ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T16:14:27Z

नवीन पृष्ठ

देवाची स्तुतिपर काव्यरचना साग्रसंगीत म्हणून देवाला भजणे किंवा आळविणे याला भजन म्हणतात. हा योगसाधनेतील भक्तियोगाचा भाग आहे. ही महाराष्ट्रातील एक लोककला आहे. पूर्वीच्या संतपरंपरेतील श्री संत [[ज्ञानेश्वर]],[[तुकाराम]],[[सोपान]],[[निवृत्ती]],[[एकनाथ]], [[नामदेव]], [[चोखामेळा]] इत्यादी संतांनी अनेक भजने तयार केली आहेत. त्यांपैकी काही रचना [[भीमसेन जोशी]] आणि अन्य अनेक गायकांनी गाऊन अजरामर केल्या आहेत.

===स्वरूप===
स्थानिक स्तरावर [[संवादिनी]](हार्मोनियम),[[मृदंग]], [[तबला]], [[ढोलकी]], [[टाळ]], टाळ्या यांचा वापर करून देवळात देवासमोर बसून वा घरीच संघटितपणे भजन गायले जाते. पूर्वीच्या काळात, रिकामा वेळ सत्कारणी लागावा म्हणून किंवा बहुधा गुरुवारी भजन करण्याची पद्धत होती. दृकश्राव्य माध्यमामुळे व करमणुकीच्या इतर साधनांमुळे भजन ही संकल्पना हळूहळू लोप पावत आहे. मात्र अजूनही ग्रामीण महाराष्ट्रात ही परंपरा अनेक ठिकाणी सुरू आहे. [[वारकरी]] पद्धतीची भजने प्रसिद्ध आहेत.[[File:संवादिनी आणि तबला.jpg|thumb|संवादिनी आणि तबला]]
शहरांमधूनही निरनिराळी भजनी मंडळे अतिशय सुरेख असे भजनांचे कार्यक्रम करत असतात. काही भजनांमध्ये लोक नाचतातही.

=== प्रकार ===
*'''चक्री भजन''' एखादा अभंग भजन म्हणून गायल्यानंतर त्याच्या शेवटच्या अक्षरापासून लगेचच दुसरा अभंग म्हणण्यास सुरुवात करतात. याला चक्री भजन असे नाव आहे.
*'''सोंगी भजन''' या प्रकारात देवभक्ताच्या संवादाचा उपयोग सोंगे घेऊन करण्याची पद्धत आहे म्हणून याला सोंगी भजन असे नाव आहे.
*'''रिंगण भजन''' या प्रकारात तीन वेगवेगळी भजन मंडळे गोलाकार उभी राहून एकापाठोपाठ एक क्रमाने अभंग गातात व भजन करतात. यातून भजनाचेही रिंगण बनते म्हणून याला रिंगण भजन असे नाव आहे.

=== परदेशातील स्थिती ===
परदेशात [[चिन्मयानंद मिशन]] तसेच [[इस्कॉन|हरेकृष्ण संप्रदायाचे]] अनुयायी भजनांचे कार्यक्रम आयोजित करत असतात. भक्तियोगाची साधना म्हणून त्याला चांगला प्रतिसाद लाभलेला दिसून येतो.

{{हिंदू धर्म}}
{{साचा:संवादशास्त्र}}
[[वर्ग:अध्यात्म]]
[[वर्ग:परंपरा]]
[[वर्ग:हिंदू धर्म]]

भजन - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात