०९:२३, १ मे २०२२ वर ImportMaster

2022-05-01T09:23:06Z

नवीन पृष्ठ

'''[[महाराष्ट्र]]ातील [[अनुसूचित जाती]]ंची''' संख्या ५९ आहे.<ref>http://socialjustice.nic.in/UserView/index?mid=76750</ref> २०११ च्या जनगणनेनुसार, राज्यात अनुसूचित जातींची लोकसंख्या १,३२,७५,८९८ (११.८१%) असून त्यात पुरुष ६७,६७,७५९ व स्त्रिया ६५,०८,१३९ आहेत. भारतातील एकूण २०.१४ कोटी अनु. जातींपैकी ६.६% अनु. जाती महाराष्ट्रात आहे. अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती आदेश (सुधारणा) कायदा १९७६ (१९७६चा १०८ वा) मधील परिशिष्ट १ मधील भाग - १० मध्ये नमूद केल्याप्रमाणे अनुसूचित जातीतील ५९ प्रकारच्या जातींसाठी एकूण [[आरक्षण]] १३% आहे.

२००१ च्या जनगणनेनुसार, अनुसूचित जातींमध्ये [[महार]] (५७.५%), [[मांग]] (२०.३%), [[भांबी]]/[[चांभार]] (१२.५%) व [[भंगी]] (१.९%) ह्या प्रमुख चार समाजाची लोकसंख्या ९२% आहे. [[लातूर जिल्हा|लातूर जिल्ह्यात]] अनुसूचित जातींचे प्रमाण सर्वाधिक (१९.४%) आहे. २०११ च्या census नुसार पुणे जिल्ह्यात सर्वाधिक अनुसूचित जातींचे प्रमाण आहे.{{संदर्भ}}

==यादी==
२००१ च्या जनगणनेनुसार, महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातीच्या समूदायांची आणि त्यांच्या लोकसंख्येच्या यादी खालीलप्रमाणे आहे.<ref>https://web.archive.org/web/20130207163453/http://www.censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/scst_main.html</ref>

{| class="wikitable sortable"
|- bgcolor="#CCCCCC"
! क्रमांक !! जाती !! लोकसंख्या २००१ || एकूण अनु.जाती लोकसंख्येची टक्केवारी
|-
| १ || [[अगेर]] || ५९७ || %
|-
| २ || [[अनमुक]] || १४ || %
|-
| ३ || [[आरेमाला]] || ३८४ || %
|-
| ४ || [[अरवा माला]] || ४६५ || %
|-
| ५ || [[बहना]] [[बहाना]] || १०९ || %
|-
| ६ || [[बाकड]], बंट || ६७९ || %
|-
| ७ || बलाही, [[बलाई]] || १३,६७१ || %
|-
| ८ || [[बसोर]] , बुरुद, बांसोर, बांसोडी || ४३,६१६ || %
|-
| ९ || [[बेडाजंगम]], बुडगा जंगम || ४२,२०६ || %
|-
| १० || [[बेडर]] || १७,४६७ || %
|-
| ११ || [[भांबी]], भांभी, असादरु, असोदी, चामडिया, चमार, चमारी,[[चांभार]], चमगार, हरळय्या, हराळी, खालपा, माचीगार, मोचीगार, मादर, मादिग, मोची, तेलगू मोची, कामाटी मोची, राणीगार, रोहिदास, नोना, रामनामी, रोहित, समगार, सतनामी, सूरज्यबंशी, सूरज्यरामनामी, समगारा, [[चर्मकार]], परदेशी चामार (शा.नि. दि. १५ एप्रिल २०१० प्रमाणे समाविष्ट) || १२,३४,८७४ || १२.५%
|-
| १२ || भंगी, मेहतर, ओलगाना, रुखी, मलकाना, हलालखोर, लालबेगी, बाल्मिकी, करोर, झाडगल्ली, [[हेला]] (शा.नि. दि.१५ एप्रिल २०१० प्रमाणे समाविष्ट)|| १,८६,७७६ || १.९%
|-
| १३ || [[बिंदला]] || ६२९ || %
|-
| १४ || [[ब्यागारा]] || १९ || %
|-
| १५ || [[चलवादी]], चन्नया || २,३८४ || %
|-
| १६ || चेन्नदासर, होलया दासर, होलेया दसारी || ४०० || %
|-
| १७ || [[डक्कल]], डोक्कलवार || ४४२ || %
|-
| १८ || [[ढोर]], कक्कय्या, कंकय्या, डोहोर|| ९०,२२६ || %
|-
| १९ || [[डोम]], डुमार|| ३,३३७ || %
|-
| २० || [[येल्लमलवार]], येल्लमलवंडलु || ३,०१२ || %
|-
| २१ || गंडा, गंडी || ४२० || %
|-
| २२ || [[गरोड]],गारी || ३६१ || %
|-
| २३ || [[घासी]],घासीया || १,१९० || %
|-
| २४ || [[हल्लीर]] || ९८ || %
|-
| २५ || [[हलसार]], हसलार, हुलसवार, हुलसवार, हलसवार (शा.नि. दि.१५ एप्रिल २०१० प्रमाणे समाविष्ट) || १०० || %
|-
| २६ || [[होलार]], व्हलार || ७९,४६१ || %
|-
| २७ || [[होलय]], होलेर, होलेया, होलिया || १४,५८७ || %
|-
| २८ || [[कैकाडी]] <sub>(अकोला, अमरावती, भंडारा, बुलढाणा, नागपूर, वर्धा व यवतमाळ जिल्हे व राजूरा तालूका सोडून चंद्रपूर जिल्हा यांत)</sub> || ५,२३२ || %
|-
| २९ || [[कटिया]], पथरिया || १,९२१ || %
|-
| ३० || [[खंगार]], कनेरा, मिरधा || १,४०५ || %
|-
| ३१ || [[खाटिक]], चिकवा, चिकवी || ८९,९६९ || %
|-
| ३२ || कोलूपूल-वंडलु || १६ || %
|-
| ३३ || [[कोरी]] || ९,७४९ || %
|-
| ३४ || [[लिंगडेर]] || १,१०,१९३ || %
|-
| ३५ || [[मादगी]] || ५०,९९२ || %
|-
| ३६ || [[मादिगा]] || ६,४३२ || %
|-
| ३७ || [[महार]], मेहर, तराळ, धेगू-मेगू|| ५६,७८,९१२ || ५७.५%
|-
| ३८ || माहयावंशी, [[धेड]], वणकर, मारु-वणकर|| १२,६१२ || %
|-
| ३९ || [[माला]] || ७,९७३ || %
|-
| ४० || [[माला दासरी]] || १,०९४ || %
|-
| ४१ || [[माला हन्नाई]] || २८ || %
|-
| ४२ || [[माला जंगम]] || १९,५८९ || %
|-
| ४३ || [[माला मस्ती]] || ३१ || %
|-
| ४४ || माला साले, नेटकानी || १९४ || %
|-
| ४५ || [[माला सन्यासी]] || ५६ || %
|-
| ४६ || [[मांग]], [[मातंग]], मिनिमादिग, दखनी-मांग, मांग-म्हशी, मदारी, गारुडी, राधेमांग || २०,०३,९९६ || २०.३%
|-
| ४७ || मांग-गारोडी, मांग-गारुडी || २५,२६० || %
|-
| ४८ || [[मन्ने]] || १,७२८ || %
|-
| ४९ || [[मस्ती]] || २०६ || %
|-
| ५० || [[मेंघवाल]], [[मेंघवार]] || ३५,५९४ || %
|-
| ५१ || मिठा, अयलवार || ३५,३२९ || %
|-
| ५२ || [[मक्री]] || ७२ || %
|-
| ५३ || नाडीया,हादी || ३४५ || %
|-
| ५४ || [[पासी]] || १६,६८३ || %
|-
| ५५ || [[सांसी]] || ३८९ || %
|-
| ५६ || शेणवा, चेणवा, सेडमा, रावत || ४१९ || %
|-
| ५७ || सिंधोल्लू, चिंदोल्लू || ४६ || %
|-
| ५८ || तिरगार, तिरबंदा || १७० || %
|-
| ५९ || [[तुरी]] || १८७ || %
|-
|}

==धर्म==
२००१ च्या जनगणनेनुसार, महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातींच्या लोकसंख्येत ६७% [[हिंदू]], ३२.९% [[मराठी बौद्ध|बौद्ध]] व ०.१% (५,९८३) [[शीख]] होते. तर २०११ च्या जनगणनेनुसार, अनुसूचित जातींमध्ये ६०.७% (सुमारे ८०.१२ लाख) हिंदू, ३९.२% (५२,०४,२८४) बौद्ध व ०.१% (१३ हजार) शीख आहेत. २००१-११ या कालावधीत महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातींच्या बौद्ध लोकसंख्येत तब्बल ६०% वाढ झाली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत
| दुवा = http://zeenews.india.com/news/india/buddhism-is-the-fastest-growing-religion-among-scheduled-castes_1883362.html| title = Buddhism is the fastest growing religion among Scheduled Castes
| भाषा = इंग्रजी
| लेखक =
| फॉरमॅट = दिनांक ९ मे २०१६ झी न्यूज
}}</ref>

२००१ मध्ये, [[महार]] समुदायाच्या लोकसंख्येत ५६.३% बौद्ध, ४३.७% हिंदू आणि अवघे ०.१% शीख होते. तर २०११ मध्ये, राज्यात सुमारे ७६ लाख महार समाज आहे, महारांत सुमारे ६२% (४७.१२ लाख) बौद्ध, ३७.९% (२८.७३ लाख) हिंदू, तर अवघे ०.१% (७.८ हजार) महार हे शीख धर्मीय आहेत.

२०११ मध्ये, अनुसूचित जातींच्या लोकसंख्येत ७६ लाख महार, २६.८ लाख मांग, १६.५ लाख चांभार व २.५ लाख भंगी या समाजाचे लोक आहेत. अनुसूचित जातीत या चार जातींचे एकत्रित प्रमाण ९२% आहे.

[[अनुसूचित जाती]]मध्ये बौद्ध धर्म अतिशय वेगाने वाढत आहे. [[इ.स. २००१]] मध्ये [[भारत]] देशात ४१.५९ लाख बौद्ध हे अनुसूचित जातीचे होते, तर [[इ.स. २०११]] मध्ये हे प्रमाण ३८% वेगाने वाढून ५७.५६ लाख एवढे झाले आहे. देशातील एकूण अनुसूचित जातीच्या बौद्धांपैकी ५२.०४ लाख (९०% पेक्षा अधिक) महाराष्ट्रात आहेत.
महाराष्ट्रात एकूण बौद्ध लोकसंख्येत ७९.६८% अनुसूचित जाती आहे.

==हे सुद्धा पहा ==
* [[महाराष्ट्रातील इतर मागास वर्गीय जातींची यादी]]
* [[महाराष्ट्रातील आरक्षण]]
* [[अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती]]
* [[इतर मागास वर्ग]]
* [[दलित]]
* [[आदिवासी]]
* [[ओबीसी]]

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी|Anuchit jati ani jamati sardbh=}}

[[वर्ग:महाराष्ट्रातील अनुसूचित जाती| ]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती|अनुसूचित जाती]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील मागास वर्गीय जाती| ]]

महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातींची यादी - आवृत्ती इतिहास

०९:२३, १ मे २०२२ वर ImportMaster