ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T20:02:25Z

नवीन पृष्ठ

{{इतिहासलेखन}}
[[चित्र:Babur.jpg|उजवे|इवलेसे|250px|बाबर]]

{{माहितीचौकट राज्याधिकारी
| नाव = बाबर
| पदवी = [[पहिला मुघल संस्थापक]]
| चित्र:Babur.jpg|right|thumb|250px|बाबर
| राजध्वज_चित्र =
| राजध्वज_चित्र_शीर्षक =
| राजचिन्ह_चित्र =
| राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक =
| राज्य_काळ = [[एप्रिल ३०]], [[इ.स. १५२६|१५२६]] - [[डिसेंबर २६]], [[इ.स. १५३०|१५३०]]
| राज्यारोहण =
| राज्याभिषेक =
| राज्यव्याप्ती =
| राजधानी = [[आग्रा]]
| पूर्ण_नाव = जहिरुद्दिन मुहम्मद बाबर

| जन्म_दिनांक = [[फेब्रुवारी १४]], [[इ.स. १४८३]]
| जन्म_स्थान = अंदिजान,उझबेकिस्तान
| मृत्यू_दिनांक = [[डिसेंबर २६]], [[इ.स. १५३०|१५३०]]
| मृत्यू_स्थान = [[काबुल]]
| पूर्वाधिकारी =
| राजपद_वारस =
| राजपद_वारस_प्रकार =
| उत्तराधिकारी = [[हुमायून]]
| वडील = [[उमर शेख मिर्झा (दुसरे)]]
| आई = [[कुत्ल्लुघ निगार खानुम]]
| पत्नी = [[आयेशा सुलतान बेगम]], [[झायनाब सुलतान बेगम]], [[मासुमा बेगम]], दिलदार आघा बेगम गुल्नुर आघ्रचामुबारिका यौसेफ्झाई नार्गुल आघ्रचा साहिला सुलतान बेगम
| संतति = मुले - [[हुमायून]],खाम्रान मिर्झा,अस्कारी मिर्झा,हिदाल मिर्झामुली-फाहर उन निस,गुलरंग बेगम,गुलबदन बेगम,गुल्चेहारा बेगम
| राजवंश = मुघल
| राजगीत =
| राजब्रीदवाक्य =
| राजचलन =
|}}

'''जहिरुद्दिन मोहम्मद बाबर''' (जन्म : १४ फेब्रुवारी १४८३; - २६ डिसेंबर १५३०) हा भारतातील [[मुघल साम्राज्य]]ाचा संस्थापक होता. बाबराने तुर्की भाषेमध्ये तुझुक-ए-बाबरी हे स्वतःचे आत्मचरित्र लिहिले आहे. बाबराने भारतामध्ये मुघल सत्तेचा पाया रोवला. [[इब्राहिमखान लोदी|इब्राहिमखान लोधीला]] [[पानिपतची पहिली लढाई|पानिपतच्या पहिल्या लढाईत]] (१५२६) पराभूत करून सल्तनत सत्तेचा शेवट केला व भारतामध्ये मुघल सत्तेचा पाया घातला.

== बालपण ==
बाबरचा जन्म १४ फेब्रुवारी १४८३ रोजी [[मध्य आशिया]]तील फरगाना खोऱ्यामधील (वर्तमानकालीन [[उझबेकिस्तान]]ातील) [[आंदिजान]] शहरात झाला. बाबरच्या वडिलांचे नाव [[उमरशेख मिर्झा]] होते. उमरशेख मिर्झा हा पराक्रमी [[तुर्क]] सम्राट [[तैमूरलंग]] याचा पाचवा वारस होता. बाबराच्या आईचे नाव [[कुल्लघ निगार खानुम]] होते. बाबरची आई ही मंगोलियन सम्राट [[चंगीझ खान]] याच्या वंशातील चौदावी वारस होती. उमरशेख मिर्झा हे फरगाणा प्रांताचे [[शासक]] होते. बाबरचे आई व वडील हे दोघेही मध्य आशियातील कर्तबगार कुळातील होते. बाबराला तीन भाऊ व पाच बहिणी होत्या. मुलांमधे बाबर हा सर्वात मोठा होता. बाबराचे मूळ नाव झहिरुद्दीन होते. किचकट नावामुळे त्यांनी नाव बदलून बाबर केले.

== फरगाणा प्रांताचे राजपद ==
बाबराचे वडील उमरशेख मिर्झा यांचा अपघाती मृत्यू झाल्यानंतर [[वंशपरंपरेच्या]] पद्धतीनुसार फरगाणा प्रांताचे [[राजपद]] बाबरास मिळाले. बाबराचे वय तेव्हा [[बारा]] वर्षाचे होते. बाबर अगदी लहान वयातच महात्त्वाकांक्षी होता.

[[इ.स. १४९७]] मध्ये त्याला[[समरकंद]] जिंकून घेण्यात यश मिळाले.<ref>मोगलकालीन भारताचा इतिहास (इ.स.१५२६ ते १७०७) प्राचार्य डॉ.एस.एस.गाठाळ. कैलाश पब्लिकेशन्स. औरंगाबाद. (पृ.क्र.३६ ते ६०)</ref>

बाबरने लढलेली प्रमुख युद्धे :
#पानिपतची लढाई -१५२६
#खानवाची लढाई -१५२७
#चंदेरीची लढाई -१५२८
#घाघराची लढाई -१५२९

==बाबरावरील मराठी पुस्तके==
* मोगल साम्राज्य : बाबर, रेडर्स फ्रॉम द नॉर्थ (मूळ इंग्रजी लेखक - ॲलेक्स रुदरफोर्ड; मराठी अनुवादक - डाॅ. मुक्ता महाजन)
* मोहम्मद जहिरूद्दीन बाबर (लेखक - प्रा. प्रभाकर गद्रे - मंगेश प्रकाशन, नागपूर)

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=histrory|last=babar|first=moghal|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>{{कॉमन्स|ﻇﻬﻴﺮ ﺍﻟﺪﻳﻦ محمد بابر|बाबर}}

[[वर्ग:मुघल सम्राट]]
[[वर्ग:इ.स. १४८३ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. १५३० मधील मृत्यू]]

बाबर - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात