ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T22:43:47Z

नवीन पृष्ठ

{{माहितीचौकट व्यक्ती
| चौकट_रुंदी =
| नाव = शकुंतलाबाई परांजपे
| चित्र = Shakuntala Paranjpye in film, Duniya Na Mane (1937).jpg
| चित्र_आकारमान =
| चित्रशीर्षक = शकुंतलाबाई परांजपे
| चित्रशीर्षक_पर्याय =
| जन्मनाव =
| जन्म_दिनांक = १७ जानेवारी १९०६
| जन्म_स्थान = [[पुणे]]
| मृत्यू_दिनांक = ३ मे २०००
| मृत्यू_स्थान = [[पुणे]]
| मृत्यू_कारण =
| कलेवर_सापडलेले_स्थान =
| चिरविश्रांतिस्थान =
| चिरविश्रांतिस्थान_अक्षांश_रेखांश =
| निवासस्थान =
| राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]]
| टोपणनावे =
| वांशिकत्व =
| नागरिकत्व = [[भारतीय]]
| शिक्षण = एम. ए.
| प्रशिक्षणसंस्था = [[केंब्रिज विद्यापीठ]]
| पेशा =
| कारकीर्द_काळ =
| मालक =
| प्रसिद्ध_कामे = [[संतती नियमन]]
| मूळ_गाव = [[पुणे]]
| पगार =
| निव्वळ_मालमत्ता =
| उंची =
| वजन =
| ख्याती =
| पदवी_हुद्दा =
| कार्यकाळ =
| पूर्ववर्ती =
| परवर्ती =
| राजकीय_पक्ष =
| विरोधक =
| संचालकमंडळ =
| धर्म =
| जोडीदार = युरा स्लेप्टझॉफ
| अपत्ये = [[सई परांजपे]]
| वडील = [[रघुनाथ पुरुषोत्तम परांजपे]]
| आई =
| नातेवाईक =
| पुरस्कार = [[पद्मभूषण]](१९९१)
| स्वाक्षरी =
| स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय =
| संकेतस्थळ =
| तळटिपा =
| संकीर्ण =
}}

'''शकुंतलाबाई परांजपे''' यांचा (जन्म : १७ जानेवारी १९०६; - ३ मे २०००) या त्यांच्या संततिनियमनाच्या कार्यासाठी प्रसिद्ध आहेत.

शकुंतलाबाईंचे प्राथमिक शिक्षण घरीच झाले. माध्यमिक शिक्षण पुण्याच्या '''हुजूरपागा''' शाळेत झाले. मॅट्रिक झाल्यानंतर त्या [[फर्ग्युसन महाविद्यालय|फर्ग्युसन महाविद्यालयातून]] बी. एस्&zwnj;सी. झाल्या. रँग्लर र.पु. परांजपे या आपल्या वडिलांसारखे त्यांना [[रँग्लर]] व्हायचे होते. त्यासाठी १९२६मध्ये शकुंतलाबाई परांजपे इंग्लंडला गेल्या.

केंब्रिज येथे न्यू हॅम कॉलेज मधून त्या गणितात एम. ए. झाल्या. [[पॅरिस]] आणि [[कोलोन]] येथे जाऊन त्या फ्रेंच आणि जर्मन भाषाही शिकल्या. गणितातली अवघड [[ट्रायपास]] पदवी आणि [[केंब्रिज विद्यापीठ|केंब्रिज विद्यापीठातून]] गणितात अधिस्नातक पदवी मिळवली. त्यांनी १० वर्षे [[युरोप|युरोपमध्ये]] राहून '''जिनेव्हा इंटरनॅशनल लेबर ऑफिस'''मध्ये काम करून अनुभव मिळविला. त्या महाराष्ट्रातील समाजसेविका होत्या. त्यांनी भारतात, विशेषतः महाराष्ट्रात, कुटुंबनियोजनाचा पुरस्कार केला. शकुंतलाबाई परांजपे यांचे व्यक्तिमत्त्व कुटुंब नियोजनाच्या पहिल्या प्रचारक, शिक्षणतज्ज्ञ, लेखिका, आमदार, खासदार, उत्तम वक्त्या, परखड व स्वतंत्र विचारांच्या विचारवंत, असे विविधांगी होते. [[व्ही. शांताराम|व्ही शांताराम]] यांच्या [[कुंकू (चित्रपट)|कुंकू]] चित्रपटात सुद्धा शकुंतलाताईनी काम केले होते. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=१०१ कर्तृत्ववान स्त्रिया|last=कर्वे|first=स्वाती|publisher=उत्कर्ष प्रकाशन|year=२०१४|isbn=978-81-7425-310-1|location=पुणे|pages=१२५}}</ref>

== व्यक्तिगत माहिती ==
त्यांचे वडील [[रँग्लर परांजपे]] हे पुण्याच्या फर्ग्युसन महाविद्यालयाचे प्राचार्य होते. आई मॅट्रिक (संस्कृतमध्ये) प्रथम आलेल्या होत्या. त्यामुळे घरात वातावरण बौद्धिक, उच्चशिक्षित व वाचनव्यासंगाने परिपूर्ण होते.

युरोपमध्ये काम करत असतांना त्यांचा युरा या रशियन चित्रकाराशी परिचय झाला आणि मग लग्न झाले. दीड वर्षानंतर त्यांनी घटस्फोट घेतला आणि लहान मुलीसह त्या भारतात परतल्या.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.loksatta.com/vishesh-news/shakuntala-paranjpe-349727/|title=एकमेवाद्वितीय! माझी आई.. शकुंतला परांजपे|last=परांजपे|first=सई|date=१७ जानेवारी २०१४|work=लोकसत्ता|access-date=४ जुलै २०१८|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> [[सई परांजपे]] ही त्यांची कन्या आहे. आपल्या आईच्या जीवनावर सई परांजपे यांनी पर्स्वेशन हा लघुपट बनविला. शकुंतलाबाई परांजपे या लेखिकाही होत्या. यांनी काही पुस्तके आणि नाटकेही लिहिली आहेत.

==लेख==
* आमच्या लाडक्या मांजरांचा इतिहास
* माझी प्रेतयात्रा

==इंग्रजी पुस्तके==
* थ्री इयर्स इन [[ऑस्ट्रेलिया]]
* सेन्स ॲन्ड नाॅनसेंन्स

==शकुंतलाबाई परांजपे यांनी लिहिलेली पुस्तके==
* अरे संसार संसार
* काही आंबट काही गोड (आठवणी)
* दुभंग
* निवडक शकुंतला परांजपे (संपादन - [[विनया खडपेकर]])
* पाळणा लांबवायचा की थांबवायचा
* भिल्लिणीची बोरे (कथासंग्रह)

==पुरस्कार==
संततिनियमनाच्या बाबतीत त्यांनी केलेल्या कार्यासाठी त्यांना पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. (१९९१)

==संदर्भ==

[[वर्ग:समाजसेवक|परांजपे,शकुंतलाबाई]]
[[वर्ग:मराठी समाजसेवक|परांजपे,शकुंतलाबाई]]
[[वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू|परांजपे,शकुंतलाबाई]]
[[वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म]]
[[वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते]]

शकुंतला परांजपे - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात