ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T18:41:15Z

नवीन पृष्ठ

{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
{{हा लेख|{{लेखनाव}}|विजया}}
[[चित्र:Vijaya mehta.jpg|150px|thumb|right|विजया मेहता]]
'''विजया मेहता''' ([[४ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९३४]] - ) या भारतीय रंगभूमीवरील अभिनेत्री, दिग्दर्शिका आहेत. त्यांचे पूर्वाश्रमीचे नाव '''विजया जयवंत''' होते.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=विजया मेहता ... एक मनस्वी-तपस्वी रंगयात्री!|author=नेवगी|first=उमेश विनायक|date=१० नोव्हेंबर २०१३|work=सकाळ|accessdate=३१ जानेवारी २०१४|archive-url=http://online3.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=4925906059292724377&SectionId=5214908268601260737&SectionName=Youth%20Beats&NewsDate=20131110&Provider=%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B6%20%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95%20%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%97%E0%A5%80&NewsTitle=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%BE%20%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A4%BE%20...%20%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80-%E0%A4%A4%E0%A4%AA%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80%20%E0%A4%B0%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80!|archive-date=५ मार्च २०१६|dead-url=|url=http://online3.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=4925906059292724377&SectionId=5214908268601260737&SectionName=Youth%20Beats&NewsDate=20131110&Provider=%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B6%20%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95%20%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%97%E0%A5%80&NewsTitle=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%BE%20%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A4%BE%20...%20%E0%A4%8F%E0%A4%95%20%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80-%E0%A4%A4%E0%A4%AA%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80%20%E0%A4%B0%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80!|भाषा=मराठी}}</ref> त्या आधुनिक मराठी रंगभूमीच्या आघाडीच्या प्रवर्तक असून 'रंगायन' चळवळीच्या अध्वर्यू आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.mumbaitheatreguide.com/dramas/features/08/aug/28_feature_shantata.asp#|title=Shantata! Awishkar Chalu Aahe|last=गेही|पहिले नाव=रीमा|दिनांक=|संकेतस्थळ=mumbaitheatreguide.com|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=१७ मार्च २०१९}}</ref> आशय आणि मांडणीचे अर्थगर्भ प्रयोग करणे ही त्यांची खासीयत आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.google.com/search?q=%22Vijaya+Mehta%22+1934&btnG=Nach+B%C3%BCchern+suchen&tbm=bks&tbo=1&hl=de|title=Daughters of Maharashtra: Portraits of Women who are Building Maharashtra : Interviews and Photographs|last=वर्दे|पहिले नाव=अभिजित|दिनांक=१९९७|संकेतस्थळ=books.google.co.in|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=१७ मार्च २०१९}}</ref>

==वैयक्तिक आयुष्य==
विजया यांचा पहिला विवाह अभिनेत्री [[दुर्गा खोटे]] यांचा मुलगा हरीन खोटे यांच्याशी झाला होता. हरीन यांचे अल्पवयात निधन झाले. यावेळी त्यांना दोन लहान मुले होती. नंतर त्यांनी फारुख मेहता यांच्याशी विवाह केला.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.punemirror.in/printarticle.aspx?page=comments&action=translate&sectid=63&contentid=2012112620121126075151856ed14874e&subsite=|title=Life at play|last=गोखले|first=शांता|date=२६ नोव्हेंबर २०१२|work=पुणे मिरर|access-date=१७ मार्च २०१९|archive-url=https://archive.is/20130217225014/http://www.punemirror.in/printarticle.aspx?page=comments&action=translate&sectid=63&contentid=2012112620121126075151856ed14874e&subsite=|archive-date=१७ फेब्रुवारी २०१३|dead-url=}}</ref>

== कारकीर्द ==
१९६० च्या दशकात त्यांनी [[विजय तेंडुलकर|विजय तेंडूलकर]], [[अरविंद देशपांडे]] आणि [[श्रीराम बाळकृष्ण लागू|श्रीराम लागू]] यांच्यासोबत [[रंगायन]] या संस्थेची स्थापना केली. या संस्थेने प्रायोगिक रंगभूमीची चळवळ मराठी भाषेत सुरू केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=HdzF06JsGyMC&oi=fnd&pg=PA181&dq=+ckp+prabhu+-genetic&ots=1P4v3TadPA&sig=cmS5hNkj0HHY3cjBNUOVMFZ8tME#v=onepage&q=ckp&f=false|title=A space of her own : personal narratives of twelve women|last=जसोधरा बागची|पहिले नाव=विजया मेहता|दिनांक=२००५|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=१७ मार्च २०१९}}</ref> पार्टी या चित्रपटातील त्यांची भूमिका गाजली. त्यांनी दिग्दर्शित केलेले पेस्तनजी व रावसाहेब हे चित्रपट विशेष मानले जातात.

==विजया मेहता यांची गाजलेली नाटके==
* अजब न्याय वर्तुळाचा
* एक शून्य बाजीराव
* एका घरात होती
* कलियुग (चित्रपट)
* क्वेस्ट (इंग्रजी चित्रपट)
* जास्वंदी
* पुरुष
* पेस्तनजी (हिंदी चित्रपट)
* बॅरिस्टर
* मला उत्तर हवंय
* मादी
* रायडिंग द बस विथ माय सिस्टर (इंग्रजी चित्रपट)
* रावसाहेब (चित्रपट)
* लाईफलाईन (इंग्रजी चित्रवाणी मालिका)
* वाडा चिरेबंदी
* शाकुंतलम (चित्रवाणी चित्रपट)
* श्रीमंत
* स्मृतिचित्रे (दूरचित्रवाणी मालिका)
* हयवदन
* हमिदाबाईची कोठी (नाटक आणि दूरचित्रवाणी मालिका)
* हवेली बुलंद थी (हिंदी चित्रपट)

==पुरस्कार==
* रत्‍नागिरीच्या आर्ट सर्कल, आशय सांस्कृतिकतर्फे पुलोत्सव सन्मान पुरस्कार
* 'एस.एन.डी.टी. विद्यापीठाकडून डॉक्टरेट
* कालिदास सन्मान
* [[चतुरंग प्रतिष्ठान]]चा २०१२ सालचा जीवनगौरव पुरस्कार
* नाट्यदर्पण पुरस्कार
* पद्मश्री
* महाराष्ट्र सरकारचा नटवर्य [[प्रभाकर पणशीकर पुरस्कार]] नावाचा जीवनगौरव [[पुरस्कार]] मिळाला आहे.
* 'झिम्मा'ला भैरूरतन दमाणी साहित्य पुरस्कार
* रूपवेध प्रतिष्ठानचा [[तन्वीर सन्मान]] हा पुरस्कारही मिळाला आहे.
* 'झिम्मा'ला [[महाराष्ट्र साहित्य परिषद|महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा]] लक्ष्मीबाई टिळक पुरस्कार
* विष्णूदास भावे सुर्वणपदक
* संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार

==आत्मचरित्र==
* विजया मेहता यांनी ’झिम्मा’ या नावाचे आत्मचरित्र लिहिले आहे. हे नुसतेच आत्मचरित्र नाही, तर मराठी रंगभूमीचा इतिहास आहे असे प्रशंसकांचे म्हणणे आहे.
* विजया मेहता यांच्या नाट्य-कारकिर्दीवर 'बाई- एका रंगपर्वाचा मनोहर प्रवास’ नावाचे पुस्तक आहे.

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

{{राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट सहायक अभिनेत्री}}

{{DEFAULTSORT:मेहता, विजया}}
[[वर्ग:मराठी व्यक्ती]]
[[वर्ग:मराठी नाट्यदिग्दर्शक]]
[[वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री]]
[[वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:मराठी अभिनेत्री]]
[[वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म]]
[[वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते]]

विजया मेहता - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात