ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T09:01:51Z

नवीन पृष्ठ

'''भारतीय योगशास्त्रा''' मध्ये योगाचे पाच प्रकार सांगितले आहेत.
* [[ज्ञानयोग]] -- आत्मज्ञान
* [[हठयोग]] -- आसन आणि कुंडलिनी जागृति
* [[कर्मयोग]] -- योग: कर्मसु कौशलम् (कर्मात कुशलता आणणे म्हणजे योग)
* [[भक्तियोग]] -- भजनं कुर्याम्
* [[राजयोग]] -- योगः चित्तवृत्तिनिरोधः (मनाच्या की वृत्तींवर नियंत्रण ठेचणे हाच '''योग''' आहे)

[[महर्षि पतंजलि|पतंजलींनी]] '''योगा'''चा अर्थ '''चित्ताच्या वृत्तींचा निरोध''' (योगः चित्त-वृत्ति निरोध:) असा सांगितला आहे· त्यांच्या विचारांनुसार योगाचे आठ भाग अथवा अंगे आहेत. ती खालील प्रमाणे आहेत:-

* [[यम]] (अहिंसा, सत्य, अस्तेय, ब्रह्मचर्य आणि अपरिग्रह) बाहेरचे अंग
* [[नियम]] (स्वाध्याय, सन्तोष, तप, पवित्रता, आणि ईश्वर यांच्याप्रती चिन्तन) बाहेरचे अंग
* [[योगासन]] बाहेरचे अंग
* [[प्रणाय़ाम]] बाहेरचे अंग
* [[प्रत्याहार]] बाहेरचे अंग
* [[धारणा]] आतले/मानसिक अंग
* [[ध्यान]] आतले/मानसिक अंग
* [[समाधि]] आतले/मानसिक अंग

'''[[योगश्चित्तवृत्ति निरोधः।]]''' या सूत्राचा अर्थ आहे - योग हा देह आणि चित्त यांची ओढाताणीमध्ये मानवाला अनेक जन्मांपर्यंत आत्मदर्शना पासून वंचित रहाण्यापासून वाचवतो.
• चित्तवृत्तींचा निरोध (दमनाने)नाही, तर त्या जाणून त्यांना उत्पन्नच न होऊ देणे हा होय.
• योगाचा मूळ सिद्धान्त [[ध्यान]] आणि [[आसनांच्या]] माध्यमातून दैहिक आणि मानसिक पूर्णता प्राप्त करणे हा होय.
• याचे प्रारंभिक स्वरूप हिन्दू ग्रंथांमद्ध्ये - [[महाभारत]], [[उपनिषदे]], पतञ्जलींचे [[योगसूत्र]] आणि [[हठयोग प्रदीपिका]] यांमध्ये मिळतात.

{{विस्तार}}

[[वर्ग:हिंदू धर्मातील दर्शनशास्त्रे]]
[[वर्ग:योग]]
[[वर्ग:अध्यात्म]]

भारतीय योगशास्त्र - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात