ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T16:15:15Z

नवीन पृष्ठ

{{बदल}}
{{संदर्भ कमी}}
{{माहितीचौकट पंतप्रधान
| नाव = मनमोहन सिंग
| चित्र = Prime Minister Manmohan Singh in WEF ,2009.jpg
| चित्र रुंदी = 200x
| पद = [[भारताचे पंतप्रधान|भारताचे १४वे पंतप्रधान]]
| कार्यकाळ_आरंभ = [[मे १९]], [[इ.स. २००४]]
| कार्यकाळ_समाप्ती = [[मे २६]], [[इ.स. २०१४]]
| राष्ट्रपती = [[प्रतिभा देवीसिंह पाटील|प्रतिभा पाटील]]
| जन्मदिनांक = {{जन्म_दिनांक_आणि_वय|1932|9|26}}
| जन्मस्थान = [[गाह]], [[पश्चिम पंजाब]], [[ब्रिटिश भारत]]
| मृत्युदिनांक =
| मृत्युस्थान =
| राष्ट्रीयत्व = [[भारत]]
| पक्ष = [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
| पती =
| पत्नी = गुरूशरण कौर
| नाते =
| अपत्ये = ३
| निवास =
| शाळा_महाविद्यालय =
| व्यवसाय =
| धंदा =
| धर्म = [[शीख धर्म|शीख]]
| सही =
| संकेतस्थळ =
| तळटीपा =
}}

डॉ.'''मनमोहन सिंह''' (मराठीत : '''मनमोहनसिंह''' ) (जन्म : गाह-पंजाब, आता पाकिस्तान, २६ सप्टेम्बर १९३२) हे २२ मे २००४पासून २६ मे २०१४पर्यन्त) [[भारताचे पंतप्रधान]] होते. हे १४वे पंतप्रधान होते. ते [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] पक्षाचे सदस्य असून [[राज्यसभा|राज्यसभेत]] [[आसाम|आसामचे]] प्रतिनिधित्व करतात. यापूर्वी ते इ.स. १९९१ साली [[पी.व्ही. नरसिंहराव]] मंत्रिमंडळात केंद्रीय अर्थमंत्री होते. त्या काळात त्यांनी केलेल्या आर्थिक सुधारणा आणि त्यानंतर झालेल्या आर्थिक प्रगतीमुळे त्यांची कार्यक्षम राजकारणी म्हणून प्रतिमा बनली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.jansatta.com/national/manmohan-singh-birthday-when-singh-got-call-from-narasimha-rao-said-get-ready-and-come-to-rashtrapati-bhavan/1842101/lite/ |title=जब मनमोहन सिंह को अचानक आया नरसिम्हा राव का फोन, बोले- वहां क्या कर रहे हो, घर जाओ और तैयार होकर राष्ट्रपति भवन आओ |accessdate=२७ सप्टेंबर २०२१ }}</ref>

== आरम्भिक जीवन ==
मनमोहनसिंहांच्या वडिलांचे नाव गुरुमुखसिंह आणि आईचे नाव अमृतकौर. मनमोहन सिंह हे [[अर्थशास्त्र|अर्थशास्त्रात]] उच्चशिक्षित आहेत. त्यांनी [[पंजाब विद्यापीठ]], [[केंब्रिज विद्यापीठ|केम्ब्रिज विद्यापीठ]] आणि [[ऑक्सफर्ड विद्यापीठ]] येथून शिक्षण घेतले आहे. [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] ''व्यापार आणि विकास'' विभागात काम करीत असताना, भारताचे तत्कालीन विदेश व्यापारमन्त्री [[ललित नारायण मिश्रा]] यांनी मनमोहनसिंहांची आपल्या खात्यात सचिव म्हणून नियुक्ती केली.{{संदर्भ हवा}}

==जीवनक्रम==
* सन १९५७ ते १९६५ - [[चंदीगड|चन्दीगड]]मधील [[पंजाब]] विद्यापिठ प्राध्यापक.
* इ.स. १९६९-१९७१ - [[दिल्ली]] स्कूल ऑफ इकाॅनॉमिक्स या संस्थेत आन्तरराष्ट्रीय व्यापार विषयाचे प्राध्यापक.
* इ.स. १९७६ - दिल्लीमधील जवाहरलाल नेहरू विद्यापिठात मानद प्राध्यापक.
* इ.स. १९८२ से १९८५ [[भारतीय रिझर्व बँक|भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे]] गव्हर्नर.
* इ.स. १९८५ से १९८७ – [[भारताचा योजना आयोग]]ाचे उपाध्यक्ष.
* इ.स. १९९० से १९९१ - [[भारतीय]] पन्तप्रधानाचे आर्थिक सल्लागार.
* इ.स. १९९१ - [[नरसिंह राव]] यांच्या नेतृत्वातील [[काँग्रेस]] सरकारमध्ये अर्थमन्त्री.
* इ.स. १९९१ – [[आसाम]]मधून राज्यसभेचे सदस्य म्हणून निवडले गेले.
* इ.स. १९९५ – दुसऱ्या वेळी [[राज्यसभा]] सदस्य
* इ.स. १९९६ - दिल्ली स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्समध्ये मानद प्राध्यापक
* इ.स. १९९९ - दक्षिण दिल्लीमधून [[लोकसभा]] निवडणूक लढले पण त्यात हरले.
* इ.स. २००१ – तिसऱ्या वेळी [[राज्यसभा]] सदस्य आणि विरोधी पक्ष नेता
* इ.स. २००४ – भारताचे पन्तप्रधान

या शिवाय त्यांनी [[आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी|आन्तरराष्ट्रीय नाणेनिधी]] आणि [[आशियायी विकास बँक]] यांच्या विकासांत महत्त्वाचे योगदान दिले आहे.{{संदर्भ हवा}}

पहा : [[भारताचे अर्थमंत्री|भारताचे अर्थमन्त्री]]

[[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|भारताचे परराष्ट्रमन्त्री]]

==मनमोहन सिंह यांच्यावर लिहिली गेलेली पुस्तके==
* The Accidental Prime Minister : मेकिंग ॲन्ड अनमेकिंग ऑफ मनमोहन सिंह’ (मूळ लेखक : संजय बारू. The Accidental Prime Minister याच नावाने पुस्तकाचा मराठी अनुवाद [[लीना सोहोनी]] यांनी केला आहे.)
* अर्थतज्ज्ञ डॉ. मनमोहनसिंह : प्रशासक ते पंतप्रधान ... एक वाटचाल (अनुवादित, [[अविनाश कोल्हे]])
* डॉ. मनमोहनसिंह - एक वादळी पर्व (लेखक : सुजय शास्त्री; ग्रंथाली प्रकाशन){{संदर्भ हवा}}

==चित्रपट==
* दि ॲक्सिडेण्टल प्राईम मिनिस्टर (हिंदी, दिग्दर्शक : विजय गुट्टे){{संदर्भ हवा}} : या चित्रपटात [[अनुपम खेर]] यांनी मनमोहनसिंहांची भूमिका केली आहे. ह्या सिनेमात काँग्रेसवर आणि गान्धी घराण्यावर टीका केलेली असल्याने या सिनेमाच्या प्रदर्शनाला काँग्रेस पक्षाने विरोध केला होता.

काँग्रेसचे युवा नेते सत्यजित ताम्बे यांनी या सिनेमाविरोधात कोर्टात जाण्याचा इशारा दिला होता, परन्तु ११ जानेवारी २०१९ रोजी हा चित्रपट प्रदर्शित झाला व ५ मे २०१९ रोजी दूरचित्रवाणीवर आला.

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

{{क्रम-सुरू}}
{{क्रम-मागील|मागील=[[अटलबिहारी वाजपेयी]]}}
{{क्रम-शीर्षक|शीर्षक=[[भारतीय पंतप्रधान]]|वर्ष=[[मे २२]], [[इ.स. २००४]]-[[मे २६]], [[इ.स. २०१४]]}}
{{क्रम-पुढील|पुढील= [[नरेन्द्र मोदी]]}}
{{क्रम-मागील|मागील=[[नटवर सिंग]]}}
{{क्रम-शीर्षक|शीर्षक=[[:वर्ग:भारतीय परराष्ट्रमंत्री|भारतीय परराष्ट्रमंत्री]]|वर्ष=[[नोव्हेंबर ७]], [[इ.स. २००५]]- [[ऑक्टोबर २४]], [[इ.स. २००६]]}}
{{क्रम-पुढील|पुढील=[[प्रणव मुखर्जी]] }}
{{क्रम-मागील|मागील=[[यशवंत सिन्हा]]}}
{{क्रम-शीर्षक|शीर्षक=[[भारतीय अर्थमंत्री]]|वर्ष=[[इ.स. १९९१]]-[[इ.स. १९९६]]}}
{{क्रम-पुढील|पुढील=[[जसवंत सिंग]]}}
{{क्रम-मागील|मागील=[[डॉ. आय.जी. पटेल]]}}
{{क्रम-शीर्षक|शीर्षक=[[रिझर्व बँकेच्या गव्हर्नरांची यादी|रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर]]|वर्ष=[[जानेवारी १५]], [[इ.स. १९८५]]-[[फेब्रुवारी ४]], [[इ.स. १९८५]]}}
{{क्रम-पुढील|पुढील=[[अमिताव घोष]]}}
{{क्रम-शेवट}}

{{भारतीय पंतप्रधान}}

{{DEFAULTSORT:सिंह, मनमोहन}}
[[वर्ग:भारतीय राजकारणी]]
[[वर्ग:भारताचे पंतप्रधान]]
[[वर्ग:भारतीय परराष्ट्रमंत्री]]
[[वर्ग:भारतीय अर्थमंत्री]]
[[वर्ग:भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर]]
[[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]]
[[वर्ग:राज्यसभेतील विरोधीपक्षनेते]]
[[वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म]]
[[वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]

मनमोहन सिंग - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात