१८:३४, ७ जून २०२० वर ImportMaster

2020-06-07T18:34:12Z

नवीन पृष्ठ

[[File:Dr. Ambedkar and Savita Ambedkar during Deeksha.jpg|thumb|दीक्षा ग्रहण करताना बाबासाहेब व माईसाहेब आंबेडकर]]
{{बौद्ध धर्म}}
[[१४ ऑक्टोबर]] [[इ.स. १९५६|१९५६]] रोजी [[दीक्षाभूमी]], [[नागपूर]] येथे [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] यांनी [[बौद्ध धम्म]]ाचा सपत्निक स्वीकार केल्यावर आपल्या अनुयायांना [[नवयान]] बौद्ध धम्माची दीक्षा देताना '''बावीस प्रतिज्ञा''' दिल्या आहेत. असे मानले जाते की, या प्रतिज्ञा मानवी प्रवृत्तीला सत्प्रवृत्त करणाऱ्या सामाजिक क्रांतीच्या दीशा दिग्दर्शक आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://m.divyamarathi.bhaskar.com/news/MAH-MUM-mahaparinirvan-din-22-pledges-which-dr-b-r-ambedkar-gave-on-dikshabhumi-5762669-PHO.html|title=ब्रह्मा, विष्णू, महेश यांना देव मानणार नाही ; वाचा बाबासाहेबांनी दिलेल्या 22 प्रतिज्ञा|date=2017-12-06|work=marathibhaskar|access-date=2018-05-09|language=mr}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://velivada.com/2015/02/15/22-vows-by-dr-ambedkar-in-hindi-in-photos/|title=http://velivada.com/2015/02/15/22-vows-by-dr-ambedkar-in-hindi-in-photos/|website=velivada.com|access-date=2018-05-09}}</ref> भारतामध्ये बौद्ध धर्म स्वीकारताना व्यक्ती किंवा व्यक्ती-समूहांकडून या प्रतिज्ञा शपता म्हणून वदवल्या जातात. बावीस प्रतिज्ञांना 'धम्म प्रतिज्ञा', 'डॉ. आंबेडकरांच्या प्रतिज्ञा', 'बौद्ध प्रतिज्ञा', 'नवबौद्ध प्रतिज्ञा' किंवा 'नवयानी प्रतिज्ञा' असेही म्हटले जाते.

== २२ प्रतिज्ञा ==
[[File:Dr. B. R. Ambedkar giving 22 vows after renouncing Hinduism at Deekshabhoomi, Nagpur.jpg|thumb|हिंदू धर्माच्या त्याग करतांना दीक्षाभूमी, नागपूर येथे २२ प्रतिज्ञा देताना डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, १४ ऑक्टो. १९५६]]

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी बौद्धांना दिलेल्या २२ प्रतिज्ञा खालीलप्रमाणे आहेत.<ref>१४ ऑक्टोबर १९५६ रोजी बाबासाहेबांनी दिलेले भाषण</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://jaibhimambedkar.com/22-vows-dr-ambedkar-english-hindi-marathi/105/|title=22 Vows of Dr. Ambedkar : English, Hindi, Marathi|date=2017-01-29|work=Jai Bhim Ambedkar|access-date=2018-03-18|language=en-US}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.baiae.org/blog/item/150-22-vows-of-dr-ambedkar|title=22 Vows Of Dr. Ambedkar - BAIAE Japan|access-date=2018-03-18|language=en-gb}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.arjunwadi.mahapanchayat.gov.in/web/178511_arjunwadi-village-panchayat/hidden/-/asset_publisher/VLPy9aIA4etL/content/%E0%A4%A1%E0%A5%89-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%AC-%E0%A4%86%E0%A4%AC%E0%A4%A1%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BE/2277539?redirect=http://www.arjunwadi.mahapanchayat.gov.in/home/-/asset_publisher/jhKTD21SzoQn/content/npp-brochure/10191|title=ARJUNWADI-Village Panchayat - National Panchayat Portal - Govt. of India|website=www.arjunwadi.mahapanchayat.gov.in|language=en-US|access-date=2018-03-18}}</ref>

# मी [[ब्रह्मा]], [[विष्णू]], [[महेश]] यांना [[देव]] मानणार नाही किंवा त्यांची उपासना करणार नाही.
# मी [[राम]] व [[कृष्ण]] यांना देव मानणार नाही किंवा त्यांची उपासना करणार नाही.
# मी [[पार्वती|गौरी]]-[[गणपती]] इत्यादी हिंदू धर्मातील कोणत्याही देव-देवतेस मानणार नाही किंवा त्यांची उपासना करणार नाही.
# देवाने [[अवतार]] घेतले, यावर माझा विश्वास नाही.
# [[गौतम बुद्ध]] हा [[विष्णू|विष्णूचा]] अवतार होय, हा खोटा आणि खोडसळ प्रचार होय असे मी मानतो.
# मी [[श्राद्ध]]पक्ष करणार नाही; पिंडदान करणार नाही.
# मी बौद्धधम्माच्या विरुद्ध विसंगत असे कोणतेही आचरण करणार नाही.
# मी कोणतेही क्रियाकर्म [[ब्राह्मण|ब्राह्मणाचे]] हातून करवून घेणार नाही.
# सर्व मनुष्यमात्र समान आहेत असे मी मानतो.
# मी समता स्थापन करण्याचा प्रयत्न करीन.
# मी तथागत बुद्धाने सांगितलेल्या [[अष्टांगिक मार्ग|अष्टांग मार्गाचा]] अवलंब करीन.
# तथागताने सांगितलेल्या दहा पारमिता मी पाळीन.
# मी सर्व प्राणिमात्रावर दया करीन, त्यांचे लालन पालन करीन.
# मी चोरी करणार नाही.
# मी व्याभिचार करणार नाही.
# मी खोटे बोलणार नाही.
# मी दारू पिणार नाही.
# ज्ञान (प्रज्ञा), शील, करुणा या बौद्धधम्माच्या तीन तत्त्वांची सांगड घालून मी माझे जीवन व्यतीत करीन.
# माझ्या जुन्या, मनुष्यमात्राच्या उत्कर्षाला हानिकारक असणाऱ्या व मनुष्यमात्राला असमान व नीच मानणाऱ्या [[हिंदू धर्म|हिंदू धर्माचा]] मी त्याग करतो व बौद्धधम्माचा स्वीकार करतो.
# तोच सद्धम्म आहे अशी माझी खात्री पटलेली आहे.
# आज माझा नवा जन्म होत आहे असे मी मानतो.
# इतःपर मी बुद्धाच्या शिकवणुकीप्रमाणे वागेन अशी प्रतिज्ञा करतो.
<br>
या २२ प्रतिज्ञा मानवता व बौद्ध धर्मात महत्त्वाच्या आहेत. सामान्यतः सर्व नवयानी बौद्ध या २२ प्रतिज्ञा पाळतात. या प्रतिज्ञा बौद्ध धम्माचे सार असून [[पंचशील]], [[अष्टांगिक मार्ग]] व [[दहा पारमिता]] अनुसरण्यासाठी आहेत.

या बावीस अटी बाबासाहेबांनी केलेल्या आज्ञा नाहीत. बाबासाहेबांच्या प्रतिज्ञा या आवाहन स्वरूपातील सूचनांसारख्या आहेत. प्रतिज्ञा पाळण्याची ते कठोर सक्त ताकीद देत नाहीत किंवा कठोर भाषा वापरीत नाहीत.

==स्तंभ==
[[File:22 Vows (in Marathi) administered by Most Revered Bodhisattva Dr. Babasaheb Ambedkar on the occasion of Buddhist Dhamma Deeksha on 14 October 1956 at Deeksha Bhoomi, Nagpur.jpg|thumb|right|२२ प्रतिज्ञांचा दीक्षाभूमीवरील स्तंभ]]

या बावीस प्रतिज्ञांचे ऐतिहासिक महत्त्व लक्षात घेऊन '[[दीक्षाभूमी|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्मारक समिती, दीक्षाभूमी]]'चे तत्कालीन अध्यक्ष आणि [[बिहार]] व [[केरळ]]चे माजी राज्यपाल [[रा.सु. गवई]] तसेच संस्थेचे सचिव [[सदानंद फुलझेले]] यांनी दीक्षाभूमीवर या बावीस प्रतिज्ञा प्रशस्त [[संगमरवर]]ी दगडावर कोरून तो स्तंभ स्तूपाच्या प्रथमदर्शनी ठेवला आहे. [[वर्धा]] येथील बुद्ध विहारातही डॉ. म.ल. कासारे यांच्या नेतृत्वाखाली अशाच स्वरूपाचा भव्य स्तंभ उभारण्यात आला आहे.

==उच्चारण पद्धती==
बाबासाहेबांनी आपल्या अनुयायांना दीक्षा देतांना या बावीस प्रतिज्ञांचे आयोजन केलेले असावे. या प्रतिज्ञा करताना अनुया सश्रद्ध भावनेने हात जोडून [[त्रिशरण]] व [[पंचशील]]ांचा त्या पाठोपाठ उच्चारण करताना डोळे मिटून होते. बौद्धजन डोळे मिटून श्रद्धने त्या बावीस प्रतिज्ञांचे ग्रहण करून पुन्हा उच्चारतात, तेव्हा त्या वचनांना प्रार्थनेचे स्वरूप आपोआप प्राप्त होते.

==हे सुद्धा पहा ==
* [[दीक्षाभूमी]]
* [[नवयान]]
* [[दलित बौद्ध चळवळ]]
* [[नवबौद्ध]]

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स वर्ग|B. R. Ambedkar in Deekshabhoomi|दीक्षाभूमी मधील बाबासाहेब आंबेडकर}}

{{डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर}}
{{बौद्ध विषय सूची}}

[[वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]]
[[वर्ग:नवयान]]
[[वर्ग:प्रतिज्ञा]]
[[वर्ग:बौद्ध धर्म]]
[[वर्ग:दलित संस्कृती]]

बावीस प्रतिज्ञा - आवृत्ती इतिहास

१८:३४, ७ जून २०२० वर ImportMaster