ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T18:39:44Z

नवीन पृष्ठ

{{ माहितीचौकट गायक
| नाव = वसुंधरा कोमकली
| चित्र =
| चित्रशीर्षक = वसुंधरा कोमकली
| उपाख्य =
| टोपणनावे =
| जन्म_दिनांक = इ. स. १९३०
| जन्म_स्थान = कलकत्ता
| मृत्यू_दिनांक = २९ जुलै २०१५
| मृत्यू_स्थान = देवास, मध्य प्रदेश
| मृत्यू_कारण =
| धर्म = [[हिंदू]]
| वांशिकत्व =
| नागरिकत्व = [[भारत|भारतीय]]
| मूळ_गाव =
| देश = [[भारत]]
| भाषा =
| आई =
| वडील =
| जोडीदार = कुमार गंधर्व
| अपत्ये =
| नातेवाईक =
| शिक्षण =
| प्रशिक्षण संस्था =
| गुरू = बी.आर. देवधर
| संगीत प्रकार =
| घराणे =
| कार्य =
| पेशा = गायक
| कार्य संस्था =
| विशेष कार्य =
| कार्यकाळ =
| विशेष उपाधी =
| गौरव =
| पुरस्कार = पद्मश्री, संगीत नाटक अकादमी
| संकीर्ण =
| तळटिप =
| स्वाक्षरी =
| संकेतस्थळ =
}}
'''वसुंधरा कोमकली''' ([[इ.स. १९३०]]:[[कलकत्ता]], [[भारत]] - [[२९ जुलै]], [[इ.स. २०१५]]:[[देवास]], [[मध्य प्रदेश]], भारत) ह्या एक हिंदुस्तानी संगीत गायिका होत्या. यांचे मूळ नाव वसुंधरा श्रीखंडे असून त्या [[कुमार गंधर्व]] यांची दुसरी पत्नी होत्या. पहिली पत्‍नी [[भानुमती कंस]] यांचे निधन झाल्यानंतर [[कुमार गंधर्व|कुमार गंधर्वांनी]] [[इ.स. १९६२]] मध्ये वसुंधरा श्रीखंडे यांच्याशी विवाह केला. विवाह झाल्यावर पुढची ५३ वर्षे वसुंधरा कोमकली यांचे वास्तव्य देवास येथे होते.

==बालपण आणि संगीत शिक्षण==
वसुंधरा कोमकली यांचा जन्म कलकत्ता येथे झाला. त्यांची आई कलकत्त्यातील मराठी समाजात क्रियाशील होत्या. त्यांच्या मोठा भाऊ मनोहर यांना नाटक आणि संगीताची हौस होती व इतर भावंडांनाही संगीताचे प्रशिक्षण होते. त्यांनी वयाच्या बाराव्या वर्षी त्या कलकत्त्याच्या [[ऑल इंडिया म्युझिक कॉन्फरन्स]] या मानाच्या संगीतसभेत कुमारगटात गायल्या व त्यात पहिल्या क्रमांकाचा पुरस्कार मिळवला. त्यानंतर त्या रेडियोवर गाऊ लागल्या.

==मुंबईत आगमन==
[[कलकत्ता आकाशवाणी]]च्या संगीतसभेत एकदा कुमार गंधर्वांचे गाणे झाल्यावर ते श्रीखंड्यांच्या घरी आले असता त्यांना गाणे शिकविण्यासाठीची विनंती केली गेली. कुमार गंधर्व त्यावेळी [[मुंबई]]तील [[ऑपेरा हाऊस, मुंबई|ऑपेरा हाऊसला]] राहत असत व तेथे [[देवधर स्कूल ऑफ इंडियन म्य़ुझिक]]शी संलग्न होते. त्यांनी वसुंधरा श्रीखंडेंना गाणे शिकण्यासाठी मुंबईला येण्यास सांगितले.

[[इ.स. १९४२]]च्या सुमारास [[दुसरे महायुद्ध|दुसऱ्या महायुद्धाचा]] प्रभाव भारतावर व विशेषतः [[कलकत्ता|कलकत्त्यावर]] पडण्यास सुरू झाला. त्यावेळ महाराष्ट्रात परतलेल्या अनेक मराठी कुटुंबांबरोबर श्रीखंडे कुटुंबही १९४५-४६ च्या आसपास मुंबईत आले. देवधरांच्या संगीत स्कूलमध्ये दाखल झाल्यावर समजले की कुमार गंधर्व सतत संगीताच्या दौऱ्यांपायी तेथे अभावानेच असत व त्यामुळे ते संगीतही सतत शिकवू शकणार नाहीत. [[बी.आर. देवधर]] यांनी शीखंड्यांना गाणे शिकवायला सुरुवात केली. प्रसंगी कुमार गंधर्वही शिकवायचे.

==संगीताचा वर्ग आणि नाटकात अभिनय==
वसुंधरा यांचे संगीत शिक्षण सुरू असतानाच, त्यांनी शिवाजी पार्कला एक संगीतक्लास सुरू केला, शिवाय एका शाळेत संगीतशिक्षिका म्हणूनही काम करू लागल्या.

१९५१-५२ मध्ये [[चिंतामणराव कोल्हटकर]] [[मुंबई मराठी साहित्य संघ|मुंबई मराठी साहित्य संघासाठी]] [[पु.ल. देशपांडे]] यांचे [[भाग्यवान (नाटक)|भाग्यवान]] हे नाटक करत होते. त्यासाठी त्यांना एका गायिका-अभिनेत्रीची गरज होती आणि त्या भूमिकेसाठी त्यांनी श्रीखंडे यांना संधी दिली. या नाटकानंतर कोल्हटकरांनी बसविलेल्या [[स्वातंत्र्यवीर सावरकर|स्वातंत्र्यवीर सावरकरांच्या]] [[सन्यस्त खड्ग]] या नाटकाच्या एका अंकात त्यांना मुख्य भूमिका दिली

लग्नानंतर त्यांनी संगीत कमी केले.

==वसुंधरा कोमकली यांना मिळालेले पुरस्कार==
* पद्मश्री (२००६)
* संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार

[[वर्ग:हिंदुस्तानी गायक]]
[[वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म]]
[[वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]

वसुंधरा कोमकली - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात