ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T18:11:30Z

नवीन पृष्ठ

{{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र
|राष्ट्र |flag={{India|flag}}
|प्रकार = तालुका
|स्थानिक_नाव = मुक्ताईनगर
|राज्य_नाव = महाराष्ट्र
|भाषा =मराठी
|आकाशदेखावा =
|आकाशदेखावा_शीर्षक =
|जिल्हा = जळगाव
|तालुका_नावे =[[मुक्ताईनगर |मुक्ताईनगर तालुका]]
|अक्षांश=21
|अक्षांशमिनिटे=02
|अक्षांशसेकंद=44
|रेखांश=76
|रेखांशमिनिटे=03
|रेखांशसेकंद=35
|आमदार =
|खासदार = =
|उंची = २४३
|लोकसंख्या_एकूण = 23970
|लोकसंख्या_वर्ष = 2011
|लोकसंख्या_घनता =258
|लिंग_गुणोत्तर = 929
|वाहन पंजीकृत क्रमांक =एम एच - १९
|संकेतस्थळ =
|संकेतस्थळ_नाव =
|राष्ट्र=भारत|पिन कोड क्रमांक=४२५३०६|विधानसभा क्षेत्र=मुक्ताईनगर|लोकसभा क्षेत्र=रावेर|इतर_नाव=एदलाबाद|जवळचे_शहर=जळगाव|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=|लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=|अधिकृत_भाषा=मराठी|पिन_कोड=४२५३०६
|तापमान_हिवाळा=२६° सेल्सियस|
|तापमान_उन्हाळा=४६° सेल्सियस<ref>http://epaperlokmat.in/articlepage.php?articleid=LOK_HBSL_20200525_1_3&width=315.59999999999997px</ref>
|एसटीडी_कोड=०२५८३
|आरटीओ_कोड=MH 19
|मूळ_नकाशा=Muktainagar Locator map.Svg
आतील_नकाशा_चिन्ह=नाही|शोधक_स्थान=right|मूळ_नकाशा_पट्टी=हो|दालन=महाराष्ट्र
}}

'''मुक्ताईनगर''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[जळगाव जिल्हा|जळगाव जिल्ह्याचा]] एक तालुका आहे. मुक्ताईनगर हे तालुक्याचे मुख्यालय व एक शहरही आहे. त्याचे पूर्वीचे नाव 'एदलाबाद' होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://m.lokmat.com/jalgaon/uddhav-thackeray-attack-eknath-khadase-muktainagar/|title=मुक्ताईनगर हे जळगाव जिल्ह्यात स्तीत आहे.|last=लोकमत|पहिले नाव=ऑनलाईन|दिनांक=१५ फेबरुवारी २०२०|संकेतस्थळ=लोकमत|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=१७ फेब्रुवारी २०२०}}</ref>. एदलाबाद शहराच्या उत्तरेस असलेल्या पूर्णा नदीकिनारी संत ज्ञानेश्वरांची बहीण मुक्ताबाई हिचे पुरातन देऊळ आहे. या देवळावरून इसवी सन २००० मध्ये शहराचे व तालुक्याचे नाव मुक्ताईनगर झाले.

मुक्ताईनगरला सर्वात जवळचा विमानतळ जळगाव येथे आहे. औरंगाबादचा विमानतळही जवळच आहे. मुक्ताईनगरला रेल्वे स्टेशन नाही.

भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग ५३(पूर्वीचा क्रमांक ६) मुक्ताईनगर शहरावरून जातो.हा मार्ग मुक्ताईनगरला जळगाव, धुळे, मलकापूर, नागपूर या शहरांशी जोडतो

==इतिहास==
वारकरी संप्रदायासाठी मुक्ताईनगर गावाचे विशेष महत्त्व आहे. याच गावी ज्ञानेश्वरांची बहीण मुक्ताबाई गुप्त झाली होती अशी आख्यायिका आहे.
दर महिन्यातील एकादश्यांना या गावात दर्शनासाठी आलेले गावकरी दिसतात.

मुक्ताईनगर तालुक्यातील मुक्ताईनगरसकट अनेक गावे पूर्णा नदी काठी वसलेली होती. प्रशासनाने नदी काठच्या गावांचे पुनर्वसन करण्याचे ठरवले. पुराची भीती असल्यामुळे मुक्ताईनगरमधील [[घोडसगाव]] (जुने), कुंड इत्यादी नदीकाठच्या गावांचे पुनर्वसन करण्यात आले.

==मुक्ताईनगरचा भूगोल==
उत्तरेस सातपुडा पर्वत व 'मध्य प्रदेश' राज्य, पूर्वेस बुलढाणा जिल्हा, दक्षिणेस जामनेर तालुका व पश्चिमेस भुसावळ तालुका. पूर्णा नदी मुक्ताईनगर तालुक्यातून वाहते.

मुक्ताईनगर तालुक्याचा ईशान्य भाग घनदाट वनाने व्यापलेला आहे. गहू, ज्वारी, कापूस, ऊस, सोयाबीन ही पिके मुक्ताईनगर तालुक्यात घेतली जातात.

== हवामान ==
मुक्ताईनगरमध्ये उन्हाळ्यातील तापमान कमाल ४६ ° सेल्सीयस पर्यंत जाते<ref>{{स्रोत बातमी|last=नेटवर्क|first=लोकमत न्यूज|url=http://epaperlokmat.in/articlepage.php?articleid=LOK_HBSL_20200525_1_3&width=315.59999999999997px|title=मे हीट, त्यात करोनाचा मार, जनता झाली बेहाल. जनजीवन विस्कळीत. सावदा, रावेर, मुक्ताईनगर, वरणगाव ४६ अंशांवर. रात्री ९ वाजेपर्यंत उष्णतेच्या झळा.|publisher=लोकमत पेपर.|year=२०२०|isbn=|location=जळगाव, महाराष्ट्र.|pages=१}}</ref>. हिवाळ्यात तापमान २७ °से.पर्यंत असते.

==राजकारण==
[[मुक्ताईनगर तालुका]] मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघात आणि रावेर लोकसभा मतदार संघात आहे.

भारताच्या पूर्व राष्ट्रपती [[प्रतिभा पाटील]] या १९६२मध्ये जळगावहून आमदार म्हणून निवडून आल्या. त्यानंतर त्या मुक्ताईनगर (तेव्हाचे एदलाबाद) तालुक्याच्या १९६७ पासून ते १९८५ पर्यंत सतत चारवेळा आमदार राहिल्या. महाराष्ट्राचे भूतपूर्व कृषी मंत्री व महसूल मंत्री [[भारतीय जनता पार्टी]]चे [[एकनाथ खडसे]] हे मुक्ताईनगरचे १९८९ पासून ते २०१९ पर्यंत आमदार होते. ते २०१४-२०१६ या काळात राज्याच्या मंत्रिमंडळात होते. त्यांची सून [[रक्षा खडसे]] या २०१४पासून मुक्ताईनगर(रावेरच्या) खासदार आहेत. प्रतिभा पाटलांच्या वेळेस मुक्ताईनगर तालुक्यातून काँग्रेसचे आमदार निवडून येत असत; १९८९पासून हा तालुका भारतीय जनता पार्टीचा बनला. [[भारतीय जनता पार्टी]]चे [[एकनाथ खडसे]] १९८९ पासून ते २०१९ पर्यंत मुक्ताईनगरमधून एकही निवडणूक हरले नव्हते.

२०१९ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघातून एकनाथ खडसे यांना भारतीय जनता पक्षाची उमेदवारी मिळाली नाही. त्यांच्या जागेवर त्यांची सून [[रोहिणी खडसे-खेवलकर |रोहिणी खेवलकर]]ला उमेदवारी मिळाली. परंतु त्यावेळी शिवसेनेचे उमेदवार पाटील १९८० मतांनी निवडून आले. तेच २०१९पासून मुक्ताईनगरचे आमदार आहेत.

==लोकसंख्या==

{{विस्तार}}
{{जळगाव जिल्ह्यातील तालुके}}

[[वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील तालुके]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]]
==स्रोत==
==बाह्य दुवे==

* [[एकनाथ खडसे]].
* [[रक्षा खडसे]].
* [[चंद्रकांत निंबा पाटील]].
* भारत भूतपूर्व राष्ट्रपती [[प्रतिभा पाटील]].
* मुक्ताईनगर विधानसभा क्षेत्र.

==संदर्भ==

मुक्ताईनगर - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात