ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T17:54:29Z

नवीन पृष्ठ

{{माहितीचौकट व्यक्ती|चौकट_रुंदी=|चिरविश्रांतिस्थान=|चित्र=|चित्र_आकारमान=|चित्रशीर्षक=विजयालक्ष्मी पंडित|चित्रशीर्षक_पर्याय=|जन्मनाव=बेगम कुदसिया ऐजाज रसूल|जन्म_दिनांक=२ एप्रिल १९०९|जन्म_स्थान=लाहोर, पंजाब, ब्रिटिश भारत|मृत्यू_दिनांक=१ ऑगस्ट २००१|मृत्यू_स्थान=लखनौ, उत्तर प्रदेश, भारत|मृत्यू_कारण=|मालक=|नाव=बेगम ऐजाज रसूल|चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश=|निवासस्थान=लखनौ|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|टोपणनावे=|वांशिकत्व=|नागरिकत्व=|शिक्षण=|प्रशिक्षणसंस्था=|पेशा=* राजकारणी
* सामाजिक कार्य
* लेखिका|कारकीर्द_काळ=|कलेवर_सापडलेले_स्थान=|प्रसिद्ध_कामे=|संचालकमंडळ=|धर्म=इस्लाम|निव्वळ_मालमत्ता=|उंची=|वजन=|ख्याती=भारतीय संविधान सभेतील एकमेव मुस्लिम महिला सदस्य|पदवी_हुद्दा=|कार्यकाळ=|पूर्ववर्ती=|परवर्ती=|राजकीय_पक्ष=[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]|विरोधक=|मूळ_गाव=|पगार=|जोडीदार=|अपत्ये=|वडील=|आई=|नातेवाईक=|पुरस्कार=पद्मभूषण पुरस्कार (२०००)|स्वाक्षरी=|स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय=|संकेतस्थळ=|तळटिपा=|संकीर्ण=}}'''बेगम कुदसिया ऐजाज रसूल''' (२ एप्रिल १९०९ - १ ऑगस्ट २००१) या [[भारतीय संविधान सभा|भारताच्या संविधान सभेतील]] सदस्य आणि राजकारणी होत्या. त्या एकमेव [[मुस्लिम]] महिला सदस्य होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/people/from-purdah-to-parliament-begum-aizaz-rasul-1652956|title=From Purdah To Parliament: Begum Aizaz Rasul|website=NDTV.com|access-date=2022-03-22}}</ref> त्यांनी भारताच्या [[संविधान|संविधानाचा]] मसुदा तयार करण्यात भूमिका पार पाडली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/gender/begum-aizaz-rasul-the-only-muslim-woman-to-oppose-minority-reservations-in-the-constituent-assembly-5057096/|title=Begum Aizaz Rasul: The only Muslim woman to oppose minority reservations in the Constituent Assembly|date=2018-02-14|website=The Indian Express|language=en|access-date=2022-03-22}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://web.archive.org/web/20170131083907/http://parliamentofindia.nic.in/ls/debates/vol8p8b.htm|website=web.archive.org|access-date=2022-03-22}}</ref>

१९६९ ते १९७१ या काळात त्या समाजकल्याण आणि अल्पसंख्याक मंत्री होत्या. भारत सरकारने सामाजिक कार्यातील योगदानाबद्दल त्यांना २००० साली [[पद्मभूषण]] पुरस्काराने सन्मानित केले.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/lifestyle/report-online-exclusive-15-women-involved-in-shaping-the-indian-constitution-1956415/amp|title=ONLINE EXCLUSIVE: 15 women involved in shaping the Indian Constitution|website=www.dnaindia.com|access-date=2022-03-22}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/|title=Padma Awards {{!}} Interactive Dashboard|website=www.dashboard-padmaawards.gov.in|language=en|access-date=2022-03-22}}</ref><ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.etvbharat.com/english/national/bharat/bharat-news/the-story-of-unsung-she-heroes-of-the-indian-constitution/na20191127081243791|title=The story of unsung 'she-heroes' of the Indian Constitution|website=www.etvbharat.com|access-date=2022-03-22}}</ref>

== जीवन ==
बेगम रसूल यांचा जन्म 2 एप्रिल 1909 रोजी सर झुल्फिकार अली खान आणि महमुदा सुलताना यांच्या कन्या कुदसिया बेगम म्हणून झाला. त्यांचे वडील, सर झुल्फिकार हे [[पंजाब|पंजाबमधील]] मालेरकोटला संस्थानातील सत्ताधारी कुटुंबाच्या संपार्श्विक शाखेचे होते. आई, महमुदा सुलतान, [[लाहोर|लाहोरचे]] नवाब अल्लाउद्दीन अहमद खान यांची मुलगी होती.

कुदसियाचा विवाह 1929 मध्ये [[हरदोई]] जिल्ह्यातील संदिला येथील तालुकदार (जमीन मालक) नवाब एजाज रसूल यांच्याशी झाला. दोन लग्नानंतर कुदसिया चौदा वर्षांची असताना त्यांचे वडील 1931 मध्ये मरण पावले. हे घडल्यानंतर काही वेळातच, सासरचे लोक आले आणि त्यांना संदिला येथे घेऊन गेले. संदिलामध्ये, कुदसियाला पतीच्या नावाने "बेगम एजाज रसूल" असे संबोधले जाऊ लागल्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.samacharlive.com/amp/republic-day-special-the-lesser-known-figures-of-the-constituent-assembly/|title=Republic Day Special: The lesser known figures of the Constituent Assembly|website=www.samacharlive.com|access-date=2022-03-22}}</ref>

== राजकीय कारकीर्द ==
[[भारत सरकार कायदा १९३५]] लागू झाल्यानंतर, या जोडप्याने [[मुस्लिम लीग|मुस्लिम लीगमध्ये]] प्रवेश केला आणि निवडणुकीच्या राजकारणात प्रवेश केला. 1937च्या निवडणुकीत, त्या अशा काही महिलांपैकी एक होत्या ज्यांनी गैर-आरक्षित जागेवरून यशस्वीपणे निवडणूक लढवली आणि [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|उत्तर प्रदेश विधानसभेवर]] निवडून आल्या. बेगम एजाज रसूल या १९५२ पर्यंत सदस्य राहिल्या. १९३७ ते १९४० या काळात त्यांनी परिषदेचे उपाध्यक्षपद भूषवले आणि १९५० ते १९५२-५४ या काळात त्यांनी परिषदेच्या विरोधी पक्षनेत्या म्हणून काम पाहिले. या पदावर पोहोचणाऱ्या त्या भारतातील पहिल्या आणि जगातील पहिल्या मुस्लिम महिला होत्या. कौटुंबिक पार्श्वभूमी असूनही, त्या जमीनदारी निर्मूलनासाठी भक्कम समर्थनासाठी ओळखली जात होत्या. धर्मावर आधारित स्वतंत्र मतदार संघाच्या मागणीलाही त्यांनी कडाडून विरोध केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/gender/begum-aizaz-rasul-the-only-muslim-woman-to-oppose-minority-reservations-in-the-constituent-assembly-5057096/|title=Begum Aizaz Rasul: The only Muslim woman to oppose minority reservations in the Constituent Assembly|date=2018-02-14|website=The Indian Express|language=en|access-date=2022-03-22}}</ref>

1946 मध्ये, त्या [[भारतीय संविधान सभा|भारताच्या संविधान सभेसाठी]] निवडून आल्या आणि शेवटी सामील झालेल्या 28 मुस्लिम लीग सदस्यांपैकी एक होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://zeenews.india.com/hindi/india/madhya-pradesh-chhattisgarh/trending-news/26-january-these-15-women-also-had-an-important-role-in-indian-constitution-making-mpap/835311/amp|title=26 January these 15 women also had an important role in Indian Constitution making mpap{{!}} संविधान निर्माण में इन 15 महिलाओं की भी थी अहम भूमिका, कोई राजकुमारी तो किसी ने विदेश से की थी पढ़ाई|website=zeenews.india.com|access-date=2022-03-22}}</ref> विधानसभेत त्या एकमेव [[मुस्लिम]] महिला होत्या. 1950 मध्ये, भारतातील मुस्लिम लीग विसर्जित झाली आणि बेगम एजाज रसूल [[काँग्रेस|काँग्रेसमध्ये]] सामील झाल्या. 1952-54 मध्ये त्या [[राज्यसभा|राज्यसभेवर]] निवडून आल्या आणि 1969 ते 1989 या काळात त्या उत्तर प्रदेश विधानसभेच्या सदस्य होत्या.<ref name=":1" /><ref name=":0" />

== संदर्भ ==

[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]
[[वर्ग:इ.स. १९०९ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य]]
[[वर्ग:भारतीय संविधान सभेतील महिला सदस्य]]
[[वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]]

बेगम ऐजाज रसूल - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात