ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात

2022-05-01T11:30:37Z

नवीन पृष्ठ

{{माहितीचौकट जमाती
| name = शाक्य
| local name =
| type =
| image = [[File:Tibetan - Buddha Shakyamuni - Walters 543082 - Three Quarter.jpg|frameless]]
| image_size = 250px
| alt = [[तिबेट]]मध्ये उल्लेख - बौद्ध शाक्य मुनी
| caption = [[गौतम बुद्ध]] शाक्यमुनी यांना "शाक्यांतील सर्वात प्रसिद्ध शाक्य म्हणतात.
| ethnicity =
| location = उत्तर भारत
| varna = क्षत्रिय
| descended = [[Ikshvaku]], the grandson of Vivasvan ([[Surya]])
| population =
| capital
| demonym = शाक्य
| branches =
| language = पाली
| religion =
| surnames =
}}
'''शाक्य''' ('''साक्य'''<ref>Mentioned for the first time in the [[Lumbini]] [[Edict of Ashoka]], Hultzsch, E. /1925). [[iarchive:InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch|Inscriptions of Asoka]]. Oxford: Clarendon Press, pp. 164–165</ref><ref>Per J. F. Fleet, "The Inscription on the Piprawa Vase", ''[https://books.google.com/books?id=ZZLPO-SD_ecC&pg=PA164&lpg=PA164&dq=sakya+sakiya+sakka Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland]'', in Pāli, "Sākiya" is used primarily to refer to people of Shakya in general; "Sakka", primarily to the Shakya country as well as to its noble families; and "Sakya", primarily to members of the Buddhist order.</ref><ref>{{जर्नल स्रोत|last=Fleet|first=J. F.|date=1906|title=The Inscription on the Piprawa Vase|journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|page=161|jstor=25210223}}</ref>) लोह युगातल्या भारतातील एक कुळ होते (१ मिलेनियम इ.स.पू.). शाक्य कुळाचे जीवनक्षेत्र [[मगध]]मध्ये (सध्याचे [[नेपाळ]] आणि [[उत्तर भारत]] येथे), [[हिमालय|हिमालयाजवळ]] होते. शाक्यांनी स्वतंत्र ओलिगार्सिक{{मराठी शब्द सुचवा}} [[प्रजासत्ताक]] राज्य स्थापन केले. त्याला '''''शाक्य गणराज्य''''' म्हणून ओळखले जाई.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Groeger|first=Herbert|last2=Trenkler|first2=Luigi|year=2005|title=Zen and systemic therapy: Similarities, distinctions, possible contributions of Zen theory and Zen practice to systemic therapy.|url=http://www.jugendberatung.at/download/kunden/00009162.pdf|journal=Brief Strategic and Systematic Therapy European Review|volume=2|pages=2|via=}}</ref> त्याची राजधानी [[कपिलवस्तू]] होती. ती एकतर [[नेपाळ]]च्या तिलाउरकोट येथे किंवा भारतातील आजच्या पिप्राहवा येथे असावी.

ज्यांची शिकवण [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्माचा]] पाया बनली तो [[गौतम बुद्ध]] (इ.स.पू. सहावे ते पाचवे शतक) हा सर्वात प्रसिद्ध शाक्य होता. त्याच्या पूर्वायुष्यात तो "सिद्धार्थ गौतम" आणि "शाक्यमुनी" (शाक्यांचे ऋषी) म्हणून परिचित होता त्याचे वडील [[शुद्धोधन]] हा शाक्यांचा 'गणपती' किंवा 'गणप्रमुख' म्हणून निवडलेला नेता होता.

== व्युत्पत्ती ==
काही विद्वानांचे म्हणणे आहे की शाक्य मध्य आशिया किंवा इराणमधील [[शक|सिथियन]] ([[आर्य]]) होते आणि साक्य नावाच्या मूळचे नाव 'सिथियन' असे आहे, ज्याला भारतात साकस म्हणतात. <ref>Jayarava Attwood, [https://www.academia.edu/25950011/Possible_Iranian_Origins_for_the_%C5%9A%C4%81kyas_and_Aspects_of_Buddhism Possible Iranian Origins for the Śākyas and Aspects of Buddhism]. ''Journal of the Oxford Centre for Buddhist Studies'' 2012 (3): 47-69</ref> <ref>Christopher I. Beckwith, "Greek Buddha: Pyrrho's Encounter with Early Buddhism in Central Asia", 2016, pp 1-21</ref> चंद्र दास यांच्या मते, "शाक्य" हे नाव [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]] शब्द " साक्य " पासून आले आहे, ज्याचा अर्थ "जो सक्षम आहे". <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=A Tibetan-English Dictionary: With Sanskrit Synonyms|last=Chandra Das|first=Sarat|date=1997|publisher=Asian Educational Services|isbn=81-206-0455-5|location=New Delhi|page=582}}</ref>

== वर्तमान शाक्य समाज ==
प्राचीन काळात विरूधक राजाने शाक्य गणराज्याचे पतन केल्यानंतर शाक्य जाति विस्थापित झाली,उत्तर प्रदेश व बिहार मध्ये '''शाक्य''' जातीचे लोक मोठ्या प्रमाणात आढळतात. शाक्य हे सूर्यवंशी इक्ष्वाकु कुलीन क्षत्रिय असून ते हिंदू धर्माचे व बौद्ध मताचे पालन करतात. शाक्य स्वतःला भगवान राम व भगवान बुद्धांचे वंशज मानतात.भूमिहार,राजपूत व यादव नंतर शाक्य ही महत्त्वाची जमीनदार जाति आहे. उत्तर प्रदेश व बिहारच्या राजकारणात शाक्य समाजाचे महत्त्वपूर्ण स्थान आहे.
राम मंदिर आंदोलनात महत्त्वाची भूमिका निभवणारे बाबा सत्यनारायण मौर्य, उत्तर प्रदेशचे उपमुख्यमंत्री केशव प्रसाद मौर्य भाजप नेते पन्नालाल शाक्य हे शाक्य समाजाचे काही महत्त्वपूर्ण लोक आहेत.

== इतिहास ==

=== बौद्ध ग्रंथांची रचना ===
[[चित्र:Buddha Sakyamuni on the Rummindei pillar of Ashoka.jpg|thumb|The words "[[Buddha|Bu-dhe]]" and "[[Sakyamuni|Sa-kya-mu-nī]]" (Sage of the "Shakyas") in [[Brahmi script]], on [[Ashoka]]'s [[Rummindei]] [[Minor Pillar Edict]] (circa 250 BCE).]]
[[File:Bhagavato Sakamunino Bodho inscription in Bharhut.jpg|thumb|left|[[Bharhut]] inscription: ''Bhagavato Sakamunino Bodho'' ("The illumination of the Blessed Sakamuni"), circa 100 BCE.<ref name=JL>{{cite book |last1=Leoshko |first1=Janice |title=Sacred Traces: British Explorations of Buddhism in South Asia |date=2017 |publisher=Routledge |isbn=9781351550307 |page=64 |url=https://books.google.com/books?id=gS4rDwAAQBAJ&pg=PA64&lpg=PA64 |language=en}}</ref>]]
[[File:Mahajanapadas (c. 500 BCE).png|thumb| Map of [[mahajanapada]]s with the Shakya Republic next to [[Shravasti]] and [[Kosala]].]]
==शाक्य प्रशासन==
=== कोसला द्वारे संलग्नकरण ===
==धर्म==
[[वैदिक]] व [[बौद्ध]]

[[File:Procession of king Suddhodana from Kapilavastu in full Sanchi Stupa 1 Eastern Gateway.jpg|thumb|Procession of king [[Suddhodana]] from [[Kapilavastu (ancient city)|Kapilavastu]], proceeding to meet his son the [[Buddha]] walking in mid-air (heads raised towards his path at the bottom of the panel), and to give him a Banyan tree (bottom left corner).<ref>Marshall [https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.459148 p.64]</ref> [[Sanchi]].]]

[[File:Adoration_of_the_Diamond_Throne_and_the_Bodhi_Tree_Bharhut_relief.jpg|thumb|[[Ashoka]]'s [[Mahabodhi Temple]] and [[Diamond throne]] in [[Bodh Gaya]], built circa 250 BCE. The inscription between the Chaitya arches reads: ''"Bhagavato Sakamunino/ bodho"'' ie "The building round the [[Bodhi tree]] of the Holy Sakamuni ([[Shakyamuni]])".<ref>{{cite book |last1=Luders |first1=Heinrich |title=Corpus Inscriptionum Indicarum Vol.2 Pt.2 Bharhut Inscriptions |date=1963 |page=95 |url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.107897/2015.107897.Corpus-Inscriptionum-Indicarum-Vol2-Pt2-Bharhut-Inscriptions#page/n145}}</ref> [[Bharhut]] frieze (circa 100 BCE).]]

== हे सुद्धा पहा ==
* [[महाजनपदे]]
* [[कोलिय]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== ग्रंथसंग्रह ==

* {{स्रोत पुस्तक|title="Śākya", in Princeton Dictionary of Buddhism.|date=2013|publisher=Princeton University Press|isbn=9780691157863|editor-last=Buswell|editor-first=Robert Jr|editor-link=Robert Buswell Jr.|location=Princeton, NJ|page=741|ref=harv|editor-last2=Lopez|editor-first2=Donald S. Jr.|editor-link2=Donald S. Lopez, Jr.}} <bdi> {{स्रोत पुस्तक|title="Śākya", in Princeton Dictionary of Buddhism.|date=2013|publisher=Princeton University Press|isbn=9780691157863|editor-last=Buswell|editor-first=Robert Jr|editor-link=Robert Buswell Jr.|location=Princeton, NJ|page=741|ref=harv|editor-last2=Lopez|editor-first2=Donald S. Jr.|editor-link2=Donald S. Lopez, Jr.}} </bdi> {{स्रोत पुस्तक|title="Śākya", in Princeton Dictionary of Buddhism.|date=2013|publisher=Princeton University Press|isbn=9780691157863|editor-last=Buswell|editor-first=Robert Jr|editor-link=Robert Buswell Jr.|location=Princeton, NJ|page=741|ref=harv|editor-last2=Lopez|editor-first2=Donald S. Jr.|editor-link2=Donald S. Lopez, Jr.}}
* र्हिस डेव्हिड्स, सीएएफ 1926. 'मॅन अ‍ॅज विलर' ''स्कूल ऑफ ओरिएंटल आणि आफ्रिकन स्टडीजचे बुलेटिन'' . 4: 29-44.
* रेशीम, जोनाथन ए. २०० <nowiki>''</nowiki> पुटेटिव्ह पर्शियन विकृती: संदर्भात झोरास्ट्रियनच्या जवळच्या नात्यातील लग्नाबद्दल भारतीय बौद्ध निषेध. ' ''स्कूल ऑफ ओरिएंटल आणि आफ्रिकन स्टडीजचे बुलेटिन'', :१: पीपी – 43–-–6464.
* व्हॅन जीएल, बी. इत्यादी ''.'' 2004. [http://archive.wikiwix.com/cache/20131203000000/http://cio.eldoc.ub.rug.nl/FILES/root/2004/JArchaeolScivGeel/2004JArchaeolScivGeel.pdf इ.स.पू. 50 S० नंतर हवामान बदल आणि सिथियन संस्कृतीचा विस्तार:] ''पुरातत्त्व विज्ञानाची'' [http://archive.wikiwix.com/cache/20131203000000/http://cio.eldoc.ub.rug.nl/FILES/root/2004/JArchaeolScivGeel/2004JArchaeolScivGeel.pdf एक गृहीतक] ''जर्नल'' . 31 (12) डिसेंबर: 1735-1742.
* विट्झेल, मायकेल. 1997. [http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/canon.pdf वेदिक कॅननचा विकास आणि त्यातील शाळा: द सोशल अँड पॉलिटिकल] मिलिऊ (मटेरियल ऑन वेदिक ,khās, 8) इनसाईड ''द टेक्स्ट्स, द'' मजल्यांच्या ''पलीकडे.'' ''वेदांच्या अभ्यासासाठी नवीन दृष्टिकोन'' . हाॅर्वर्ड ओरिएंटल मालिका. ऑपेरा मिनोरा, खंड 2 केंब्रिज 1997, 257-345

== बाह्य दुवे ==
* [http://coinindia.com/galleries-shakya.html शाक्य जनपद नाणी]

[[वर्ग:गौतम बुद्धांचे कुटुंब]]
[[वर्ग:जूने चित्र वाक्यविन्यास वापरणारी पाने]]
[[वर्ग:महाजनपदे]]
[[वर्ग:बौद्ध धर्म]]
[[वर्ग:भारताचा इतिहास]]

शाक्य - आवृत्ती इतिहास

ImportMaster: robot: Import pages using विशेष:आयात