ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T17:39:00Z

नवीन पृष्ठ

{{माहितीचौकट धार्मिक वास्तू
| name = परिनिर्वाण स्तूप
| native_name = परिनिर्वाण स्तूप
| image = kusinara.jpg
| image_size =
| alt =
| caption = The Parinirvana Temple with the Parinirvana Stupa, Kushinagar
| map_type = India Uttar Pradesh
| map_size =
| map_alt =
| map_caption =
| location = [[Kushinagar]], [[Uttar Pradesh]]
| coordinates = {{coord|26.741|83.888|display=inline,शीर्षक}}
| religious_affiliation = [[Buddhism]]
| deity =
| country = {{flagicon|India}} [[India]]
| functional_status =
| website = [http://kushinagar.nic.in/ kushinagar.nic.in]
| founded_by =
| year_completed = 413-55 B.C.<ref name=Jaico>{{स्रोत पुस्तक|last1=Knapp|first1=Stephen|title=Spiritual India handbook : a guide to temples, holy sites[,] festivals and traditions|date=2009|publisher=Jaico Publishing|location=Mumbai|isbn=978-81-8495-024-3|url=https://books.google.co.in/books?id=djI5mL2qeocC&pg=PT147&dq=buddha%27s+visits+to+kushinagar&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=buddha's%20visits%20to%20kushinagar&f=false|accessdate=18 July 2015}}</ref>
}}

[[File:Buddha in Kushinagar 08.JPG|thumb|right|250px|परिनिर्वाण विहार]]

'''परिनिर्वाण स्तूप''' हा [[उत्तर प्रदेश]]मधल्या [[कुशीनगर]] येथील एक बौद्ध [[विहार]] आहे. हे ठिकाण [[बौद्ध धर्म]]ाचे संस्थापक [[गौतम बुद्ध]] यांचे महापरिनिर्वाण स्थळ आहे.<ref name=Jaico>{{स्रोत पुस्तक
| पहिलेनाव = Knapp
| आडनाव = Stephen
| title = Spiritual India handbook : a guide to temples, holy sites[,] festivals and traditions
| भाषा = इंग्रजी
| प्रकाशक = Jaico
| वर्ष = 2009
| आयएसबीएन = 978-81-8495-024-3
| दुवा = http://some.https://books.google.co.in/books?id=djI5mL2qeocC&pg=PT147&dq=buddha%27s+visits+to+kushinagar&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=buddha's%20visits%20to%20kushinagar&f=false|accessdate=18 July 2015.com
| संदर्भ = संदर्भअमुकतमुक
| अ‍ॅक्सेसदिनांक = १८ जुलै २०१५
}}</ref> याला '''महापरिनिर्वाण विहार''', '''महापरिनिर्वाण स्तूप''' किंवा '''परिनिर्वाण विहार''' असेही संबोधिले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://hindi.nativeplanet.com/kushinagar/attractions/mahaparinirvana-temple/#photos|title=महापरिनिर्वाण मंदिर, Kushinagar|website=hindi.nativeplanet.com|access-date=2018-04-26}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=iYQ9DwAAQBAJ&pg=SL16-PA42&dq=mahaparinirvan+vihar&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjEv5P0rNfaAhVGerwKHVJeAs8Q6AEIWTAH#v=onepage&q&f=false|title=Bharatiya Itihaas avum Kala Sanskriti IAS avum Rajaya Civil Sewa Samanya Adhyayan|last=Experts|first=Disha|publisher=Disha Publications|isbn=9789386320933|language=hi}}</ref>
[[अलेक्झांडर कनिंगहॅम]]ने या क्षेत्रातील आपल्या कामात अधिक लक्ष दिले, व गौतम बुद्धांचा मृत्यू येथे झाला असे सिद्ध केले. सध्याचे विहार हे [[इ.स. १९५६]] मध्ये [[महापरिनिर्वाण]] किंवा बुद्धाब्ध २५०० (बौद्ध युग)च्या २५०० व्या वर्षाच्या स्मरणार्थ साजऱ्या झालेल्या कार्यक्रमाचा एक भाग म्हणून [[भारत सरकार]]ने बांधला होता. या विहाराच्या आत उत्तर दिशेला उजव्या बाजूला बुद्ध प्रतिमा उत्तर दिशेने निद्रावस्थेत पडलेली दिसते. हा बुद्ध पुतळा ६.१ मीटर लांबीचा असून तो दगडी पलंगावर ठेवलेला आहे.<ref name=net>{{संकेतस्थळ स्रोत
|दुवा = http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhistworld/kusinaga.htm|website=''Buddhanet''
|title = परीनिर्वाण
|भाषा = इंग्रजी
|लेखक =
|फॉरमॅट =
| अ‍ॅक्सेसदिनांक = १८ जुलै २०१५
}}</ref>

== इतिहास ==
बुद्धांच्या ह्या वर्षांच्या धम्मप्रचाराच्या घडामोडीनंतर, बुद्ध गंभीर अवस्थेत कुशीनगरला पोहोचले, जिथे त्यांनी आपला शेवटचा शिष्य नियुक्त केला आणि [[संघ]]ाला आपले शेवटचे शब्द उच्चारून [[इ.स.पू. ४८४]] मध्ये महा[[परिनिर्वाण]] केले. [[मौर्य]] राजा [[अशोक]] यांनी [[इ.स.पू. २६०]] मध्ये कुशीनगरला भेट दिली व तेथे त्यांनी बुद्धांच्या [[निर्वाण]]ाच्या स्थानाशी संबंधित अनेक पवित्र स्थळे - [[चैत्य]]े व [[स्तूप]]े बांधली.<ref>Akira Hirakawa; Paul Groner (1993). A History of Indian Buddhism: From Śākyamuni to Early Mahāyāna. Motilal Banarsidass. p. 101. ISBN 978-81-208-0955-0.</ref> पुढे [[कुषाण साम्राज्य]]ाच्या दरम्यान कुशीनगरचे महत्त्व वाढले, तर [[गुप्त साम्राज्य]]ाच्या काळात (इ.स. ३२० - ६४७ मध्ये) कुशीनगरने सुवर्णयुग पाहिले. तेव्हा ह्या परिनिर्वाण स्तूपाचा मोठा विस्तार होऊन त्यात विशाल बुद्ध पुतळा स्थापून परिनिर्वाण विहार पुनः उभारला गेला. कुशीनगर येथील हा विहार इ.स.पूर्व तिसऱ्या शतकापासून पवित्र स्थळ म्हणून मान्यता पावला आहे.<ref>Lars Fogelin (2015). An Archaeological History of Indian Buddhism. Oxford University Press. pp. 23–24. ISBN 978-0-19-994822-2.</ref>

{{wide image|Mahaparinirvana.jpg|750px|
स्तूपातील निद्रावस्थेतील बुद्ध मूर्ती}}

==चित्रदालन ==
<gallery>

057 Parinirvana Temple from Side, Kusinara (9236917529).jpg

058 Parinirvana Temple from Front, Kusinara (9239688442).jpg

059 Parinirvana Temple from Front, Kusinara (9236901869).jpg

060 Parinirvana Temple from Side, Kusinara (9236952663).jpg

061 Parinirvana Statue, Kusinara (9239665862).jpg

062 Parinirvana Statue from the Head, Kusinara (9239657244).jpg

063 Parinirvana Statue from the Feet, Kusinara (9236868511).jpg

Buddha in Kushinagar 08.JPG

Kusinara.jpg

</gallery>

{{संदर्भनोंदी}}

== बाह्य दुवे ==
{{कॉमन्स वर्ग|Parinirvana Stupa|परिनिर्वाण स्तूप}}

[[वर्ग:उत्तर प्रदेशातील बौद्ध विहारे]]
[[वर्ग:भारतातील स्तूप]]
[[वर्ग:कुशीनगर]]

परिनिर्वाण स्तूप - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात