<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="mr">
	<id>https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%AD%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE</id>
	<title>भंडारा जिल्हा - आवृत्ती इतिहास</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%E0%A4%AD%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE&amp;action=history"/>
	<updated>2026-08-24T22:34:47Z</updated>
	<subtitle>विकिवरील या पानाच्या आवृत्त्यांचा इतिहास</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE&amp;diff=10565&amp;oldid=prev</id>
		<title>ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE&amp;diff=10565&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-05-01T17:32:58Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;robot: Import pages using &lt;a href=&quot;/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4&quot; title=&quot;विशेष:आयात&quot;&gt;विशेष:आयात&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;नवीन पृष्ठ&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र&lt;br /&gt;
| प्रकार = जिल्हा&lt;br /&gt;
| स्थानिक_नाव = भंडारा जिल्हा&lt;br /&gt;
| इतर_नाव = &amp;#039;भाणारा&amp;#039; जिल्हा&lt;br /&gt;
| टोपणनाव = तलावांचा जिल्हा&lt;br /&gt;
| राज्य_नाव = महाराष्ट्र&lt;br /&gt;
| आकाशदेखावा = &lt;br /&gt;
| आकाशदेखावा_शीर्षक = &lt;br /&gt;
|नकाशा =&lt;br /&gt;
| शोधक_स्थान = &lt;br /&gt;
| मुळ_नकाशा_पट्टी =&lt;br /&gt;
| आतील_नकाशा_चिन्ह = &lt;br /&gt;
| नकाशा_शीर्षक = भंडारा&lt;br /&gt;
| क्षेत्रफळ_एकूण = ३७१६.६५&lt;br /&gt;
| क्षेत्रफळ_आकारमान = &lt;br /&gt;
| क्षेत्रफळ_क्रमांक = &lt;br /&gt;
| क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = &lt;br /&gt;
| उंची = &lt;br /&gt;
| उंची_संदर्भ = &lt;br /&gt;
| हवामान = &lt;br /&gt;
| वर्षाव = १३२७&lt;br /&gt;
| तापमान_वार्षिक = &lt;br /&gt;
| तापमान_हिवाळा = 6 &lt;br /&gt;
| तापमान_उन्हाळा =45&lt;br /&gt;
| मुख्यालय = [[भंडारा]]&lt;br /&gt;
| मोठे_शहर = [[भंडारा]]&lt;br /&gt;
| जवळचे_शहर = &lt;br /&gt;
| प्रांत = [[विदर्भ]]&lt;br /&gt;
| विभाग = [[नागपूर विभाग|नागपूर]]&lt;br /&gt;
| तालुका_नावे =  [[भंडारा तालुका|भंडारा]],  [[मोहाडी तालुका|मोहाडी]], [[तुमसर तालुका|तुमसर ]],  [[लाखनी तालुका|लाखनी]], [[लाखांदूर तालुका |लाखांदूर]], [[साकोली तालुका|साकोली]], [[पवनी तालुका|पवनी]]&lt;br /&gt;
| लोकसंख्या_एकूण = ११९८८१०&lt;br /&gt;
| लोकसंख्या_क्रमांक = &lt;br /&gt;
| लोकसंख्या_वर्ष = २०११&lt;br /&gt;
| लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = &lt;br /&gt;
| लोकसंख्या_घनता = &lt;br /&gt;
| लोकसंख्या_घनता_संदर्भ =  &lt;br /&gt;
| लिंग_गुणोत्तर = ९८२&lt;br /&gt;
| साक्षरता = ८३.७६&lt;br /&gt;
| साक्षरता_पुरुष = &lt;br /&gt;
| साक्षरता_स्त्री = &lt;br /&gt;
| अधिकृत_भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]]&lt;br /&gt;
| नेता_पद_१ = &lt;br /&gt;
| नेता_नाव_१ = &lt;br /&gt;
| नेता_पद_२ = &lt;br /&gt;
| नेता_नाव_२ = &lt;br /&gt;
| नेता_पद_३ = &lt;br /&gt;
| नेता_नाव_३ = &lt;br /&gt;
| स्थापित_शीर्षक = &lt;br /&gt;
| स्थापित_दिनांक = &lt;br /&gt;
| विधानसभा_प्रकार = &lt;br /&gt;
| विधानसभा_संख्या = ३&lt;br /&gt;
| संसदीय_मतदारसंघ = [[भंडारा-गोंदिया (लोकसभा मतदारसंघ)|भंडारा-गोंदिया]]&lt;br /&gt;
| विधानसभा_मतदारसंघ = [[भंडारा विधानसभा मतदारसंघ|भंडारा]], [[तुमसर विधानसभा मतदारसंघ|तुमसर]], [[साकोली विधानसभा मतदारसंघ|साकोली]]&lt;br /&gt;
| योजना_संघटना = &lt;br /&gt;
| शासकीय_संघटना = &lt;br /&gt;
| मनपा_विभाग = &lt;br /&gt;
| मनपा_वार्ड = &lt;br /&gt;
| न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = वन क्षेत्र&lt;br /&gt;
| न्यायक्षेत्र_नाव_१ = ६४५.५८ चौ. किमी &lt;br /&gt;
| न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = लागवडी योग्य क्षेत्र&lt;br /&gt;
| न्यायक्षेत्र_नाव_२ = १९२४.७८ चौ. किमी&lt;br /&gt;
| न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = निव्वळ पिकक्षेत्र&lt;br /&gt;
| न्यायक्षेत्र_नाव_३ = १७१३.३५ चौ. किमी&lt;br /&gt;
| कोरे_शीर्षक_१ = &lt;br /&gt;
| कोरे_उत्तर_१ = &lt;br /&gt;
| कोरे_शीर्षक_२ = &lt;br /&gt;
| कोरे_उत्तर_२ = &lt;br /&gt;
| संक्षिप्त_नाव = &amp;lt;!-- ISO 3166-2 --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| एसटीडी_कोड = &lt;br /&gt;
| पिन_कोड = &lt;br /&gt;
| unlocode = &lt;br /&gt;
| आरटीओ_कोड = महा-३६&lt;br /&gt;
| संकेतस्थळ = www.bhandara.nic.in&lt;br /&gt;
| संकेतस्थळ_नाव = भंडारा जिल्ह्याचे अधिक्रूत संकेतस्तळ&lt;br /&gt;
| दालन = &lt;br /&gt;
| तळटिपा = &lt;br /&gt;
| चिन्ह = &lt;br /&gt;
| चिन्ह_आकारमान = &lt;br /&gt;
| चिन्ह_शीर्षक = &lt;br /&gt;
| गुणक_शीर्षक = &lt;br /&gt;
| स्वयंवर्गीत = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
{{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=भंडारा}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Image:Bhandara in Maharashtra (India).svg|thumb|भंडारा जिल्ह्याचे स्थान]]&lt;br /&gt;
[[चित्र:Vidarbha Map.jpg|250px|thumb|विदर्भाच्या नकाशात जिल्ह्याचे स्थान]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;भंडारा&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; हा भारताच्या [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक जिल्हा आहे. हा जिल्हा राज्याच्या ईशान्य भागात आहे. भंडाऱ्याची लोकसंख्या ११,९८,८१० आहे. जिल्ह्याचे क्षेत्रफळ ३७१६ चौरस किलोमीटर आहे. हा जिल्हा तळ्यांसाठी व सुगंधी तांदुळाच्या जातींसाठी प्रसिद्ध आहे. याला &amp;#039;&amp;#039;तलावाचा जिल्हा&amp;#039;&amp;#039; म्हटले जाते. भंडाऱ्यात ३,६४८ लहान लहान तळी आहेत. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
हा जिल्हा वनसंपत्तीत व खनिजसंपत्तीत समृद्ध आहे.  [[भंडारा]] शहर हे या जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==भौगोलिक== &lt;br /&gt;
जिल्ह्याची समुद्रसपाटीपासूनची सरासरी उंची २४४ मीटर (८०० फूट) आहे.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
भंडारा जिल्ह्याच्या उत्तरेस [[बालाघाट जिल्हा]]  ([[मध्य प्रदेश]]), पूर्वेस [[गोंदिया_जिल्हा|गोंदिया]], दक्षिणेस [[चंद्रपूर जिल्हा|चंद्रपूर]] तर पश्चिमेस [[नागपूर जिल्हा|नागपूर]]  जिल्हा आहे. उत्तरेकडे सातपुडा पर्वताचा डोंगराळ भाग आहे. &amp;lt;ref&amp;gt;[http://bhandara.nic.in/public_html/ataglance.htm भंडारा एन.आय.सी आकडेवारी]&amp;lt;/ref&amp;gt; या  जिल्ह्यात लोहखनिज विपुल प्रमाणात असून येथील प्रमुख पिके पुढीलप्रमाणे-  [[तांदूळ]], [[गहू]], मिलेट (एक तृणधान्य). तांदळाच्या चिन्नोर, दुभराज, काळी कमोद या सुवासिक जाती प्रसिद्ध आहेत. भंडारा हा महाराष्ट्रातला सर्वात जास्त प्रमाणात तांदूळ पिकविणारा जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध आहे.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[वैनगंगा नदी|वैनगंगा]] ही जिल्ह्यातील प्रमुख नदी आहे. या नदीचा जिल्ह्यातील प्रवाह उन्हाळ्यातसुद्धा कोरडा पडत नाही. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
या जिल्ह्यात बावनथडी, चूलबंद, कन्हान, बाघ , गोसे धरण, कवलेवडा धरण,  ही धरणे आहेत.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==अर्थव्यवस्था==&lt;br /&gt;
भंडाऱ्यातील अर्थव्यवस्था मिश्र असून ती शेती आणि जंगले यांपासून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर आधारित आहे.  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==सामाजिक==&lt;br /&gt;
नोर्गालिंग तिबेटन हा तिबेटी समाज महाराष्ट्रमध्ये १९७२ पासून भंडारा जिल्ह्यात राहतो आहे. जवळपास  १००० तिबेटी लोक जिल्ह्यातील नोर्गेलिंग येथे राहतात.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==प्रेक्षणीय स्थळे==&lt;br /&gt;
जिल्ह्यातील प्रेक्षणीय स्थळे - अंबागड किल्ला, कोरांबी देवीचे मंदिर, इंदिरा सागर प्रकल्प , श्री हनुमान मंदिर चांदपुर मंदिर , गायमुख (महादेव मंदिर), पवनी किल्ला, पांडे महाल भंडारा, गरुड खांब पवनी, गोसे धरण, मोहाडी देवीचे मंदिर, माडगी येथील वैनगंगा नदीवरील यात्रा, सिन्द्पुरि येथील बौद्ध विहार,लाखांदूर तालुक्यातील झरी तलाव, चप्रालचि पहाडी.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==जिल्ह्यातील तालुके==&lt;br /&gt;
* [[भंडारा तालुका]],&lt;br /&gt;
* [[साकोली]],&lt;br /&gt;
* [[तुमसर]], &lt;br /&gt;
* [[पवनी]], &lt;br /&gt;
* [[मोहाडी]], &lt;br /&gt;
* [[लाखनी]] व &lt;br /&gt;
* [[लाखांदूर]]&lt;br /&gt;
{{संदर्भनोंदी}}&lt;br /&gt;
==बाह्य दुवे==&lt;br /&gt;
* [http://bhandara.nic.in/ भंडारा एन.आय.सी]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{महाराष्ट्रातील जिल्हे}}&lt;br /&gt;
{{भौगोलिक स्थान&lt;br /&gt;
|मध्य    = भंडारा जिल्हा&lt;br /&gt;
|उत्तर     = [[बालाघाट जिल्हा]], [[मध्य प्रदेश]]&lt;br /&gt;
|ईशान्य = &lt;br /&gt;
|पूर्व      = [[गोंदिया जिल्हा]]&lt;br /&gt;
|आग्नेय = [[गडचिरोली जिल्हा]]&lt;br /&gt;
|दक्षिण     = [[चंद्रपूर जिल्हा]] &lt;br /&gt;
|नैर्ऋत्य = &lt;br /&gt;
|पश्चिम    = [[नागपूर जिल्हा]]&lt;br /&gt;
|वायव्य =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[वर्ग:भंडारा जिल्हा]]&lt;br /&gt;
[[वर्ग:नागपूर विभागातील जिल्हे]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ImportMaster</name></author>
	</entry>
</feed>