https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%BE_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%87भारतातील जागतिक वारसा स्थाने - आवृत्ती इतिहास2026-09-01T16:14:08Zविकिवरील या पानाच्या आवृत्त्यांचा इतिहासMediaWiki 1.43.6https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%BE_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%87&diff=8590&oldid=prevImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात2022-05-01T11:20:51Z<p>robot: Import pages using <a href="/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4" title="विशेष:आयात">विशेष:आयात</a></p>
<p><b>नवीन पृष्ठ</b></p><div>[[संयुक्त राष्ट्रांची शैक्षणिक, वैज्ञानिक आणि सांस्कृतिक संघटना]] (UNESCO) ही सांस्कृतिक किंवा नैसर्गिक वारशासाठी उत्कृष्ट वैश्विक मूल्य असलेल्या [[जागतिक वारसा स्थळ|जागतिक वारसा स्थळांना]] नियुक्त करते. ही यादी १९७२ मध्ये स्थापन झालेल्या युनेस्को जागतिक वारसा अधिवेशनावर स्वाक्षरी करणाऱ्या देशांनी नामांकित केलेल्या स्थळांमधून तयार केली जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|title=The World Heritage Convention|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en|access-date=2022-04-17}}</ref> <br />
<br />
सांस्कृतिक वारशात [[स्मारक|स्मारके]] (जसे की वास्तुशिल्प, स्मारकशिल्प किंवा शिलालेख), इमारतींचे गट आणि स्थळे (पुरातत्त्व स्थळांसह) यांचा समावेश होतो. नैसर्गिक वैशिष्ट्ये (भौतिक आणि जैविक रचनांचा समावेश असलेला), भूगर्भीय आणि भौतिक रचना (प्राणी आणि वनस्पतींच्या धोक्यात आलेल्या प्रजातींच्या अधिवासांसह), आणि नैसर्गिक स्थळे जी विज्ञान, संरक्षण किंवा नैसर्गिक सौंदर्याच्या दृष्टिकोनातून महत्त्वाची आहेत, त्यांना नैसर्गिक म्हणून परिभाषित केले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/|title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en|access-date=2022-04-17}}</ref> [[भारत|भारताने]] १४ नोव्हेंबर १९७७ रोजी हे अधिवेशन स्वीकारले. त्यानंतर भारतातील विविध स्थळे यादीत समावेश करण्यासाठी पात्र ठरली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/in|title=India - UNESCO World Heritage Convention|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en|access-date=2022-04-17}}</ref>{{location map+ |India |float=right |width=450 |caption='''भारताच्या नकाशावर युनेस्कोची जागतिक वारसा स्थाने''' |places=<br />
{{location map~ |India |lat=27.4502|N|long=78.5332 |E|label=[[ताज महाल]]|position=top}}<br />
{{location map~ |India |lat=27.09444|N|long=77.66417 |E|label=[[फत्तेपूर सिक्री]]|position=right}}<br />
{{location map~ |India |lat=27.1766|N|long=78.066 |E|label=[[आग्रा किल्ला]]}}<br />
{{location map~ |India |lat=26.63|N|long=93.35|E|label=[[काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान|काझीरंगा]]|position=right}}<br />
{{location map~ |India |lat=26.50|N|long=91.85|E|label=[[मानस राष्ट्रीय उद्यान|मानस]]|position=left}}<br />
{{location map~ |India |lat=22.766 |N|long= 77.383|E|label=[[सांची स्तूप]]|position=left}}<br />
{{location map~ |India |lat=22.923|N |long=77.576|E|label=[[भीमबेटका]]|position=right}}<br />
{{location map~ |India |lat=24.863|N|long=79.92|E |label=[[खजुराहो]]|position=bottom}}<br />
{{location map~ |India |lat=24.718|N|long=84.999 |E|label=[[महाबोधी मंदिर]]|position=bottom}}<br />
{{location map~ |India |lat=28.59388|N|long=77.25001|E|label=[[हुमायूनची कबर|हुमायून]]|position=left}}<br />
{{location map~ |India |lat=28.52|N|long=77.2403|E|label= [[कुतुब मिनार]]|position=top}}<br />
{{location map~ |India |lat=28.6588|N|long=77.18|E|label= [[लाल किल्ला]]|position=right}}<br />
{{location map~ |India |lat=22.4833|N|long=73.5332 |E|label=[[चंपानेर-पावागढ इतिहास संशोधन उद्यान|चंपानेर-पावागढ]]|position=left}}<br />
{{location map~ |India |lat=15.50222|N|long=73.91167|E|label=[[जुने गोवे]]|position=left}}<br />
{{location map~ |India |lat=27.1553|N|long=77.5051 |E|label=[[केवलदेव घाना राष्ट्रीय उद्यान|केवलदेव]]|position=bottom}}<br />
{{location map~ |India |lat=20.552377|N|long=75.700436|E|label=[[अजिंठा-वेरूळची लेणी|अजिंठा लेणी]]|position=left}}<br />
{{location map~ |India |lat=20.02639|N|long=75.17917|E|label=[[वेरूळ लेणी]]|position=right}}<br />
{{location map~ |India |lat=18.95833|N|long=72.93055|E|label=[[घारापुरीची लेणी]]|position=right}}<br />
{{location map~ |India |lat=18.940122|N|long=72.836202|E|label=[[छत्रपती शिवाजी टर्मिनस|छ.शि.ट.]]|position=left}}<br />
{{location map~ |India |lat=10.783055 |N|long=79.1325|E|label=[[चोल राजांची मंदिरे]]|position=right}}<br />
{{location map~ |India |lat=12.61667|N|long=80.19167|E|label=[[महाबलीपुरम]]|position=right}}<br />
{{location map~ |India |lat=15.3144|N|long=76.47167|E|label=[[हंपी]]|position=right}}<br />
{{location map~ |India |lat=11.51028|N|long=76.93583|E|label=[[भारतातील पर्वतीय रेल्वे|निलगिरी रेल्वे]]|position=top}}<br />
{{location map~ |India |lat=26.68|N|long=88.46|E|label=[[दार्जिलिंग रेल्वे]]|position=left}}<br />
{{location map~ |India |lat=31.85|N|long=76.94|E|label=[[कालका सिमला रेल्वे]]|position=left}}<br />
{{location map~ |India |lat=15.94833|N|long=75.816667|E|label=[[पट्टदकल]]|position=top}}<br />
{{location map~ |India |lat=19.8875|N|long=86.09472|E|label=[[कोणार्क सूर्य मंदिर|कोणार्क]]|position=right}}<br />
{{location map~ |India |lat=26.9247|N|long=75.825|E|label=[[जंतर मंतर (जयपूर)]]|position=left}}<br />
{{location map~ |India |lat=30.71666|N|long=79.6666|E|label=[[नंदादेवी राष्ट्रीय उद्यान|नंदादेवी]]|position=right}}<br />
{{location map~ |India |lat=21.945 |N|long=88.8958|E|label=[[सुंदरबन राष्ट्रीय उद्यान|सुंदरबन]]|position=right}}<br />
<br />
}}<br />
[[भारत]] देशातील खालील ऐतिहासिक स्थाने [[युनेस्को]]<nowiki/>द्वारा तयार करण्यात आलेल्या [[जागतिक वारसा स्थान|जागतिक वारसा स्थानांच्या]] यादीत आहेत. भारतात अशी ४० स्थाने आहेत. यामध्ये ३२ सांस्कृतिक, ७ नैसर्गिक आणि १ मिश्रित निकष स्थान समाविष्ट आहेत. जगातील सहाव्या क्रमांकावर भारत आहे. चीन आणि इटली या दोन्ही देशांमध्ये सर्वात जास्त अशी ५५ स्थाने आहेत. त्यानंतर अनुक्रमे स्पेन (४८), जर्मनी (४६), फ्रान्स (४५) आणि भारत आहेत.<br />
<br />
== यादी ==<br />
{{विस्तार यादी}}<br />
{| class="wikitable sortable"<br />
|-<br />
! क्रमांक !! नाव !! प्रतिमा !! प्रदेश !! कालावधी !! युनेस्को डेटा !! वर्णन<br />
|-<br />
| १ || [[अजिंठा लेणी]] || [[File:Ajanta (63).jpg|100px]] || [[महाराष्ट्र]] || २ शतक इ.स.पू. पासून ६ व्या शतकापर्यंत || {{sort|242|242; 1983; i, ii, iii, vi}} || <br />
|-<br />
| २ || [[वेरूळची लेणी]] || [[File:Kailasha temple at ellora.JPG|100px]] || महाराष्ट्र || ६०० ते १००० इ.स. || {{sort|243|243; 1983; (i)(iii)(vi)}} || <br />
|-<br />
| ३ || [[आग्ऱ्याचा किल्ला]] || [[File:AgraFort.jpg|100px]] || [[उत्तर प्रदेश]] || १६वे शतक || {{sort|251|251; 1983; iii}} ||<br />
|-<br />
| ४ || [[ताज महाल]] || [[File:Taj Mahal at sunrise, Agra.jpg|100px]] || उत्तर प्रदेश || १७वे शतक || {{sort|251|252; 1983;i}} ||<br />
|-<br />
| ५ || [[कोणार्क सूर्य मंदिर]] || [[File:Konark Sun Temple Front view.jpg|100px]] || [[ओडिशा]] || १३वे शतक || |{{sort| 246| 246; 1984;(i)(iii)(vi)}} ||<br />
|-<br />
| ६ || [[महाबलीपुरम येथील स्मारके]] || [[File:Mamallapuram-april2008.jpg|100px]] || [[तमिळनाडू]] || ७वे ते ८वे शतक || {{sort|249|249; 1984; (i)(ii)(iii)(vi)}} ||<br />
|-<br />
| ७ || [[काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान]] || [[File:Kazi rhino edit.jpg|100px]] || [[आसाम]] || २०वे शतक || {{sort|0337|337; 1985; ix, x}} || <br />
|-<br />
| ८ || [[मानस राष्ट्रीय उद्यान]] || [[File:Manas National Park.jpg|100px]] || आसाम || २०वे शतक || {{sort|0338|338; 1985; vii, ix, x}} ||<br />
|-<br />
| ९ || [[केवलदेव राष्ट्रीय उद्यान]] || [[File:Sarus Crane, Keoladeo National Park.jpg|100px]] || [[राजस्थान]] || १९८१ || {{sort|340|340; 1985; (x)}} ||<br />
|-<br />
| १० || [[गोव्याचे चर्च आणि कॉन्व्हेंट]] || [[File:Bom jesus.jpg|100px]] || [[गोवा]] || १६वे आणी १८वे शतक || {{sort|234|234; 1986; (ii)(iv)(vi)}} ||<br />
|-<br />
| ११ || [[खजुराहो येथील स्मारके]] || [[File:Khajuraho5.jpg|100px]] || मध्य प्रदेश || ९५० तो १०५० इ.स्. || {{sort|0240|240; 1986; (i) (iii)}} ||<br />
|-<br />
| १२ || || || || || ||<br />
|-<br />
| १३ || || || || || ||<br />
|-<br />
| १४ || || || || || ||<br />
|-<br />
|}<br />
* <br />
* [[फत्तेपूर सिक्री]], उत्तर प्रदेश <br />
* [[जुना गोवा]]<br />
* [[सांची स्तूप]], [[मध्य प्रदेश]]<br />
* [[भीमबेटका]] पाषाण आश्रय, मध्य प्रदेश<br />
* [[चंपानेर-पावागढ इतिहास संशोधन उद्यान]], [[गुजरात]]<br />
* [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]], [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]]<br />
* [[घारापुरीची लेणी|एलेफंटा केव्ह्ज/घारापुरीची लेणी]], मुंबई, महाराष्ट्र<br />
* [[चोल राजांची मंदिरे]], [[तमिळनाडू]]<br />
* [[हंपी]]मधील मंदिरे, [[कर्नाटक]]<br />
* [[पट्टदकल]]मधील मंदिरे, कर्नाटक<br />
* [[महाबोधी मंदिर]], [[बोध गया]], [[बिहार]]<br />
* [[भारतीय रेल्वे|भारतातील पर्वतीय रेल्वे]] ([[दार्जिलिंग रेल्वे]], [[कालका सिमला रेल्वे|कालका-शिमला रेल्वे]] व [[नीलगिरी पर्वतीय रेल्वे]])<br />
* [[नंदादेवी राष्ट्रीय उद्यान]] व [[व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स राष्ट्रीय उद्यान]], [[उत्तराखंड|उत्तरांचल]]<br />
* [[कुतुब मिनार]], [[दिल्ली]]<br />
* [[लाल किल्ला]], दिल्ली<br />
* [[हुमायूनची कबर]], दिल्ली<br />
* [[सुंदरबन राष्ट्रीय उद्यान]], [[पश्चिम बंगाल]]<br />
* [[नालंदा विद्यापीठ(महाविहार)]], [[ बिहार]]<br />
* [[खांगचेंडझोंगा राष्ट्रीय अभयारण्य]], [[सिक्किम]]<br />
* [[कैपिटल इमारत संकुल]], [[चंडीगड़]]<br />
* [[कास पुष्प पठार, सातारा]], [[महाराष्ट्र]]<br />
* काकतीय रुद्रेश्वर (रामप्पा) मंदिर -<br />
ढोलावीरा<br />
<br />
==बाह्य दुवे==<br />
{{Commons category|World Heritage Sites in India|भारतातील जागतिक वारसा स्थाने}}<br />
*[http://whc.unesco.org/en/statesparties/in युनेस्कोचे भारत संकेतस्थळ]<br />
<br />
{{भारतातील जागतिक वारसा स्थाने}}<br />
<br />
[[वर्ग:भारतातील जागतिक वारसा स्थाने| ]]<br />
[[वर्ग:भारतातील पर्यटनस्थळे|जा]]</div>ImportMaster