ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T19:40:36Z

नवीन पृष्ठ

{{माहितीचौकट साहित्यिक|नाव=|चित्र=|चित्र_रुंदी=|चित्र_title=|पूर्ण_नाव=वसंत शंकर कानेटकर|टोपण_नाव=|जन्म_दिनांक=[[मार्च २०]], [[इ.स. १९२२]]|जन्म_स्थान=[[रहिमतपूर]] जि .सातारा|मृत्यू_दिनांक=[[जानेवारी ३१]], [[इ.स. २००१]]|मृत्यू_स्थान=नाशिक|कार्यक्षेत्र=नाटककार, लेखक|राष्ट्रीयत्व=भारतीय|धर्म=हिंदू|भाषा=मराठी|कार्यकाळ=|साहित्य_प्रकार=नाटके, कादंबऱ्या|विषय=मराठी|चळवळ=|प्रसिद्ध_साहित्यकृती=|प्रभाव=|प्रभावित=|पुरस्कार=|वडील_नाव=शंकर केशव कानेटकर (कवी गिरीश )|आई_नाव=|पती_नाव=|पत्नी_नाव=|अपत्ये=|स्वाक्षरी_चित्र=|संकेतस्थळ_दुवा=|तळटिपा=}}

प्रा. '''वसंत शंकर कानेटकर''' (जन्म : [[रहिमतपूर]], [[सातारा जिल्हा]], [[महाराष्ट्र]], २० मार्च १९२२; - ३१ जानेवारी २००१) हे [[मराठी भाषा|मराठी]] नाटककार होते.

== जीवन ==
कानेटकरांचा जन्म [[मार्च २०]], [[इ.स. १९२२]] रोजी [[सातारा जिल्हा|सातारा जिल्ह्यातील]] [[रहिमतपूर]] येथे झाला. [[मराठी भाषा|मराठी भाषेतील]] कवी [[शंकर केशव कानेटकर|गिरीश]] त्यांचे वडील होते. [[नाटककार]] प्रा. वसंत कानेटकर यांचे अखेरपर्यंत वास्तव्य [[नाशिक]] येथील ‘शिवाई’ बंगला येथे होते. [[गोखले एज्युकेशन सोसायटी]]च्या एच.पी.टी. महाविद्यालयात (हंसराज प्रागजी ठाकरसी महाविद्यालयात) ते प्राध्यापक होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.marathisrushti.com/profiles/vasant-kanetkar/|title=कानेटकर, वसंत – profiles|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2019-01-04}}</ref>

== प्रकाशित साहित्य ==
कानेटकरांनी ४३ नाटके व ४ कादंबऱ्या लिहिल्या. त्यांची नाटके व्यावसायिकदृष्ट्या खूप यशस्वी झाली.
{| class="wikitable sortable"
|-
! width="30%"| नाव
! width="20%"| साहित्यप्रकार
! width="30%"| प्रकाशन
! width="20%"| प्रकाशन वर्ष (इ.स.)
|-
| अखेरचा सवाल|| नाटक|| ||
|-
| अश्रूंची झाली फुले|| नाटक|| पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
| आकाशमिठी|| || परचुरे प्रकाशन ||
|-
| आनंदीबाई आणीबाणी पुकारतात||एकांकिका|| मनोरमा प्रकाशन ||
|-
| इथे ओशाळला मृत्यू||नाटक || ||
|-
| एक रूप- अनेक रंग||नाटक || ||
|-
| कधीतरी कोठेतरी||नाटक || ||
|-
| कवी आणि कवित्व|| || धी गोवा हिंदु असोसिएशन ||
|-
| कस्तुरीमृग||नाटक || ||
|-
| गगनभेदी|| नाटक|| ||
|-
| गरुडझेप|| नाटक||सहलेखक रणजित देसाई||मेहता प्रकाशन
|-
| गाठ आहे माझ्याशी||नाटक || ||
|-
| गोष्ट जन्मांतरीची||नाटक || पॉपुलर प्रकाशन||
|-
| छू मंतर|| नाटक || ||मजेस्टिक प्रकाशन, पॉपुलर प्रकाशन
|-
| झेंडे पाटील महाविद्यालयात गंगू, अंबू, विठा ||नाटक || ||पॉप्युलर प्रकाशन
|-
| जिथे गवतास भाले फुटतात||नाटक || परचुरे प्रकाशन ||
|-
| तुझा तू वाढवी राजा||नाटक || पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
| तू तर चाफेकळी||नाटक || ||
|-
| देवांचे मनोराज्य||नाटक || ||
|-
| दोन ध्रुवांवर दोघे आपण||नाटक || ||
|-
| नलदमयंती||नाटक || परचुरे प्रकाशन||
|-
| पंखांना ओढ पावलांची||नाटक|| काँटिनेंटल प्रकाशन ||
|-
| प्रिय आईस||नाटक || ||
|-
| प्रेमाच्या गावा जावे|| नाटक|| पॉपुलर प्रकाशन ||
|-
| प्रेमात सगळंच माफ ! ||नाटक || मेहता प्रकाशन ||
|-
| प्रेमा तुझा रंग कसा ||नाटक || पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
| फक्त एकच कारण||नाटक || ||
|-
| बेइमान||नाटक || ||
|-
| मत्स्यगंधा || नाटक|| ||
|-
| मदनबाधा||नाटक || ||
|-
| मद्राशीने केला मराठी भ्रतार||एकांकिका || पॉप्युलर प्रकाशन||
|-
| मला काही सांगायचंय||नाटक || पॉप्युलर प्रकाशन||
|-
| माणसाला डंख मातीचा||नाटक || ||
|-
| मास्तर एके मास्तर||नाटक || ||
|-
| मीरा...मधुरा||नाटक || ||
|-
| मोहिनी||नाटक || ||
|-
| रंग उमलत्या मनाचे||नाटक || परचुरे प्रकाशन ||
|-
| रायगडाला जेव्हा जाग येते||नाटक || पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
| लेकुरे उदंड झाली|| नाटक|| ||
|-
| वादळ माणसाळतंय ||नाटक || पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
| विषवृक्षाची छाया|| नाटक|| पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
| वेड्याचं घर उन्हात||नाटक || ||
|-
| शहाण्याला मार शब्दांचा||एकांकिका|| परचुरे प्रकाशन ||
|-
| शिवशाहीचा शोध|| || परचुरे प्रकाशन||
|-
| सुख पाहता||नाटक || परचुरे प्रकाशन||
|-
| सूर्याची पिल्ले ||नाटक || ||
|-
| सोनचाफा||नाटक || परचुरे प्रकाशन ||
|-
| हिमालयाची सावली||नाटक || पॉप्युलर प्रकाशन ||
|-
|}

==कानेटकरांच्या नाटकांचे हिंदी अनुवाद(क)==
* अश्रूंची झाली फुले - आंसू बन गये फूल (सुनीता कट्टी, १९८०)
* कस्तुरीमृग - चेहरों का पुरुष (डाॅ. कुसुम कुमार बिन, १९७७)
* गगनभेदी - गगनभेदी (प्रशांत पांडे)
* गाठ आहे माझ्याशी - मुकाबला मुझसे है (पद्मा नलगंडवार, १९८५)
* गाठ आहे माझ्याशी - टक्कर मुझसे है (सरोजिनी वर्मा, १९८३)
* प्रेम तुझा रंग कसा? - ढाई आखर प्रेम का (वसंत देव, १९६५)
* प्रेमाच्या गावा जावे - प्रेम नगरिया जाना है (?)
* मला काही सांगायचं आहे - मुझे कुछ कहना है (डाॅ. सुधाकर कलावडे, १९८०)
* मत्स्यगंधा - मत्स्यगंधा (?)
* रायगडाला जेव्या जाग येते - जाग उठा है रायगढ (वसंत देव, १९६४)
* वेड्याचं घर उन्हात - जंजीर (सीमा विश्वास, १९६४)
* वेड्याचं घर उन्हात - धूप के साये (वसंत देव, १९६४)

==कानेटकरांच्या नाटकांचे गुजराती अनुवाद(क)==
* अखेरचा सवाल - अमे बरफना पंखी (१९७५)
* अश्रूंची झाली फुले - आतमने ओझलमां राखमा (?)
* गोष्ट जन्मांतरीची - पुनर्मिलन (अनिल मेहता, १९७९)
* घरात फुलला पारिजात - पारिजात (?)
* प्रेमा तुझा रंग कसा? - पढो रे पॊपट बोल प्रेमना (चंद्रिका लालू शहा)
* मला काही सांगायचं आहे - ऊपर गगन नीचे धरती (१९७९)
* रायगडला जेव्हा जाग येते - रायगड ज्यारे जागे छे (?)
* हिमालयाची सावली - नोखी माटी ने नोखा मानवी (तारक मेहता, १९७२)

==कानेटकरांच्या नाटकांचे कानडी अनुवाद(क)==
* अश्रूंची झाली फुले - सत्यं वद धर्मं चर (श्री. सेलूर, १९६२)

==जीवन नाट्ये==
वसंत कानेटकरांनी [[हिराबाई पेडणेकर]] यांच्या जीवनावर कस्तुरीमृग, [[बाबा आमटे]] यांच्या जीवनावर वादळ माणसाळतंय, इतिहासाचार्य [[वि.का. राजवाडे]] यांच्या जीवनावर विषवृक्षाची छाया आणि [[महर्षी कर्वे]] आणि बायो यांच्या जीवनावर हिमालयाची सावली ही नाटके लिहिली.

== संगीत नाटक==
* [[संगीत मत्स्यगंधा]]

==वसंत कानेटकरांच्या कादंबऱ्या==
* घर (वसंत देवांनी या कादंबरीचा हिंदी अनुवाद केला आहे.)
* तिथे चल राणी
* पंख
* पोरका
* मी... माझ्याशी
* रमाई

==वसंत कानेटकरांच्या नाट्यलेखनापूर्वीच्या प्रसिद्ध कथा (या दोन कथांच्या मिश्रणातून 'वेड्याचे घर उन्हात' हे नाटक सिद्ध झाले).==
* औरंगजेब
* वेड्याचे घर उन्हात !

==कथासंग्रह==
* हे हृदय कसे आईचे
* लावण्यमयी

==समीक्षाग्रंथ==
* कवी आणि कवित्व
* नाटक : एक चिंतन

==आत्मकथा==
* आत्मचिंतन
* मी ... माझ्याशी (आठवणी)

==एकांकिका ==
* आनंदीबाई आणीबाणी पुकारतात
* एकांकिकासंग्रह (तीन विनोदी एकांकिका). 'तीन एकांकिका' नावाची अाणखी दोन पुस्तके आहेत. लेखक - मो.ग. चव्हाण, दीपक कांबळी. त्यांशिवाय उमेशचंद्र बेलारे, [[द.मा. मिरासदार]], विवेक गरुड, सी.म. चितळे यांचेही एकांकिकासंग्रह आहेत.
* गड गेला पण सिंह जागा झाला
* झेंडे पाटील महाविद्यालयात गंगू, अंबू, विठा
* मद्रासीने केला मराठी भ्रतार
* व्यासांचा कायाकल्प
* शहाण्याला मार शब्दांचा
* स्मगलर-सम्राटांच्या न्यायालयात रामशास्त्री

==वसंतराव कानेटकर यांच्या वाङ्मयावरील समीक्षाग्रंथ==
* नाटककार - वसंत कानेटकर (चरित्र, शशिकांत श्रीखंडे)
* मराठी नाटक आणि वसंत कानेटकर (डाॅ राजश्री कुलकर्णी-देशपांडे)
* प्रा .वसंत कानेटकरांची ऐतिहासिक व पौराणिक नाटके (पंडितराव एस. पवार)
* वसंत कानेटकरांची नाटके : वैविध्य आणि ध्रुवीकरण (रा. भा. पाटणकर)

==गौरव==
* अध्यक्ष, [[मराठी साहित्य संमेलन]], [[ठाणे]], इ.स. १९८८
वसंत कानेटकर यांच्या नावाने रंगत-संगत प्रतिष्ठानतर्फे [[वसंत कानेटकर स्मृति पुरस्कार]] दिला जातो.

== पुरस्कार ==
* इ.स. १९६६ साली सर्वोत्कृष्ट कथेसाठी [[फिल्मफेअर पुरस्कार|फिल्मफेअर पुरस्कार]] ( हिंदी चित्रपटः आँसू बन गये फूल, मूळ मराठी नाटकः अश्रूंची झाली फूले)
* इ.स. १९९२मध्ये [[पद्मश्री पुरस्कार]]

{{मराठी संगीत रंगभूमी}}

{{मराठी साहित्यिक}}

{{DEFAULTSORT:कानेटकर,वसंत शंकर}}
[[वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष]]
[[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:मराठी नाटककार]]
[[वर्ग:मराठी लेखक]]
[[वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू]]

वसंत कानेटकर - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात