ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T16:23:52Z

नवीन पृष्ठ

'''मालती देवी सेन-चौधरी''' (२६ जुलै १९०४ – १५ मार्च १९९८) या भारतीय स्वातंत्र्य कार्यकर्त्या आणि [[गांधीवादी]] होत्या. त्यांचा जन्म १९०४ मध्ये एका उच्च मध्यमवर्गीय ब्राह्मो कुटुंबात झाला. [[भारताचे संविधान|भारतीय राज्यघटनेचा]] मसुदा तयार करणाऱ्या [[भारतीय संविधान सभा|संविधान सभेचा]] भाग असलेल्या १५ महिलांमध्ये त्या एक होत्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/amp/education-today/gk-current-affairs/story/women-s-day-the-only-15-women-who-contributed-to-making-the-indian-constitution-1653496-2020-03-07|title=15 women who contributed in making the Indian Constitution|website=India Today|language=en|access-date=2022-03-25}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/priyanka-chopra-celebrates-the-women-who-helped-draft-the-indian-constitution-on-republic-day-7161955/|title=Priyanka celebrates the women who helped draft the Indian Constitution on Republic Day|date=2021-01-26|website=The Indian Express|language=en|access-date=2022-03-25}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tellychakkar.com/movie/movie-news/priyanka-fascinating-understand-importance-of-women-leadership-210127|title=Priyanka: Fascinating to understand importance of women in leadership|website=Tellychakkar.com|language=en|access-date=2022-03-25}}</ref>{{माहितीचौकट व्यक्ती|चौकट_रुंदी=|नाव=मालती देवी सेन-चौधरी|चित्र=|चित्र_आकारमान=|चित्रशीर्षक=|चित्रशीर्षक_पर्याय=|जन्मनाव=मालती देवी सेन|जन्म_दिनांक=२६ जुलै १९०४|जन्म_स्थान=बिहार, ब्रिटिश भारत|मृत्यू_दिनांक=२५ मार्च १९९८|मृत्यू_स्थान=बिहार, भारत|मृत्यू_कारण=|कलेवर_सापडलेले_स्थान=|चिरविश्रांतिस्थान=|चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश=|निवासस्थान=|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|टोपणनावे=|वांशिकत्व=|नागरिकत्व=|शिक्षण=|प्रशिक्षणसंस्था=|पेशा=* राजकारणी|कारकीर्द_काळ=|मालक=|प्रसिद्ध_कामे=|मूळ_गाव=|पगार=|निव्वळ_मालमत्ता=|उंची=|वजन=|ख्याती=भारतीय संविधान सभेतील महिला सदस्य|पदवी_हुद्दा=|कार्यकाळ=|पूर्ववर्ती=|परवर्ती=|राजकीय_पक्ष=[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]|विरोधक=|संचालकमंडळ=|धर्म=|जोडीदार=|अपत्ये=|वडील=|आई=|नातेवाईक=|पुरस्कार=|स्वाक्षरी=|स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय=|संकेतस्थळ=|तळटिपा=|संकीर्ण=}}

== जीवन ==
मालती यांचे कुटुंब मूळतः [[ढाका]] (आता बांगलादेशातील) बिक्रमपूर येथील कमरखंडा येथील ब्राह्मण कुटुंब होते, परंतु नंतर ते [[बिहार|बिहारमधील]] सिमुलतला येथे स्थायिक झाले होते. त्यांचे आजोबा बिहारीलाल गुप्ता, ICS अधिकारी होते, जे [[बडोदा|बडोद्याचे]] दिवाण झाले. कुटुंबातील आईच्या बाजूचे त्यांचे पहिले चुलत भाऊ रणजित गुप्ता, ICS, [[पश्चिम बंगाल|पश्चिम बंगालचे]] माजी मुख्य सचिव आणि इंद्रजित गुप्ता, प्रसिद्ध [[खासदार|संसदपटू]] आणि भारताचे माजी [[भारताचे गृहमंत्री|गृहमंत्री]] होते. त्यांचा मोठा भाऊ, पी.के. सेन गुप्ता, माजी आयकर आयुक्त, भारतीय महसूल सेवेशी संबंधित होता आणि दुसरा भाऊ, के.पी. सेन, माजी पोस्टमास्टर जनरल, भारतीय पोस्टल सेवेतील होता. आई स्नेहलता स्वतः एक लेखिका होत्या. त्यांनी [[रविंद्रनाथ : तीन व्याख्याने|टागोरांच्या]] काही कामांचे भाषांतर केले होते.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lokmattimes.com/national/honour-15-women-who-contributed-in-creating-indian-constitution-during-ongoing-azadi-ka-amrit/amp/|title=Honour 15 women who contributed in creating Indian Constitution during ...|last=English|first=Lokmat|date=Dec 2021|url-status=live}}</ref>

[[रवींद्रनाथ टागोर|रवींद्रनाथ टागोरांच्या]] विश्व-भारतीमध्ये सामील झाल्यानंतर मालती चौधरींनी पूर्णपणे भिन्न जीवनशैली स्वीकारली. '[[शांतिनिकेतन|शांतिनिकेतनचे]] स्मरण' या शीर्षकाच्या लेखात त्यांच्या आईने लिहिले होते: "मालती खूप आनंदी होती आणि एक विद्यार्थी म्हणून विश्वभारती येथे राहिल्याने तिला खूप फायदा झाला. गुरुदेवांचा वैयक्तिक प्रभाव आणि त्यांची शिकवण, त्यांची देशभक्ती आणि आदर्शवाद यांचा प्रभाव पडला. आणि मालतीला आयुष्यभर मार्गदर्शन केले."

टागोर आणि [[महात्मा गांधी]] या दोघांचाही खूप प्रभाव होता. गांधींच्या सांगण्यावरून त्यांनी स्वतःला [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|स्वातंत्र्य लढ्यात]] झोकून दिले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nuaodisha.com/Eminet_Personalities/Malati-Choudhury.aspx|title=Famous Odia Oriya Personality Malati Choudhury Biography, Photos-NuaOdisha|website=www.nuaodisha.com|access-date=2022-03-25}}</ref>

== कारकीर्द ==
त्यांच्या लग्नानंतर [[ओरिसा]] हे त्यांचे घर आणि कार्यक्षेत्र बनले. चौधरी आता ओरिसातील [[जगतसिंगपूर जिल्हा|जगतसिंगपूर]] जिल्ह्यातील अनखिया नावाच्या एका छोट्या गावात स्थायिक झाल्या, जिथे पतीने उसाची सुधारित शेती सुरू केली. शेतीव्यतिरिक्त आजूबाजूच्या गावांशी संबंध प्रस्थापित करणे हा त्यांचा मुख्य विषय होता. त्यांच्या संकल्पनेत आणि ग्रामीण पुनर्रचनेच्या योजनेत लोक उपक्रमांच्या केंद्रस्थानी असतात. त्यांचा विकास त्यांच्या सक्षमीकरणावर अवलंबून होता, जो पुन्हा शिक्षणाचा परिणाम होता. त्यांनी आजूबाजूच्या गावात प्रौढ शिक्षणाचे काम सुरू केले. लवकरच मिठाचा सत्याग्रह झाला आणि त्यांनी आंदोलनात उडी घेतली. कार्यकर्ते म्हणून त्यांनी सत्याग्रहासाठी अनुकूल वातावरण निर्माण करण्यासाठी शिक्षण आणि संवादाची तत्त्वे वापरली. कैदी असतानाही त्यांनी सहकारी कैद्यांना शिकवले, समूहगायनाचे आयोजन केले आणि गांधीजींच्या शिकवणुकीचा प्रसार केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/video/867441/video-why-did-malati-devi-choudhury-feel-like-a-school-student-while-drafting-the-constitution|title=Video Series: Why Malati Devi Choudhury feel like a school student while drafting the Constitution|last=Nair|first=Smitha|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2022-03-25}}</ref>

फेब्रुवारी 1933 मध्ये चौधरींनी उत्कल काँग्रेस समाजवादी कर्मी संघाची स्थापना केली, जी नंतर अखिल भारतीय काँग्रेस समाजवादी पक्षाची ओरिसा प्रांतीय शाखा बनली.

लौकिक धैर्य, निखळ गतिमानता आणि अत्याचारित आणि नसलेल्यांच्या हक्कांसाठी लढण्याचा तीव्र आवेश ही त्यांच्या व्यक्तिरेखेची प्रमुख वैशिष्ट्ये होती. त्या स्पष्टवक्त्या होत्या. 1934 मध्ये त्या गांधीजींसोबत ओरिसातल्या त्यांच्या "पदयात्रेत" गेल्या होत्या. दिवसभर चालल्यानंतर, [[गांधी]] हे प्रवासात असलेल्या हरिजन गावाला भेट देऊन ते थकले होते. दीर्घकाळ वाट पाहणारे गावकरी निराश झाले, पण किरकोळ चुकल्याबद्दल गांधीजींना क्षमा करण्यास तयार झाले. मालती चौधरी यांनी गांधीजींना सोडले नाही आणि त्यांना स्पष्ट शब्दात सांगितले, "बापू, तुम्ही योग्य ते केले नाही." गांधीजींनी माफी मागितली आणि निःशस्त्र हास्याने तिला शांत केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/51187-freedom-fighter-who-made-state-her-home.html|website=www.dailypioneer.com|access-date=2022-03-25}}</ref><ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.odiya.org/personality/perslink/malati.html|website=www.odiya.org|access-date=2022-03-25}}</ref>

सरला देवी, रमादेवी चौधरी आणि इतर महिला स्वातंत्र्य कार्यकर्त्यांसह तिला अनेक वेळा अटक करण्यात आली (1921, 1936, 1942 मध्ये) आणि तुरुंगात पाठवण्यात आले.

स्वातंत्र्यानंतर मालती चौधरी [[भारतीय संविधान सभा|भारताच्या संविधान सभेच्या]] सदस्या बनल्या. उत्कल प्रदेश काँग्रेस कमिटीच्या अध्यक्षा या नात्याने, ग्रामीण पुनर्रचनेत शिक्षण, विशेषतः प्रौढ शिक्षणाच्या भूमिकेवर जोर देण्याचा प्रयत्न केला. 1951 मध्ये जेव्हा नबकृष्ण चौधरी [[ओडिशा|ओरिसाचे]] [[मुख्यमंत्री]] बनले, तेव्हा त्यांनी विशेषतः अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातीच्या लोकांच्या दुर्दशेवर प्रकाश टाकला. अखेरीस त्यांनी राजकारणात न येण्याचा निर्णय घेतला, कारण गांधीजींनी सल्ला दिला होता की सर्व [[काँग्रेस]] कार्यकर्त्यांनी राजकारणात येण्याची गरज नाही, तर त्यांनी लोकांसाठी आणि त्यांची सेवा हे ध्येय ठेवून काम केले पाहिजे.

[[आचार्य विनोबा भावे]] यांच्या [[भूदान चळवळ|भूदान चळवळीत]] त्या सामील झाल्या होत्या. [[आणीबाणी (भारत)|आणीबाणीच्या]] काळात सरकारने घेतलेल्या जनविरोधी धोरण आणि जाचक उपायांविरुद्ध त्यांनी आवाज उठवला आणि त्यांना तुरुंगवास भोगावा लागला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.etvbharat.com/marathi/maharashtra/bharat/bharat-news/the-story-of-unsung-she-heroes-of-the-indian-constitution/mh20191127134651999|title=राज्यघटनेच्या निर्मितीत महिलांचे योगदान अनन्यसाधारण..|website=ETV Bharat News|access-date=2022-03-25}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://feminisminindia.com/2019/05/03/malati-devi-choudhuri-marxist-leader/|title=Malati Devi Choudhury: One Of The First Women Marxist Leaders In India {{!}} #IndianWomenInHistory|last=Kavya|last2=Kavya|date=2019-05-02|website=Feminism In India|language=en-GB|access-date=2022-03-25}}</ref>

मालती चौधरी यांचे वयाच्या ९३व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.<ref name=":1" /><ref name=":0" />

== संदर्भ ==

[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]
[[वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. १९९८ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:भारतीय संविधान सभेतील महिला सदस्य]]
[[वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य]]

मालती चौधरी - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात