https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87राहीबाई पोपेरे - आवृत्ती इतिहास2026-08-26T04:04:31Zविकिवरील या पानाच्या आवृत्त्यांचा इतिहासMediaWiki 1.43.6https://mr.bharatpedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87&diff=9047&oldid=prevImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात2022-05-01T18:22:17Z<p>robot: Import pages using <a href="/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4" title="विशेष:आयात">विशेष:आयात</a></p>
<p><b>नवीन पृष्ठ</b></p><div>{{माहितीचौकट व्यक्ती<br />
| नाव = राहीबाई सोमा पोपेरे<br />
| चित्र = Rahibai Soma Popere H2019030865839 (cropped).jpg<br />
| जन्म_दिनांक = १९६४<br />
| जन्म_स्थान = कोंभाळणे [[अहमदनगर जिल्हा]]<br />
| निवासस्थान = कोंभाळणे [[अहमदनगर जिल्हा]]<br />
| राष्ट्रीयत्व = भारतीय<br />
| पेशा = शेतकरी<br />
|सुप्रसिद्ध = भारतीय वंशाचे बी बियाणे संग्राहक<br />
| other_names = बीज माता<br />
| शिक्षण = अशिक्षित<br />
| धर्म = [[आदिवासी]]<br />
| जोडीदार = <br />
| अपत्ये = <br />
| वडील = <br />
| आई = <br />
| नातेवाईक = <br />
| पुरस्कार = {{unbulleted list<br />
|बी बी सी १०० प्रभावशाली महिला, (२०१८)<br />
|नारीशक्ती पुरस्कार, (२०१९)<br />
| [[पद्मश्री]] (२०२०)}}<br />
}}<br />
'''राहीबाई पोपेरे''' (जन्म : इ.स. १९६४) या महाराष्ट्रातील [[अहमदनगर जिल्हा|अहमदनगर जिल्ह्यातील]] [[अकोले तालुका|अकोले तालुक्यातील]] कोंभाळणे या गावातील महिला [[शेतकरी]] आणि पारंपरिक बियाणांच्या वाणांच्या संरक्षक-संवर्धक आहेत. देशी वाणांच्या बियाण्यांची जपणूक केल्याबद्दल राहीबाई यांना भारत सरकारने इ.स. २०२० साली [[पद्मश्री पुरस्कार]] दिला.<ref name="लोकसत्ता२०२००१२७">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/maharashtra-news/mother-of-seeds-rahibai-popere-and-popat-rao-pawar-honoured-by-padma-shri-award-bmh-90-2069365/|title=‘मदर ऑफ सीड’ राहीबाई पोपेरे, पोपटराव पवार यांना पद्मश्री|दिनांक=2020-01-25|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2020-01-27}}</ref><br />
<br />
== कार्य ==<br />
राहीबाई मूळच्या याच गावच्या. राईबाईंच्या ‘देशी बियाण्यांच्या बँकेत’ आज ५२ पिकांचे ११४ वाण आहेत. ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ [[रघुनाथ अनंत माशेलकर|रघुनाथ माशेलकरांनी]] एका कार्यक्रमात त्यांचा 'सीड मदर' म्हणजेच बीजमाता असा उल्लेख केला. [[बीबीसी]]ने शंभर प्रभावशाली महिलांत त्यांचा समावेश केला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://m.lokmat.com/maharashtra/rahibai-poparne-included-bbc-list-chedding-seed-mother-table-world/ |भाषा=मराठी |title=बीबीसीच्या यादीत राहीबाई पोपरेंचा समावेश; कोंभाळण्याची 'सीड मदर' जगाच्या पटलावर}}</ref> [[सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ|सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाच्या]] मराठी अभ्यास मंडळाचे डॉ. शिरीष लांडगे, डॉ. तुकाराम रोंगटे, डॉ. राजेंद्र सांगळे यांनी हे पुस्तक संपादित केले आहे.<br />
<br />
राहीबाई यांच्याकडे अनेक प्रकारच्या जुन्या गावठी पालेभाज्या व वेलवर्गीय भाज्यांचे बियाणे जतन केलेले आहे. हे कोणत्याही आंतरराष्ट्रीय सीड कंपनीकडे उपलब्ध नाही. राहीबाईकडे जे बियाणे आहे ते शेकडो वर्षे आपले पूर्वज खात होते ते मुळ स्वरूपात आहे. त्यांच्याकडे फक्त वालाचेच वीस प्रकार उपलब्ध आहेत. त्यांनी तीन हजार स्त्रीया व शेतकरी यांचा बचतगट बनवलाय. त्यांच्या मार्फत या भाज्या अस्सल गावठी व संपूर्ण सेंद्रिय पद्धतीने पिकवल्या जातात व त्यांचे बियाणे मडक्यात जतन केले जाते. हे पारंपारिक चविष्ट व नैसर्गिक बियाणे मुळ नैसर्गिक स्वरूपात जगात कोणत्याही कंपनीकडे नाही.{{संदर्भ}}<br />
<br />
== पुरस्कार ==<br />
[[File:Ram Nath Kovind presenting the Nari Shakti Puruskar for the year 2018 to Ms. Rahibai Soma Popere H2019030865839.jpg|इवलेसे|राष्ट्रपती श्री रामनाथ कोविंंदच्या हस्ते पद्मश्री पुरस्कार घेताना राहीबाई पोपेरे]]<br />
देशी वाणांच्या बियाण्यांची जपणूक केल्याबद्दल राहीबाई यांना भारत सरकारने इ.स. २०२० साली [[पद्मश्री पुरस्कार]] पुरस्कार दिला <ref name="लोकसत्ता२०२००१२७"/>. इ.स. २०२०चा हा पुरस्कार दिनांक ८ नोव्हेंबर २०२१ रोजी भारताचे राष्ट्रपती [[रामनाथ कोविंद]] यांच्या हस्ते त्यांना प्रदान करण्यात आला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://marathi.abplive.com/news/india/padma-awards-2020-this-year-s-padma-awards-ceremony-was-held-at-rashtrapati-bhavan-in-delhi-dignitaries-from-various-fields-were-honored-with-padma-awards-1011712 |title=Padma Awards 2020: यंदाचा पद्म पुरस्कारांचा वितरण सोहळा दिल्लीतील राष्ट्रपती भवनात संपन्न, विविध क्षेत्रातील मान्यवरांचा राष्ट्रपतींच्या हस्ते पद्म पुरस्कार देऊन गौरव |दिनांक=८ नोव्हेंबर २०२१ | संकेतस्थळ=एबीपी माझा |अॅक्सेसदिनांक=८ नोव्हेंबर २०२१ |विदा संकेतस्थळ दुवा=http://web.archive.org/web/20211108171440/https://marathi.abplive.com/news/india/padma-awards-2020-this-year-s-padma-awards-ceremony-was-held-at-rashtrapati-bhavan-in-delhi-dignitaries-from-various-fields-were-honored-with-padma-awards-1011712 |विदा दिनांक=८ नोव्हेंबर २०२१ }}</ref><br />
<br />
== संदर्भ ==<br />
{{संदर्भयादी}}<br />
== बाह्य दुवे ==<br />
* [http://web.archive.org/web/20211121012918/https://www.esakal.com/maharashtra/rahibai-popere-interview-by-sakal-pjp78 मातीतील पाय मातीतच राहणार!]<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:पोपेरे, राहीबाई सोमा}}<br />
{{नारी शक्ती पुरस्कार}}<br />
[[वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते]]<br />
[[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]]<br />
[[वर्ग:शेतीपूरक व्यवसाय]]<br />
[[वर्ग:जैवसंपदा]]<br />
[[वर्ग:शेतकरी]]<br />
[[वर्ग:मराठी महिला]]</div>ImportMaster