https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A4%88%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A5%87मुंबईची सात बेटे - आवृत्ती इतिहास2026-08-28T14:38:39Zविकिवरील या पानाच्या आवृत्त्यांचा इतिहासMediaWiki 1.43.6https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A4%88%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A5%87&diff=1745&oldid=prevImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात2022-05-01T01:13:32Z<p>robot: Import pages using <a href="/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4" title="विशेष:आयात">विशेष:आयात</a></p>
<p><b>नवीन पृष्ठ</b></p><div>[[चित्र:Seven Islands of Bombay en.svg|इवलेसे|उजवे|मुंबईची सात बेटे]]<br />
[[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राची]] राजधानी असलेले [[मुंबई]] हे नगर '''सात बेटांनी''' बनलेले आहे. <br />
<br />
पूर्वी मुंबई येथे सात लहान-मोठ्या आकाराची बेटे अस्तित्वात होती. या बेटांच्या मधील खाडी व खाजणात भराव घालून त्यांचे एकत्रीकरण करण्यात आले, ज्यापरत्वे आत्ताचे मुंबई नगर अस्तित्वात आले.<br />
<br />
; मुंबईची सात बेटे खालीलप्रमाणे होती - :<br />
<br />
# माहीम (Mahim)<br />
# वरळी (Worli)<br />
# परळ (Parel)<br />
# माझगाव (Mazgaon)<br />
# मुंबई (Bombay)<br />
# कुलाबा (Calaba)<br />
# छोटा कुलाबा (म्हातारीचे बेट - Old Woman's Island)<br />
<br />
==मुंबई बेटाची निर्मिती==<br />
या बेटांदरम्यानचा समुद्र फारच उथळ होता व ठिकठिकाणी खाजणे होती. ओहोटीच्या वेळी बराचसा भाग उघडा पडत असे. [[जेराल्ड आंजिअर]] (१६७०-७७) या मुंबईच्या दुसऱ्या ब्रिटिश गव्हर्नरने या सात बेटांमधील खाड्या बुजविण्याचा व समुद्र हटविण्याचा कार्यक्रम हाती घेतला. त्याच्यानंतर तो टप्पा-टप्प्याने राबविला जाऊन या सात बेटांचे एकत्रीकरण होऊन मुंबई बेटाची निर्मिती झाली. मुंबई बेटावर पूर्व व पश्चिम भागांत नैर्ऋत्य-ईशान्य दिशेत पसरलेले व एकमेकांस समांतर असलेले दोन कमी उंचीचे खडक आहेत. त्यांपैकी बेटाच्या पश्चिम भागातील खडक [[मलबार पॉइंट]]पासून [[वरळी]]पर्यंत पसरला आहे. या खडकाची [[मलबार हिल]] येथील समुद्र सपाटीपासून उंची ५५ मीटर असून तेच मुंबईतील सर्वोच्च ठिकाणी आहे. दुसरा खडक बेटाच्या पूर्व भागात साधारण [[डोंगरी, मुंबई|डोंगरी]]पासून [[शीव]]पर्यंत तुटकतुटक पसरलेला आहे. या खडकामुळे व [[नरीमन पॉईंट]]च्या भूशिरामुळे त्याच्या पूर्व बाजूवर असलेल्या [[मुंबई बंदर|मुंबई बंदराचे]] खुल्या सागरापासून संरक्षण झालेले आहे. या दोन्ही खडकांतर्गत मलबार, खंबाला, वरळी, पाली, गिल्बर्ट, [[शिवडी]], ॲंटॉप इत्यादी लहानलहान टेकड्या आहेत. या दोन्ही खडकांदरम्यानचा प्रदेश सपाट असून मलबार हिल व नरीमन पॉईंटच्या दरम्यान बॅक बे हा उथळ समुद्रभाग आहे.<br />
<br />
==साष्टी बेट==<br />
मुंबई बेटाच्या उत्तरेकडील [[साष्टी]] बेटाचा मध्यवर्ती भाग टेकड्यांनी (उदा.,कान्हेरीचे डोंगर, घाटकोपर टेकड्या) व्यापला आहे. या टेकड्यांमधून अनेक लहानलहान नद्या ([[मिठी नदी|मिठी]], पोईसर, [[दहिसर नदी|दहिसर]] इ.) उगम पावून समुद्राला जाऊन मिळतात. त्यामुळे साष्टी बेटावर अरीय नदीप्रणाली निर्माण झाली आहे. पश्चिमेला मिठी नदी व [[माहीमची खाडी]], पूर्वेला एका लहानशा नदीमुळे तसेच ठिकठिकाणच्या दलदलीच्या भागांमुळे मुंबई बेट साष्टी बेटापासून वेगळे झाले आहे. शिवाय पश्चिमेची [[वसईची खाडी]] व पूर्वेची [[ठाण्याची खाडी]] ही साष्टी बेटाला मुंबईच्या मुख्य भूभागापासून अलग करते. मोसमी साकव (कॉजवे), सडका, लोहमार्ग, खाडीवरील पूल इत्यादींनी मुंबई व साष्टी ही दोन बेटे आता एकमेकांशी जोडली गेली आहेत. मुंबईचा मोठा भाग समुद्रात भर घालून तयार केला गेला आहे व आजही बॅक बे, माहीम इत्यादी ठिकाणी हे भरावकार्य दिसते.<br />
<br />
==मुंबईतील आणखी बेटे==<br />
अर्नाळा, ऑयस्टर आयलंड, क्रॉस आयलंड, घारापुरी, तुर्भे (ट्रॉम्बे), गल बेट, धारावी, पाणजू बेट, प्रॉंग्ज आयलंड, बुचर आयलंड (जवाहर द्वीप), मढ, मार्वे, मिडिल ग्राऊंड, मुर्ढे, वांद्रे, राई, वेसावे, वगैरे.<br />
<br />
[[वर्ग:मुंबईचा इतिहास|बेटे]]</div>ImportMaster