https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AE_%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97मध्यम मार्ग - आवृत्ती इतिहास2026-08-24T22:46:35Zविकिवरील या पानाच्या आवृत्त्यांचा इतिहासMediaWiki 1.43.6https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AE_%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97&diff=5556&oldid=prevImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात2022-05-01T17:16:14Z<p>robot: Import pages using <a href="/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4" title="विशेष:आयात">विशेष:आयात</a></p>
<p><b>नवीन पृष्ठ</b></p><div>{{बौद्ध धर्म}}<br />
'''मध्यम मार्ग''' किंवा '''मध्य मार्ग''' ([[पाली]]: ''मज्झीमापतिपदा''; [[संस्कृत]]: ''मध्यमाप्रतिपदा'') ही एक [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धम्मातील]] संज्ञा आहे. [[गौतम बुद्ध|गौतम बुद्धांनी]] [[अष्टांगिक मार्ग]]ाचे वैशिष्ट्य वर्णन करण्यासाठी या संज्ञेचा वापर केला. ज्याद्वारे [[निर्वाण]] पदाला माणूस पोहचतो.<br />
<br />
==थेरवाद बौद्ध आणि पाली सिद्धांत==<br />
===धम्मचक्कप्पवत्तन सुत्त=== <br />
{{मुख्य|धम्मचक्कप्पवत्तन सुत्त}}<br />
<br />
[[थेरवाद बौद्ध धर्म|थेरवादी बौद्ध धम्मातील]] पाली साहित्यातील [[धम्मचक्कप्पवत्तन सुत्त|धम्मचक्कप्पवत्तन सुत्तात]] (धम्मचक्रचक्र प्रवर्तन सूत्र) मध्यम मार्ग संज्ञेचा वापर करण्यात आलेला आहे. बौद्ध परंपरेनुसार ज्ञान प्राप्ती नंतर दिलेल्या प्रवचनात याचा समावेश होतो.{{refn|group=lower-alpha|''[[Samyutta Nikaya]]'', 56:11. See [http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/sn/sn56/sn56.011.than.html]}} बौद्ध सुत्तात, बुद्धाने [[अष्टांगिक मार्ग]] संवेदना आणि संवेदनहीनता आणि आत्म-उन्नती यांच्यासाठी मध्यम मार्ग उपकारक आहे, असे सांगितले आहे.<ref name="DS"/><br />
<br />
तथागत बुद्धांच्या मते, जीवन व प्रसंगातील चढाओढांपासून दूर राहण्यासाठी मध्यम मार्ग परिपूर्ण स्त्रोत आहे. जो दृष्टी, ज्ञान, आणि शांती प्रदान करतो आणि तो मार्ग निब्बाणाकडे जातो. तथागतांच्या मते मध्यम मार्ग म्हणजे अष्टांगिक मार्ग होय.<br />
<br />
;[[अष्टांगिक मार्ग]] खालिलप्रमाणे आहेत: <br />
# सम्यक् दृष्टी :- निसर्ग नियमाविरुद्ध कोणतीही गोष्ट होऊ शकते ही गोष्ट न मानणे.<br />
# सम्यक् संकल्प :- म्हणजे योग्य निर्धार, विचार.<br />
# सम्यक् वाचा :- करुणायुक्त व सत्यपूर्ण वाचा (बोल) ठेवण्याचा प्रयत्न करणे.<br />
# सम्यक् कर्मान्त :- उत्तम कर्म म्हणजे योग्य कृत्ये करणे.<br />
# सम्यक् आजीविका :- वाईट मार्गाने आपली उपजीविका न करता ती सन्मार्गानेच करणे.<br />
# सम्यक् व्यायाम :- वाईट विचार निर्माण झाल्यास त्याचा त्वरित नाश करणे.<br />
# सम्यक् स्मृती :- तात्त्विक गोष्टींचे स्मरण करून चित्तास (मनाला) जागृत ठेवणे.<br />
# सम्यक् समाधी :- कोणत्याही वाईट विकारांना स्पर्श होऊ न देता दुष्ट प्रवृत्तींपासून मन अलग ठेवून चित्त प्रसन्न आणि शांत ठेवणे. <br />
<br />
याचे आचरण म्हणजेच मध्यम मार्ग आचरण होय.<ref>Piyadassi (1999).</ref><br />
<br />
===अवलंबित उत्पत्ति===<br />
<br />
==हे सुद्धा पहा==<br />
* [[अष्टांगिक मार्ग]]<br />
<br />
{{संदर्भनोंदी}}<br />
<br />
{{बौद्ध विषय सूची}}<br />
<br />
[[वर्ग:बौद्ध धर्म]]<br />
[[वर्ग:बौद्ध शीर्षके]]<br />
[[वर्ग:बौद्ध तत्त्वज्ञानविषयक संकल्पना]]</div>ImportMaster