|-
| [[शेती, आत्मनाश व संजीवन]] || शेतीविषयक || साकेत प्रकाशन||
|-
|}

== नामदेव धोंडो महानोर हे गीतकार असलेले चित्रपट ==
{| class="wikitable sortable"
|-
! width="30%"| चित्रपट
! width="20%"| वर्ष (इ.स.)
|-
| [[अबोली]] || इ.स.१९९५
|-
| [[एक होता विदूषक]] || इ.स.१९९२
|-
| [[जैत रे जैत]] || इ.स.१९७७
|-
| दूरच्या रानात केळीच्या बनात (आल्बम) || इ.स.२०१४?
|-
| [[दोघी]] || इ.स.१९९५
|-
| [[मुक्ता]] || इ.स.१९९४
|-
| [[सर्जा ]] || इ.स.१९८७
|-
|मालक
|इ.स. २०१५
|-
|ऊरुस
|इ.स. २००८
|-
|अजिंठा
|इ.स. २०११
|-
|यशवंतराव चव्हाण
|इ.स. २०१२
|}

== राजकीय कारकीर्द ==
महानोर हे १९७८ साली [[महाराष्ट्र विधान परिषद|महाराष्ट्र विधान परिषदेचे]] नियुक्त सदस्य झाले.

* ना. धो. महानोरांची काव्यसृष्टी (सोमनाथ दडस)
* ना. धों. महानोरांची प्रतिमासृष्टी आणि संपादने (सोमनाथ दडस)

== पुरस्कार आणि सन्मान==
* भारत सरकारचा 'पद्मश्री' पुरस्कार, इ.स.१९९१
*जागतिक चित्रपट महोत्सव गीतकार जीवन गौरव पुरस्कार, पुणे २०१५
*कृषीभूषण (महाराष्ट्र शासन) इ.स. १९८५
*'वनश्री' पाणलोट पर्यावरण क्षेत्रातील कार्याबद्दल. इ.स १९९१
*'कृषिरत्न' शेती क्षेत्रातील बहुमोल कामगिरीबद्द्ल सुवर्ण्पदक इ.स. २००४
*डॉ. पंजाबराव देशमुख गौरव पुरस्कार इ.स. २००४
* कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानचा [[जनस्थान पुरस्कार]], इ.स. २००९
* [[साहित्य अकादमी पुरस्कार]], इ.स. २००० - 'पानझड'
* [[विंदा करंदीकर]] जीवनगौरव पुरस्कार (महाराष्ट्र शासन) (२०१२)
*'मराठवाडा भूषण'
* महानोर आणि त्यांच्या पत्नी सुलोचना यांना यशवंत-वेणू पुरस्कार (२०१७)
* [[अनंत भालेराव]] स्मृतिपुरस्कार.
* [[जळगाव]] येथील भॅंवरलाल ॲन्ड कांताबाई जैन फाऊंडेशन सर्वोत्कृष्ट गद्य लेखनासाठी ना.धों. महानोर पुरस्कार देते. २०१६-१७चा हा पुरस्कार [[किरण गुरव]] यांना मिळाला होता.
* [[सदानंद देशमुख]] यांनाही निसर्गकवी ना.धों. महानोर सर्वोत्कृष्ट गद्य लेखन पुरस्कार (जळगाव) मिळाला होता.
* इ.स. १९९३ सालापासून सेवा संघाच्या माध्यमातून [[सु.ल. गद्रे]] यांनी त्यांच्या आईवडिलांच्या स्मरणार्थ साहित्य, कला आणि शिक्षण या तीन क्षेत्रांत पुरस्कार ठेवले आहेत. ना.धों. महानोर यांनाही हा पुरस्कार मिळाला होता.
* [[अनुराधा पाटील]] यांना 'दिवसेंदिवस'ला बहिणाबाई प्रतिष्ठान, पुणे या संस्थेकडून १९९३ साली उत्कृष्ट काव्यलेखनासाठी कवी ना.धों. महानोर काव्य पुरस्कार मिळाला होता.
* [[रणधीर शिंदे]] यांनाही २०१४ साली जालना येथे ना.धों. महानोर पुरस्कार मिळाला होता.
* [[औदुंबर साहित्य संमेलन|औदुंबर साहित्य संमेलनाचे]] अध्यक्षपद.
* [[प्रकाश होळकर]] यांनी 'रानगंधाचे गारूड' नावाचा ना.धों.महानोर यांच्या पत्रसंग्रहावर आधारित ग्रंथ लिहिला आहे.
* [[यशवंतराव चव्हाण]] यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यामधील फलटण या गावी, २५ ते २७ नोव्हेंबर २०१२ या दिवशी [[यशवंतराव चव्हाण स्मृति साहित्य संमेलन]] झाले. महाराष्ट्र साहित्य परिषदेच्या पुणे व फलटण शाखा आणि सातारा जिल्हा परिषद यांनी या संमेलनाचे आयोजन केले होते. संमेलनाच्या अध्यक्षपदी ना.धों. महानोर होते.
* [[भालचंद्र वनाजी नेमाडे]] यांना ’देखणी’साठी १९९२ साली [[ना.धों. महानोर]] पुरस्कार मिळाला होता.
* मराठी साहित्य परिषदेच्या वतीने पुणे शहरातील बालगंधर्व रंगमंदिराच्या कलादालनात २२ फेब्रुवारी २०१२ रोजी झालेल्या पहिल्या [[पर्यावरणप्रेमी साहित्य संमेलन|पर्यावरणप्रेमी साहित्य संमेलनाचे]] ते अध्यक्ष होते. इतकेच नाही तर २४ मार्च २०१४ रोजी सुरू झालेल्या दशदिवसीय ई-साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपदही त्यांनी भूषविले होते.
* १ले [[जलसाहित्य संमेलन]] नागपूरमध्ये २००३मध्ये झाले होते . संमेलनाध्यक्ष - श्री. ना.धों. महानोर होते. हे संमेलन नागपूरच्या महिला पाणी मंचाच्या सहकार्याने पार पडले होते.
* नंदुरबारचे पहिले जिल्हा साहित्य संमेलन, १४ जानेवारी २००९ रोजी नंदुरबार येथे झाले होते. संमेलनाध्यक्ष रानकवी ना. धों. महानोर होते.
* यशवंतराव चव्हाण स्मृती समिती, अंबाजोगाईचा ३ रा भगवानराव लोमटे स्मृती राज्य पुरस्कार २०१५

== बाह्य दुवे ==
* {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://ndmahanor.com/ | title = अधिकृत संकेतस्थळ | भाषा = मराठी}}
* {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.com/marathi-e-sahitya-sammelan/ | title = मराठी ई-साहित्य संमेलन | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी }}

{{विस्तार}}
{{मराठी कवी}}
{{मराठी साहित्यिक}}
{{DEFAULTSORT:महानोर,नामदेव धोंडो}}
[[वर्ग:मराठी कवी]]
[[वर्ग:मराठी लेखक]]
[[वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते]]
[[वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म]]

ना.धों. महानोर - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात