ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T10:01:14Z

नवीन पृष्ठ

{{माहितीचौकट शहर
| नाव = लखनौ
| स्थानिक = लखनऊ
| चित्र = Collage_of_places_in_Lucknow.jpg
| चित्र_वर्णन = वरून घड्याळाच्या काट्यानुसार: [[बडा इमामबाडा]], [[लखनौ चारबाग रेल्वे स्थानक]], [[रूमी दरवाजा]], हजरतगंज, ला मार्टिनिये कॉलेज व आंबेडकर स्मारक उद्यान
| ध्वज =
| चिन्ह =
| नकाशा१ = उत्तर प्रदेश
| pushpin_label_position =
| देश = भारत
| राज्य = [[उत्तर प्रदेश]]
| जिल्हा = [[लखनौ जिल्हा]]
| स्थापना =
| महापौर =
| क्षेत्रफळ = २५२८
| उंची = ४२०
| लोकसंख्या_वर्ष = २०११
| लोकसंख्या = ४८,१५,६०१
| घनता =
| महानगर_लोकसंख्या = ४९,०१,४७४
| वेळ = [[यूटीसी+०५:३०]]
| वेब = [http://lucknow.nic.in/ अधिकृत संकेतस्थळ]
|latd = 26 |latm = 48 |lats = |latNS = N
|longd = 80 |longm = 54 |longs = |longEW = E
}}
'''लखनौ''' ([[हिंदी भाषा|हिंदी]]: लखनऊ) ही [[भारत|भारताच्या]] [[उत्तर प्रदेश]] राज्याची राजधानी व [[उत्तर भारत]]ामधील एक प्रमुख शहर आहे. २०११ साली ४८ लाख लोकसंख्या असणारे लखनौ भारतामधील दहाव्या क्रमांकाच्या लोकसंख्येचे शहर आहे. ''[[नवाब]]ांचे शहर'' ह्या टोपणनावाने ओळखले जात असलेले लखनौ उत्तर प्रदेशच्या मध्य भागात [[गोमती नदी]]च्या काठावर वसले आहे. ऐतिहासिक काळापासून [[अवध]] भूभागाची राजधानी असलेले लखनौ [[मुघल साम्राज्य]]ाच्या [[दिल्ली सल्तनत]]ीचा भाग होते. सध्या लखनौ उत्तर प्रदेशचे सांस्कृतिक, राजकीय व शैक्षणिक केंद्र असून येथील शिवणकाम, पाककला भारतभर प्रसिद्ध आहेत. हिंदीसोबत [[अवधी भाषा|अवधी]] व [[उर्दू भाषा|उर्दू]] ह्या भाषादेखील लखनौमध्ये वापरात आहेत.

लखनौ येथे [[केंद्रीय ऊस संशोधन केंद्र]] आहे.
उत्तर प्रदेश व भारताच्या राजकीय पटलावर लखनौला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. [[भारताचे पंतप्रधान|भारताचे माजी पंतप्रधान]] [[अटलबिहारी वाजपेयी]] येथील [[लखनौ (लोकसभा मतदारसंघ)|लखनौ]] लोकसभा मतदारसंघामधून सलग ५ निवडणुकांमध्ये विजय मिळवून लोकसभेवर गेले होते. भारताचे विद्यमान [[भारताचे गृहमंत्री|गृहमंत्री]] [[राजनाथ सिंह]] २०१४ सालच्या निवडणुकीत येथूनच निवडून आले.

==वाहतूक==
भारतातील [[राष्ट्रीय महामार्ग २४|रा.मा. २४]], [[राष्ट्रीय महामार्ग २५|रा.मा. २५]], [[राष्ट्रीय महामार्ग २८|रा.मा. २८]] व [[राष्ट्रीय महामार्ग ५६|रा.मा. ५६]] हे चार [[राष्ट्रीय महामार्ग]] लखनौमधून जातात. [[आग्रा–लखनौ द्रुतगतीमार्ग]] हा देशामधील सर्वाधिक लांबीचा [[द्रुतगतीमार्ग]] असून त्याद्वारे लखनौवरून [[आग्रा]] तसेच [[दिल्ली]]पर्यंत जलद रस्तावाहतूक शक्य आहे. नोव्हेंबर २०२१ मध्ये खुला करण्यात आलेला [[पूर्वांचल द्रुतगतीमार्ग]] लखनौला [[पूर्वांचल]] भागासोबत जोडतो.

[[लखनौ चारबाग रेल्वे स्थानक]] हे येथील प्रमुख रेल्वे स्थानक [[उत्तर रेल्वे (भारत)|उत्तर रेल्वेच्या]] लखनौ विभागाचे मुख्यालय व भारतातील सर्वात वर्दळीच्या स्थानकांपैकी एक आहे. नागरी परिवहनासाठी येथे अनेक बसमार्ग उपलब्ध आहेत. लखनौ-[[कानपूर]] ही [[उपनगरी रेल्वे]]सेवा ह्या दोन शहरांदरम्यान रोज प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी सोयीची आहे. [[लखनौ मेट्रो]] ही [[जलद परिवहन]] प्रणाली लखनौमध्ये कार्यरत असून ह्या मेट्रोच्या दुसऱ्या टप्प्यामधील बांधकाम प्रगतीपथावर आहे.

[[चौधरी चरण सिंह आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] लखनौमधील प्रमुख [[विमानतळ]] असून भारतामधील बहुतेक सर्व प्रमुख शहरे लखनौसोबत थेट जोडली गेली आहेत. ह्याशिवाय [[मध्य पूर्व]]ेतील [[दुबई]], [[रियाध]], [[मस्कत]] इत्यादी शहरांसाठी देखील लखनौहून थेट विमानसेवा उपलब्ध आहे.

==शिक्षण==
लखनौमध्ये उच्च शिक्षणासाठी अनेक नामांकित महाविद्यालये आहेत. [[भारतीय प्रबंध संस्थान लखनौ]] ही नामांकित व्यापार प्रशासन शिक्षण संस्था लखनौमध्ये स्थित आहे. ह्याशिवाय भारतीय माहिती तंत्रज्ञान संस्था, केंद्रीय औषधे संशोधन संस्था, भारतीय विषविज्ञान संशोधन संस्था इत्यादी अनेक प्रशिक्षण संस्था लखनौमध्ये आहेत.

==खेळ==
[[भारतीय बॅडमिंटन संघटना]] (''बॅडमिंटन असोसिएअशन ऑफ इंडिया'') ह्या भारतामधील [[बॅडमिंटन]] खेळाच्या सर्वोच्च नियंत्रण संस्थेचे मुख्यालय लखनौमध्ये आहे. [[के.डी. सिंग बाबू स्टेडियम]] हे लखनौमधील प्रमुख [[क्रिकेट]] मैदान असून येथे अनेक आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामने आयोजीत केले जातात. [[भारतीय बॅडमिंटन लीग]]मध्ये खेळणारा [[अवध वॉरियर्स]] व [[हॉकी इंडिया लीग]]मध्ये खेळणारा [[उत्तर प्रदेश विझार्ड्स]] हे दोन लखनौमधील प्रमुख व्यावसायिक क्लब आहेत.

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स वर्ग|Lucknow|लखनौ}}
*{{wikivoyage|Lucknow|लखनौ}}

{{भारतीय राज्ये आणि प्रदेशांची राजधानी}}

[[वर्ग:लखनौ| ]]
[[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील शहरे]]
[[वर्ग:लखनौ जिल्हा]]

लखनौ - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात