ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T17:54:45Z

नवीन पृष्ठ

{{विस्तार}}
{{माहितीचौकट गायक
| नाव = '''{{लेखनाव}}'''
| चित्र = Sawai Gandharva.jpg
| चित्रशीर्षक = [[सवाई गंधर्व]]
| उपाख्य = [[सवाई गंधर्व]]
| टोपणनावे =
| जन्म_दिनांक = १९ जानेवारी १८८६
| जन्म_स्थान = [[कुंदगोळ]], ([[धारवाड]]), [[कर्नाटक]], [[भारत]]
| मृत्यू_दिनांक = १२ सप्टेंबर १९५२
| मृत्यू_स्थान =
| मृत्यू_कारण =
| धर्म =हिंदू
| वांशिकत्व =
| नागरिकत्व =[[भारत|भारतीय]]
| मूळ_गाव =
| देश = {{ध्वज|भारत}}
| भाषा = [[मराठी]], [[कन्नड (निःसंदिग्धीकरण)|कन्नड]]
| आई =
| वडील =गणेश कुंदगोळकर
| जोडीदार =
| अपत्ये =
| नातेवाईक =
| शिक्षण =
| प्रशिक्षण संस्था =
| गुरू = [[उस्ताद अब्दुल करीम खॉं]]
| संगीत प्रकार = [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत]], [[भजन]], [[अभंग]],
| घराणे = [[किराणा घराणे]]
| कार्य =
| पेशा = गायकी
| कार्य संस्था =
| विशेष कार्य =
| कार्यकाळ =
| विशेष उपाधी =
| गौरव =
| पुरस्कार =
| संकीर्ण =
| तळटिप =
| स्वाक्षरी =
| संकेतस्थळ =
}}

सवाई गंधर्व (१९ जानेवारी १८८६, २ सप्टेंबर १९५२) हे हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत गाणारे गायक हे गंधर्व परंपरेतील एक गायक होते. त्यांचे मूळ नाव [[रामभाऊ कुंदगोळकर]] (पूर्ण नाव : रामचंद्र गणेश कुंदगोळकर) होते.

रामभाऊंच्या कुटुंबात संगीताची विशेष पार्श्वभूमी नसताना त्यांनी संगीतामध्ये रुची वाढविली आणि [[उस्ताद अब्दुल करीम खान]] यांच्या मार्गदर्शनाखाली हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीताच्या अभ्यासाला प्रारंभ केला. तेथील अभ्यास पूर्ण केल्यानंतर रामभाऊ एका नाटक कंपनीत सामील झाले आणि थोड्याच काळात [[मराठी रंगभूमी|मराठी रंगभूमीवर]] त्यांनी स्वतःचे स्थान निर्माण केले. [[नारायण श्रीपाद राजहंस]] यांना ज्याप्रमाणे लोक [[नारायण श्रीपाद राजहंस|बालगंधर्व]] म्हणून ओळखू लागले, त्याचप्रमाणे रामभाऊ कुंदगोळकरांना लोक [[सवाई गंधर्व]] या नावाने ओळखू लागले. त्यांनी गायलेली [[मराठी नाट्यसंगीत|मराठी नाट्यसंगीतातील]] काही पदे अजरामर झाली आहेत.

== ख्यातनाम गुरू आणि मार्गदर्शक ==
व्यक्तीच्या गुणवत्तेचा खरा कस अनेक ठिकाणी लागतो, त्यातील सर्वाधिक उच्च दर्जाची कसोटी म्हणजे ती व्यक्ती इतरांमध्ये असलेल्या गुणवत्तेला कसे फुलविते, त्यांना कसा वाव देते व मार्गदर्शन करते. सवाई गंधर्व या मूल्याधारित कसोटीवर सर्वाधिक खरे उतरले आहेत. [[किराणा घराणे|किराणा घराण्याची]] परंपरा यशस्वीरीत्या पुढे नेणाऱ्या आणि अधिकच उजळविणाऱ्या त्यांच्या शिष्यपरंपरेतील गायक/गायिकाच नव्हे तर संपूर्ण भारतीय शास्त्रीय संगीत क्षेत्र आज त्यांचे ऋणी आहे. सवाई गंधर्वांच्या शिष्यांपैकी काही नावे म्हणजे [[भीमसेन जोशी]], [[बसवराज राजगुरू]], [[गंगूबाई हनगळ]], वगैरे. यापैकी पंडित भीमसेन जोशी यांनी पुण्याला त्यांच्या गुरूंच्या स्मरणार्थ दरवर्षी होणारा [[सवाई गंधर्व संगीत महोत्सव]] सुरू केला.

मास्तर [[मास्टर कृष्णराव|कृष्णराव फुलंब्रीकर]] यांनी त्यांची सांगीतिक कारकीर्द नाट्यकला प्रवर्तक नाटक मंडळीत बाल गायक-नट म्हणून सुरू केली होती. तिथे त्यांना काही काळ सवाई गंधर्वांकडून नाट्य संगीताचे प्राथमिक मार्गदर्शन लाभले. त्यावेळी सवाई गंधर्व हे नाटक दौऱ्यांमध्ये अत्यंत व्यस्त असल्यामुळे मास्तरांनी पं. [[भास्करबुवा बखले]] यांच्याकडे शास्त्रीय संगीताचे समग्र शिक्षण घेतले.

== संदर्भ ==

{{हिंदुस्तानी संगीत}}
{{संगीतातील अपूर्ण लेख}}

[[वर्ग:मराठी गायक]]
[[वर्ग:हिंदुस्तानी गायक]]
[[वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक]]
[[वर्ग:हिंदुस्तानी गायक|कुंदगोळकर, रामचंद्र गणेश]]
[[वर्ग:मराठी गायक|कुंदगोळकर, रामचंद्र गणेश]]
[[वर्ग:कानडी गायक|कुंदगोळकर, रामचंद्र गणेश]]
[[वर्ग:इ.स. १८८६ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. १९५२ मधील मृत्यू]]

रामचंद्र गणेश कुंदगोळकर - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात