ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T17:23:17Z

नवीन पृष्ठ

{{गल्लत|मोडक}}
[[चित्र:MMutta- Savouries1.JPG|thumb|right|250px|खव्याचे मोदक]]
'''मोदक''' हा [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रात]] व [[दक्षिण भारत|दक्षिण भारतात]] प्रचलित असलेला गोड [[खाद्यपदार्थ]] आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tv9marathi.com/lifestyle/khana/ganesh-chaturthi-2021-special-recipe-make-coconut-and-jaggery-modak-at-home-for-ganpati-during-ganesh-festival-530948.html|title=Ganesh Chaturthi 2021 : खास गणेशोत्सवासाठी घरी नारळ आणि गुळापासून बनवलेले मोदक तयार करा, पाहा रेसिपी !|last=Marathi|first=TV9|date=2021-09-07|website=TV9 Marathi|language=mr|access-date=2021-09-08}}</ref> महाराष्ट्रामधे विशेष पूजाप्रसंगी गणपतीला मोदकांचा नैवेद्य दाखविला जातो.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=P-FqDgAAQBAJ&pg=PA232&dq=sweet+dumplings+of+maharashtra&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjpq46sqardAhVKdCsKHW6RCaAQ6AEIMTAC#v=onepage&q=sweet%20dumplings%20of%20maharashtra&f=false|title=Food, Feasts, and Faith: An Encyclopedia of Food Culture in World Religions [2 volumes]|last=Fieldhouse|first=Paul|date=2017-04-17|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610694124|language=en}}</ref>
उकडीच्या आणि तळणीच्या मोदकांखेरीज खवा, सुकामेवा, चॉकोलेट, विविध रंगांचा वापर करून केलेल्या पारीचे मोदक असे साहित्य वापरून तयार केलेले मोदक विशेष लोकप्रिय आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.loksatta.com/lifestyle-news/maharashtrian-sweet-modak-mahotsav-september-in-thane-people-can-get-various-types-of-modak-at-one-place-1723674/|title=मिसळ महोत्सवानंतर ठाण्यात भरणार मोदक महोत्सव (१. ८. २०१८)|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref>
==अर्थ==
मोदक या यामध्ये मोद असा शब्द आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=1Hp1MX8d8osC&pg=PA798&dq=meaning+of+sanskrit+word+modaka&hl=mr&sa=X&ved=0ahUKEwintNHH2tHjAhXZfysKHeLXC_AQ6AEILjAB#v=onepage&q=meaning%20of%20sanskrit%20word%20modaka&f=false|title=A Sanskrit-English Dictionary: ...with Special Reference to Greek, Latin, Gothic, German, Anglo-saxon...|last=Monier-Williams|first=Monier|date=1872|publisher=Clarendon|language=en}}</ref> जो पदार्थ खाऊन आनंद मिळतो त्याला "मोदक" असे म्हटले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://sa.wiktionary.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4-%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B6_(%E0%A4%AA%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97)|title=संस्कृत-हिंदी शब्दकोश (पवर्ग) - विकिशब्दकोशः|संकेतस्थळ=sa.wiktionary.org|भाषा=sa|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-08}}</ref> गणपतीला हा पदार्थ विशेष प्रिय असल्याचे संदर्भ पुराण साहित्यात सापडतात.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=33jeSIU9c7QC&pg=PA32&dq=%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%A6%E0%A4%95&hl=hi&sa=X&ved=0ahUKEwipst39o6rdAhULEnIKHRD2CvoQ6AEIMjAC#v=onepage&q=%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%A6%E0%A4%95&f=false|title=Kabootar, Kaue Aur Tote|publisher=Bhartiya Jnanpith|isbn=9788126313938|language=hi}}</ref>
==उकडीचे मोदक ==
[[भाद्रपद]] शुक्ल [[चतुर्थी]] म्हणजे [[गणेश चतुर्थी]]ला [[गणपती]]च्या नैवेद्यासाठी उकडीचे मोदक करण्याची परंपरा आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=Spp5BAAAQBAJ&pg=PT535&dq=sweet+dumplings+of+maharashtra&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjpq46sqardAhVKdCsKHW6RCaAQ6AEIJjAA#v=onepage&q=sweet%20dumplings%20of%20maharashtra&f=false|title=Fodor's Essential India: with Delhi, Rajasthan, Mumbai & Kerala|last=Guides|first=Fodor's Travel|date=2015-03-31|publisher=Fodor's Travel|isbn=9781101878682|language=en}}</ref>
महाराष्ट्रात [[कोकण]] विभागात उकडीचे मोदक या प्रकारास महत्त्व असते.हे मोदक तांदळाच्या पिठापासून केले जातात.

पाककृती-
साहित्य- [[तांदूळ|तांदुळा]]ची पिठी, मैदा, [[मीठ]], [[तेल]], सारणासाठी - [[खोबरे]], [[गूळ]], [[जायफळ]] पूड इ.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=Aue5CgAAQBAJ&pg=PT17&dq=delicacy+of+modak&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjAntCu1sfjAhV_7nMBHUDBDwcQ6AEIPDAD#v=onepage&q=delicacy%20of%20modak&f=false|title=A Dozen Ways to Celebrate: Twelve Decadent Feasts for the Culinary Indulgent.|last=Godbole|first=Nandita|date=2014-09-09|publisher=Nandita Godbole|isbn=9781940957173|language=en}}</ref>

आवश्यक प्रमाणात पाणी घेऊन (साधारण पिठीच्या निम्म्या प्रमाणात) ते उकळवतात. उकळी आल्यावर त्यात पिठी, आवश्यक वाटल्यास मैदा आणि किंचित [[मीठ]] व तेल घालून एकजीव करतात. गुठळ्या राहू देत नाहीत. हे मिश्रण थंड झाल्यावर मळून घेतात. खोबरे आणि [[गूळ]] यांचे सारण शिजवून थंड होऊ देतात. ([[सुकामेवा]] किंवा अन्य पौष्टिक पदार्थही या सारणात मिसळता येतात.) पिठाच्या गोळ्याची पारी करून तिला पाकळ्या करतात. पारीच्या आत खोबऱ्याचे सारण भरतात. हा कच्चा मोदक. पाकळ्या बंद करून असे सर्व मोदक भांड्यात किंवा कुकरमध्ये चाळणी ठेवून त्यावर वाफवून घेतात.. मोदकपात्त्र असल्यास त्याचा वापर करता येतो.<ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=An9DDwAAQBAJ&pg=PT20&dq=%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80+%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%80&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwifrurwqqrdAhUFFHIKHQjJBD0Q6AEINTAC#v=onepage&q=%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80%20%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A5%80&f=false|title=AAJACHA MENU|last=CHANGEDE|first=RIMAL|date=2012-08-01|publisher=Mehta Publishing House|isbn=9788177666922|language=mr}}</ref>
हा पदार्थ तुपासह खाण्याची रीत आहे.

==तळणीचे मोदक==
[[अनंत चतुर्दशी]]ला किंवा संकष्टी चतुर्थीला तळणीचे मोदक करण्याची प्रथा आहे. याचप्रमाणे खव्याचे, [[सुकामेवा|सुकामेव्या]]चे, पुरणाचे सारण भरूनसुद्धा मोदक तयार केले जातात. तळणीच्या मोदकांना उकडीच्या मोदकाला असते तसे सारण करतात. हे सारण काही वेळा सुके खोबरे आणि गूळ यांचेही मिश्रण असते. तांदळाच्या पिठाऐवजी हे मोदक कणकेचे करतात आणि सारण भरून मोदक तयार केल्यावर ते तळून घेतात.<ref name=":0" />

==चित्रदालन==
<gallery>
File:ModakSL370103.JPG|thumb|मोदक [[गणपती]]
File:ModakSL370105.JPG|thumb|मोदक
File:ModakSL370104.JPG|thumb|मोदक
File:ModakSL370112.JPG|thumb|मोदक उभा काप
File:ModakSL370115.JPG|thumb|मोदक उभा काप
File:Modak.JPG|thumb|तळलेले मोदक
File:काजू मोदक.jpg|thumb|काजू मोदक
File:गणपतीच्या नैवेद्यासाठी उकडीचे मोदक.jpg|thumb|गणपतीच्या नैवेद्यासाठी उकडीचे मोदक
</gallery>

==हे सुद्धा पहा==
*[[गणपती]]
*[[अष्टविनायक]]
*[[अंगारकी चतुर्थी]]
*मोदक

==बाह्य दुवे==
* {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.com/recipes/ukadiche-modak/ | title = उकडीचे मोदक पाककृती आणि व्हिडीओ | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी }}
* [https://www.theyummyplatter.com/ukdiche-modak/ Ukdiche Modak]
* [http://www.misalpav.com/node/17379 उकडीचे मोदक]
* [http://www.puneganeshfestival.com/packkruti.php खव्याचे मोदक]
* [http://www.misalpav.com/node/14311 आंब्याचे मोदक]
* [http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/16415230.cms?prtpage=1 मोदक माहिती]
* {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimati.com/recipes/ukadiche-Modak-type-1/ | title = उकडीचे मोदक प्रकार १ | प्रकाशक = [[मराठीमाती]] | भाषा = मराठी }}

== संदर्भ ==

[[वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ]]
[[वर्ग:गणपती]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील सण आणि उत्सव]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील नैवेद्याचे खाद्यपदार्थ]]
[[वर्ग:पाककृती]]
[[वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख]]

मोदक - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात